Adhyaya 46
Brahma KhandaSetubandha MahatmyaAdhyaya 46

Adhyaya 46

अध्यायेऽस्मिन् त्रयः प्रसङ्गाः सुसम्बद्धाः प्रदर्श्यन्ते। प्रथमं रामः मूर्च्छितं हनूमन्तं प्रति विलपन् लङ्कायात्रायां कृतानि सेवाकर्माणि स्मारयति—सागरोल्लङ्घनं, मैनाक-सुरसाभ्यां सह सङ्गमः, छायाग्राहिण्या राक्षस्याः निग्रहः, लङ्काप्रवेशः, सीतान्वेषणं, चूडामणिग्रहणं, अशोकवनविध्वंसः, राक्षसैः सह युद्धं सेनापतिनिग्रहश्च, पुनरागमनं च। तेन भक्तिः देहधारिणी, भयातिगा, निष्ठारूपा च इति प्रतिपाद्यते; रामोऽपि धर्मवचनं करोति—भक्तवियोगे राज्यं बान्धवाः प्राणाश्च निरर्थकाः। द्वितीयं हनूमान् चेतनां प्राप्य रामं हरिं विष्णुं च नानावताररूपैः—नृसिंह-वराह-वामनादिभिः—स्तौति; ततः सीतां श्रीलक्ष्मीम्, प्रकृतिं, विद्यां, करुणामयीं मातृशक्तिं च इति बहुस्तरया तत्त्वव्याख्यया प्रशंसति। एषः स्तोत्रः पापनाशनः इति स्पष्टं कथ्यते; जपकानां लौकिकसिद्धिः, अन्ते मोक्षलाभश्च फलरूपेण निर्दिश्यते। तृतीयं स्थानतत्त्वं समापयति—लिङ्गविषये कृतं अतिक्रमं महादेवैः अपि न निवर्त्यते इति रामः कथयन्, यत्र हनूमान् पतितः तस्य स्थाने “हनूमत्कुण्ड” इति नाम कीर्तिं च स्थापयति। तत्र स्नानं महानीरतीर्थेभ्यः अपि श्रेष्ठफलदं, तटस्थं श्राद्ध-तिलोदकदानं पितृणां हितकरं च इति विधीयते। अन्ते सेतुसमीपे प्रतिष्ठाकर्म वर्ण्यते, तथा पाठ-श्रवणयोः शुद्धिः शिवलोके मानप्राप्तिश्च इति फलश्रुतिः।

Shlokas

Verse 1

श्रीराम उवाच । पंपारण्ये वयं दीनास्त्वया वानरपुंगव । आश्वासिताः कारयित्वा सख्यमादित्यसूनुना

श्रीराम उवाच—पम्पारण्ये वयं दीनाः सन्तः, हे वानरपुङ्गव, त्वयैव आश्वासिताः; आदित्यसूनुना सह सख्यं कारयित्वा।

Verse 2

त्वां दृष्ट्वा पितरं बन्धून्कौसल्यां जननीमपि । न स्मरामो वयं सर्वान्मे त्वयोपकृतं बहु

त्वां दृष्ट्वा वयं पितरं बन्धून् कौसल्यां जननीमपि न स्मरामः; यतो मे त्वया कृतोपकारोऽतिमहान्।

Verse 3

मदर्थं सागरस्तीर्णो भवता बहु योजनः । तलप्रहाराभिहतो मैनाकोऽपि नगोत्तमः

मदर्थं भवता बहुयोजनविस्तीर्णः सागरस्तीर्णः; तलप्रहाराभिहतो मैनाकोऽपि नगोत्तमः।

Verse 4

नागमाता च सुरसा मदर्थं भवता जिता । छायाग्रहां महाक्रूराम वधीद्राक्षसीं भवान्

मदर्थं भवता नागमाता सुरसा जिता; छायाग्रहां महाक्रूरां राक्षसीं च भवान् अवधीः।

Verse 5

सायं सुवेलमासाद्य लंकामाहत्य पाणिना । अयासी रावणगृहं मदर्थं त्वं महाकपे

सायं सुवेलमासाद्य लङ्कां पाणिना आहत्या, मदर्थं त्वं महाकपे रावणगृहं प्रति अयासीः।

Verse 6

सीतामन्विष्य लंकायां रात्रौ गतभयो भवान् । अदृष्ट्वा जानकीं पश्चादशोकवनिकां ययौ

लङ्कायां रात्रौ सीतामन्विष्य भवान् गतभयः; अदृष्ट्वा जानकीं पश्चादशोकवनिकां ययौ।

Verse 7

नमस्कृत्य च वैदेहीमभिज्ञानं प्रदाय च । चूडामणिं समादाय मदर्थं जानकीकरात्

वैदेहीं नमस्कृत्याभिज्ञानं प्रदाय च । जानकीकरतो मदर्थं चूडामणिं समाददाः ॥

Verse 8

अशोकवनिकावृक्षानभांक्षीस्त्वं महाकपे । ततस्त्वशीतिसाहस्रान्किंकरान्नाम राक्षसान्

अशोकवनिकावृक्षानभङ्क्षीस्त्वं महाकपे । ततः किंकरसंज्ञान् राक्षसानशीतिसाहस्रान् न्यहंसि ॥

Verse 9

रावणप्रतिमान्युद्धे पत्यश्वेभरथाकुलान् । अवधीस्त्वं मदर्थे वै महाबलपराक्रमान्

रावणप्रतिमान् युद्धे पत्त्यश्वेभरथाकुलान् । मदर्थं वै महाबलपराक्रमान् राक्षसानवधीः ॥

Verse 10

ततः प्रहस्ततनयं जंबुमालिनमागतम् । अवधीन्मंत्रितनयान्सप्त सप्तार्चिवर्चसः

ततः प्रहस्ततनयं जंबुमालिनमागतम् । अवधीः, तथा मन्त्रितनयान् सप्त सप्तार्चिवर्चसः ॥

Verse 11

पंच सेनापतीन्पश्चादनयस्त्वं यमालयम् । कुमारमक्षमवधीस्ततस्त्वं रणमूर्धनि

पञ्च सेनापतीन् पश्चाद् अनयस्त्वं यमालयम् । ततः कुमारमक्षमवधीस्त्वं रणमूर्धनि ॥

Verse 12

तत इन्द्रजिता नीतो राक्षसेंद्र सभां शुभाम् । तत्र लंकेश्वरं वाचा तृणीकृत्यावमन्य च

ततः इन्द्रजिता नीतः स राक्षसेन्द्रस्य शुभायां सभायाम्। तत्र स वाचा लङ्केश्वरं तृणवत्कृत्वा प्रकटमवमन्यत्॥

Verse 13

अभांक्षीस्त्वं पुरीं लंकां मदर्थं वायुनंदन । पुनः प्रतिनिवृत्तस्त्वमृष्यमूकं महागिरिम्

वायुनन्दन! मदर्थं त्वं लङ्कापुरीमभ्यालक्ष्यसीः। पुनश्च त्वं महागिरिमृष्यमूकं प्रतिनिवृत्तवान्॥

Verse 14

एवमादि महादुःखं मदर्थं प्राप्तवानसि । त्वमत्र भूतले शेषे मम शोकमुदीरयन्

एवमादि मदर्थं त्वं महादुःखं प्राप्तवानसि। त्वं तु अत्र भूतले शेषे मम शोकमुदीरयन्॥

Verse 15

अहं प्राणान्परित्यक्ष्ये मृतोऽसि यदि वायुज । सीतया मम किं कार्यं लक्ष्मणेनानुजेन वा

वायुज! यदि त्वं मृतोऽसि तर्ह्यहं प्राणान्परित्यजामि। सीतया मम किं कार्यं लक्ष्मणेनानुजेन वा॥

Verse 16

भरतेनापि किं कार्यं शत्रुघ्नेन श्रियापि वा । राज्येनापि न मे कार्यं परेतस्त्वं कपे यदि

भरतेनापि किं कार्यं शत्रुघ्नेन श्रियापि वा। राज्येनापि न मे कार्यं परेतस्त्वं कपे यदि॥

Verse 17

उत्तिष्ठ हनुमन्वत्स किं शेषेऽद्य महीतले । शय्यां कुरु महाबाहो निद्रार्थं मम वानर

उत्तिष्ठ हनूमन् वत्स, किं शेषेऽद्य महीतले? शय्यां कुरु महाबाहो, निद्रार्थं मम वानर॥

Verse 18

कन्दमूलफलानि त्वमाहारार्थं ममाहर । स्नातुमद्य गमिष्यामि शीघ्रं कलशमानय

कन्दमूलफलानि त्वम् आहारार्थं ममाहर। स्नातुमद्य गमिष्यामि, शीघ्रं कलशमानय॥

Verse 19

अजिनानि च वासांसि दर्भांश्च समुपाहर । ब्रह्मास्त्रेणावबद्धोऽहं मोचितश्च त्वया हरे

अजिनानि च वासांसि दर्भांश्च समुपाहर। ब्रह्मास्त्रेणावबद्धोऽहं, मोचितश्च त्वया हरे॥

Verse 20

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा ह्यौषधानयनेन वै । लक्ष्मणप्राणदाता त्वं पौलस्त्यमदनाशनः

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा ह्यौषधानयनेन वै। लक्ष्मणप्राणदाता त्वं, पौलस्त्यमदनाशनः॥

Verse 21

सहायेन त्वया युद्धे राक्षसा न्रावणादिकान् । निहत्यातिबलान्वीरानवापं मैथिलीमहम्

सहायेन त्वया युद्धे राक्षसान् रावणादिकान्। निहत्यातिबलान् वीरान्, अवापं मैथिलीम् अहम्॥

Verse 22

हनूमन्नंजनासूनो सीताशोकविनाशन । कथमेवं परित्यज्य लक्ष्मणं मां च जानकीम्

हे हनूमन् अञ्जनासूनो सीताशोकविनाशन । कथमेवं परित्यज्य लक्ष्मणं मां च जानकीम् अत्रागतवानसि ॥

Verse 23

अप्रापयित्वायोध्यां त्वं किमर्थं गतवानसि । क्व गतोसि महावीर महाराक्षसकण्टक

अप्रापयित्वायोध्यां त्वं किमर्थं गतवानसि । क्व गतोऽसि महावीर महाराक्षसकण्टक ॥

Verse 24

इति पश्यन्मुखं तस्य निर्वाक्यं रघुनंदनः । प्ररुदन्नश्रुजालेन सेचयामास वायुजम्

इति पश्यन्मुखं तस्य निर्वाक्यं रघुनन्दनः । प्ररुदन्नश्रुजालेन सेचयामास वायुजम् ॥

Verse 25

वायुपुत्रस्ततो मूर्च्छामपहाय शनैर्द्विजाः । पौलस्त्यभयसंत्रस्तलोकरक्षार्थमागतम्

वायुपुत्रस्ततो मूर्च्छामपहाय शनैर्द्विजाः । पौलस्त्यभयसन्त्रस्तलोकरक्षार्थमागतम् ॥

Verse 26

आश्रित्य मानुषं भावं नारायणमजं विभुम् । जानकीलक्ष्मणयुतं कपिभिः परिवारितम्

आश्रित्य मानुषं भावं नारायणमजं विभुम् । जानकीलक्ष्मणयुतं कपिभिः परिवारितम् ॥

Verse 27

कालांभोधरसंकाशं रणधूलिसमुक्षितम् । जटामण्डलशोभाढ्यं पुण्डरीकायतेक्षणम्

कालाम्बुदसमप्रख्यं रणधूलिविलिप्तकम् । जटामण्डलशोभाढ्यं पुण्डरीकदलायतेक्षणम् ॥

Verse 28

खिन्नं च बहुशो युद्धे ददर्श रघुनंदनम् । स्तूयमानममित्रघ्नं देवर्षिपितृकिन्नरैः

खिन्नं च बहुशो युद्धे ददर्श रघुनन्दनम् । स्तूयमानममित्रघ्नं देवर्षिपितृकिन्नरैः ॥

Verse 29

दृष्ट्वा दाशरथिं रामं कृपाबहुलचेतसम् । रघुनाथकरस्पर्शपूर्णगात्रः स वानरः

दृष्ट्वा दाशरथिं रामं कृपाबहुलचेतसम् । रघुनाथकरस्पर्शपूर्णगात्रः स वानरः ॥

Verse 30

पतित्वा दण्डवद्भूमौ कृतांजलिपुटो द्विजाः । अस्तौषीज्जानकीनाथं स्तोत्रैः श्रुतिमनोहरैः

पतित्वा दण्डवद्भूमौ कृताञ्जलिपुटो द्विजाः । अस्तौषीज्जानकीनाथं स्तोत्रैः श्रुतिमनोहरैः ॥

Verse 31

हनूमानुवाच । नमो रामाय हरये विष्णवे प्रभविष्णवे । आदिदेवाय देवाय पुराणाय गदाभृते

हनूमानुवाच । नमो रामाय हरये विष्णवे प्रभविष्णवे । आदिदेवाय देवाय पुराणाय गदाभृते ॥

Verse 32

विष्टरे पुष्पकं नित्यं निविष्टाय महात्मने । प्रहृष्टवानरानीकजुष्टपादांबुजाय ते

नित्यं पुष्पकविष्टरे निविष्टाय महात्मने । प्रहृष्टवानरसेनाजुष्टपादाम्बुजाय ते नमः ॥

Verse 33

निष्पिष्ट राक्षसेंद्राय जगदिष्टविधायिने । नमः सहस्रशिरसे सहस्रचरणाय च

निष्पिष्ट राक्षसेन्द्राय जगदिष्टविधायिने । नमः सहस्रशिरसे सहस्रचरणाय च ॥

Verse 34

सहस्राक्षाय शुद्धाय राघवाय च विष्णवे । भक्तार्तिहारिणे तुभ्यं सीतायाः पतये नमः

सहस्राक्षाय शुद्धाय राघवाय च विष्णवे । भक्तार्तिहारिणे तुभ्यं सीतायाः पतये नमः ॥

Verse 35

हरये नारसिंहाय दैत्यराजविदारिणे । नमस्तुभ्यं वराहाय दंष्ट्रोद्धृतवसुन्धर

हरये नारसिंहाय दैत्यराजविदारिणे । नमस्तुभ्यं वराहाय दंष्ट्रोद्धृतवसुन्धर ॥

Verse 36

त्रिविक्रमाय भवते बलियज्ञ विभेदिने । नमो वामनरूपाय नमो मंदरधारिणे

त्रिविक्रमाय भवते बलियज्ञविभेदिने । नमो वामनरूपाय नमो मन्दरधारिणे ॥

Verse 37

नमस्ते मत्स्यरूपाय त्रयीपालनकारिणे । नमः परशुरामाय क्षत्रियांतकराय ते

नमस्ते मत्स्यरूपाय त्रयीपालनकारिणे । नमः परशुरामाय क्षत्रियान्तकराय ते ॥

Verse 38

नमस्ते राक्षसघ्नाय नमो राघवरूपिणे । महादेव महाभीम महाकोदण्डभेदिने

नमस्ते राक्षसघ्नाय नमो राघवरूपिणे । महादेव महाभीम महाकोदण्डभेदिने ॥

Verse 39

क्षत्रियांतकरक्रूरभार्गवत्रासकारिणे । नमोऽस्त्वहिल्या संतापहारिणे चापहारिणे

क्षत्रियान्तकरक्रूरभार्गवत्रासकारिणे । नमोऽस्त्वहिल्यासन्तापहारिणे चापहारिणे ॥

Verse 40

नागायुतवलोपेतताटकादेहहारिणे । शिलाकठिनविस्तारवालिवक्षोविभेदिने

नागायुतवलोपेतताटकादेहहारिणे । शिलाकठिनविस्तारवालिवक्षोविभेदिने ॥

Verse 41

नमो माया मृगोन्माथकारिणेऽज्ञानहारिणे । दशस्यंदनदुःखाब्धिशोषणागस्त्यरूपिणे

नमो माया मृगोन्माथकारिणेऽज्ञानहारिणे । दशस्यन्दनदुःखाब्धिशोषणागस्त्यरूपिणे ॥

Verse 42

अनेकोर्मिसमाधूतसमुद्रमदहारिणे । मैथिलीमानसां भोजभानवे लोकसाक्षिणे

अनेकोर्मिभिराकम्पितस्य समुद्रस्य मदं हरति यः, मैथिलीमानसपद्मस्य विकासहेतुभूतः भोजभानुः, लोकानां साक्षी च—तस्मै नमः।

Verse 43

राजेंद्राय नमस्तुभ्यं जानकीपतये हरे । तारकब्रह्मणे तुभ्यं नमो राजीवलोचन

राजेन्द्राय तुभ्यं नमः, जानकीपतये हरे नमः। राजीवलोचन, तारकब्रह्मणे तुभ्यं नमो नमः।

Verse 44

रामाय रामचन्द्राय वरेण्याय सुखात्मने । विश्वामित्रप्रियायेदं नमः खरविदारिणे

रामाय रामचन्द्राय वरेण्याय सुखात्मने, विश्वामित्रप्रियाय, खरविदारिणे—एतन्नमः।

Verse 45

प्रसीद देवदेवेश भक्तानामभयप्रद । रक्ष मां करु णासिंधो रामचन्द्र नमोऽस्तु ते

प्रसीद देवदेवेश, भक्तानामभयप्रद। रक्ष मां करुणासिन्धो, रामचन्द्र नमोऽस्तु ते।

Verse 46

रक्ष मां वेदवचसामप्यगोचर राघव । पाहि मां कृपया राम शरणं त्वामुपैम्यहम्

रक्ष मां वेदवचसामप्यगोचर राघव। पाहि मां कृपया राम, शरणं त्वामुपैम्यहम्।

Verse 47

रघुवीर महामोहमपाकुरु ममाधुना । स्नाने चाचमने भुक्तो जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिषु

हे रघुवीर! मम महामोहं सम्प्रति अपाकुरु। स्नाने च आचमने, भुक्ते, जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिषु च।

Verse 48

सर्वावस्थासु सर्वत्र पाहि मां रघुनंदन । महिमानं तव स्तोतुं कः समर्थो जगत्त्रये

सर्वावस्थासु सर्वत्र पाहि मां रघुनन्दन। तव महिमानं स्तोतुं जगत्त्रये कः समर्थः॥

Verse 49

त्वमेव त्वन्महत्त्वं वै जानासि रघुनंदन । इति स्तुत्वा वायुपुत्रो रामचंद्रं घृणानिधिम्

त्वमेव स्वमहत्त्वं वै जानासि रघुनन्दन। इति स्तुत्वा वायुपुत्रो रामचन्द्रं घृणानिधिम्॥

Verse 50

सीतामप्यभितुष्टाव भक्तियुक्तेन चेतसा । जानकि त्वां नमस्यामि सर्वपापप्रणाशिनीम्

भक्तियुक्तेन चेतसा सीतामप्यभितुष्टाव। ‘जानकि! त्वां नमस्यामि सर्वपापप्रणाशिनीम्’॥

Verse 51

दारिद्र्यरणसंहर्त्रीं भक्तानामिष्टदायिनीम् । विदेहराजतनयां राघवानंदकारिणीम्

दारिद्र्यरणसंहर्त्रीं भक्तानामिष्टदायिनीम्। विदेहराजतनयां राघवानन्दकारिणीम्॥

Verse 52

भूमेर्दुहितरं विद्यां नमामि प्रकृतिं शिवाम् । पौलस्त्यैश्वर्यसंहर्त्रीं भक्ताभीष्टां सरस्वतीम्

भूमेर्दुहितरं विद्यां नमामि प्रकृतिं शिवाम् । पौलस्त्यैश्वर्यसंहर्त्रीं भक्ताभीष्टप्रदां सरस्वतीम् ॥

Verse 53

पतिव्रताधुरीणां त्वां नमामि जनकात्मजाम् । अनुग्रहपरामृद्धिमनघां हरिवल्लभाम्

पतिव्रताधुरीणां त्वां नमामि जनकात्मजाम् । अनुग्रहपरामृद्धिमनघां हरिवल्लभाम् ॥

Verse 54

आत्मविद्यां त्रयीरूपामुमारूपां नमाम्य हम् । प्रसादाभिमुखीं लक्ष्मीं क्षीराब्धितनयां शुभाम्

आत्मविद्यां त्रयीरूपामुमारूपां नमाम्यहम् । प्रसादाभिमुखीं लक्ष्मीं क्षीराब्धितनयां शुभाम् ॥

Verse 55

नमामि चन्द्रभगिनीं सीतां सर्वांगसुंदरीम् । नमामि धर्मनिलयां करुणां वेदमातरम्

नमामि चन्द्रभगिनीं सीतां सर्वाङ्गसुन्दरीम् । नमामि धर्मनिलयां करुणां वेदमातरम् ॥

Verse 56

पद्मालयां पद्महस्तां विष्णुवक्षस्थलालयाम् । नमामि चन्द्रनिलयां सीतां चन्द्रनिभाननाम्

पद्मालयां पद्महस्तां विष्णुवक्षस्थलालयाम् । नमामि चन्द्रनिलयां सीतां चन्द्रनिभाननाम् ॥

Verse 57

आह्लादरूपिणीं सिद्धिं शिवां शिवकरीं सतीम् । नमामि विश्वजननीं रामचन्द्रेष्टवल्लभाम् । सीतां सर्वानवद्यांगीं भजामि सततं हृदा

आह्लादरूपिणीं सिद्धिं शिवां शिवकरीं सतीम् । नमामि विश्वजननीं रामचन्द्रेष्टवल्लभाम् । सीतां सर्वानवद्याङ्गीं भजामि सततं हृदा ॥

Verse 58

श्रीसूत उवाच । स्तुत्वैवं हनुमान्सीतारामचन्द्रौ सभक्तिकम्

श्रीसूत उवाच । स्तुत्वैवं हनुमान् सीतारामचन्द्रौ सभक्तिकम् ॥

Verse 59

आनंदाश्रुपरिक्लिन्नस्तूष्णीमास्ते द्विजोत्तमाः । य इदं वायुपुत्रेण कथितं पापनाशनम्

आनन्दाश्रुपरिक्लिन्नस्तूष्णीमास्ते द्विजोत्तमाः । य इदं वायुपुत्रेण कथितं पापनाशनम् ॥

Verse 60

स्तोत्रं श्रीरामचंद्रस्य सीतायाः पठतेऽन्वहम् । स नरो महदैश्वर्यमश्नुते वांछितं स दा

स्तोत्रं श्रीरामचन्द्रस्य सीतायाः पठतेऽन्वहम् । स नरो महदैश्वर्यमश्नुते वाञ्छितं सदा ॥

Verse 61

अनेकक्षेत्रधान्यानि गाश्च दोग्ध्रीः पयस्विनीः । आयुर्विद्याश्च पुत्रांश्च भार्यामपि मनोरमाम्

अनेकक्षेत्रधान्यानि गाश्च दोग्ध्रीः पयस्विनीः । आयुर्विद्याश्च पुत्रांश्च भार्यामपि मनोरमाम् ॥

Verse 62

एतत्स्तोत्रं सकृ द्विप्राः पठन्नाप्नोत्यसंशयः । एतत्स्तोत्रस्य पाठेन नरकं नैव यास्यति

एतत्स्तोत्रं सकृद् विप्राः पठन् नाप्नोत्यसंशयम् । एतत्स्तोत्रपाठमात्रेण नरकं नैव गच्छति ॥

Verse 63

ब्रह्महत्यादिपापानि नश्यंति सुमहांत्यपि । सर्वपापविनिर्मुक्तो देहांते मुक्तिमाप्नुयात्

ब्रह्महत्यादिपापानि नश्यन्ति सुमहान्त्यपि । सर्वपापविनिर्मुक्तो देहान्ते मुक्तिमाप्नुयात् ॥

Verse 64

इति स्तुतो जगन्नाथो वायुपुत्रेण राघवः । सीतया सहितो विप्रा हनूमंतमथाब्रवीत्

इति स्तुतो जगन्नाथो वायुपुत्रेण राघवः । सीतया सहितो विप्रा हनूमन्तमथाब्रवीत् ॥

Verse 65

श्रीराम उवाच । अज्ञानाद्वा नरश्रेष्ठ त्वयेदं साहसं कृतम् । ब्रह्मणा विष्णुना वापि शक्रादित्रिदशैरपि

श्रीराम उवाच । अज्ञानाद्वा नरश्रेष्ठ त्वयेदं साहसं कृतम् । ब्रह्मणा विष्णुना वापि शक्रादित्रिदशैरपि ॥

Verse 66

नेदं लिंगं समुद्धर्तुं शक्यते स्थापितं मया । महादेवापराधेन पतितोऽस्यद्य मूर्च्छितः

नेदं लिङ्गं समुद्धर्तुं शक्यते स्थापितं मया । महादेवापराधेन पतितोऽस्यद्य मूर्च्छितः ॥

Verse 67

इतः परं मा क्रियतां द्रोहः सांबस्य शूलिनः । अद्यारभ्य त्विदं कुंडं तव नाम्ना जगत्त्रये

इतः परं न कर्तव्यो द्रोहः सांबस्य शूलिनः । अद्यारभ्येदं पुण्यकुण्डं तव नाम्ना जगत्त्रये ख्यातिं गमिष्यति ॥

Verse 68

ख्यातिं प्रयातु यत्र त्वं पतितो वानरोत्तम । महापातकसंघानां नाशः स्यादत्र मज्जनात्

यत्र त्वं पतितो वानरोत्तम तद् देशं ख्यातिम् आप्नुयात् । अत्र मज्जनमात्रेण महापातकसङ्घानां नाशो भवेत् ॥

Verse 69

महादेवजटाजाता गौतमी सरितां वरा । अश्वमेधसहस्रस्य फलदा स्नायिनां नृणाम्

महादेवजटाजाता गौतमी सरितां वरा । स्नायिनां नृणां फलदा स्याद् अश्वमेधसहस्रजम् ॥

Verse 70

ततः शतगुणा गंगा यमुना च सरस्वती । एतन्नदीत्रयं यत्र स्थले प्रवहते कपे

ततः शतगुणा गङ्गा यमुना च सरस्वती । यत्रैतन्नदीत्रयं स्थले प्रवहते कपे ॥

Verse 71

मिलित्वा तत्र तु स्नानं सहस्रगुणितं स्मृतम् । नदीष्वेतासु यत्स्नानात्फलं पुंसां भवेत्कपे

मिलित्वा तत्र यत्स्नानं सहस्रगुणितं स्मृतम् । एतासु नदीषु स्नानात् फलं पुंसां तत्रैव प्रकटं भवेत् कपे ॥

Verse 72

तत्फलं तव कुंडेऽस्मिन्स्नानात्प्राप्नोत्यसंशयम् । दुर्लभं प्राप्य मानुष्यं हनूमत्कुंडतीरतः

तवैतस्मिन्पुण्यकुण्डे स्नानादेव न संशयः । तत्फलं प्राप्यते नॄणां दुर्लभं मानुषं लब्ध्वा हनूमत्कुण्डतीरतीर्थे पुण्यमन्विष्येत् ॥

Verse 73

श्राद्धं न कुरुते यस्तु भक्तियुक्तेन चेतसा । निराशास्तस्य पितरः प्रयांति कुपिताः कपे

यस्तु भक्तियुतेनैव चेतसा श्राद्धमाचरेत् न । निराशाः पितरस्तस्य प्रयान्ति कुपिताः कपे ॥

Verse 74

कुप्यंति मुनयोऽप्यस्मै देवाः सेंद्राः सचारणाः । न दत्तं न हुतं येन हनूमत्कुंडतीरतः

कुप्यन्ति मुनयोऽप्यस्मै देवाः सेन्द्राः सचारणाः । हनूमत्कुण्डतीरस्थे तीर्थे येन न दत्तं न हुतम् ॥

Verse 75

वृथाजीवित एवासाविहामुत्र च दुःखभाक् । हनूमत्कुंडसविधे येन दत्तं तिलोदकम् । मोदंते पितरस्तस्य घृतकुल्याः पिबंति च

वृथाजीवित एवायं इहामुत्र च दुःखभाक् । हनूमत्कुण्डसविधे येन न दत्तं तिलोदकम् । दत्ते तु तिलोदके तस्य पितरो मोदन्ते घृतकुल्याश्च पिबन्ति ॥

Verse 76

श्रीसूत उवाच । श्रुत्वैतद्वचनं विप्रा रामेणोक्तं स वायुजः

श्रीसूत उवाच । एतद्रामेणोक्तं वचनं श्रुत्वा विप्राः स वायुजः (हनूमान्) तदनुसारं चकार ॥

Verse 77

उत्तरे रामनाथस्य लिंगं स्वेनाहृतं मुदा । आज्ञया रामचन्द्रस्य स्थापयामास वायुजः

उत्तरतो रामनाथस्य लिङ्गं स्वयमाहृत्य हर्षेण । रामचन्द्राज्ञया वायुजः प्रतिष्ठापयामास ॥

Verse 78

प्रत्यक्षमेव सर्वेषां कपिलांगूलवेष्टितम् । हरोपि तत्पुच्छजा तं बिभर्ति च वलित्रयम् । तदुत्तरायां ककुभि गौरीं संस्थापयन्मुदा

प्रत्यक्षमेव सर्वेषां कपिपुच्छवेष्टितं तत् । हरोऽपि तत्पुच्छजातं वलित्रयं बिभर्ति च ॥ तदुत्तरायां ककुभि गौरीं संस्थापयन्मुदा ॥

Verse 79

श्रीसूत उवाच । एवं वः कथितं विप्रा यदर्थं राघवेण तु । लिंगं प्रतिष्ठितं सेतौ भुक्तिमुक्तिप्रदं नृणाम्

श्रीसूत उवाच । एवं वः कथितं विप्रा यदर्थं राघवेण तु । सेतौ लिङ्गं प्रतिष्ठितं भुक्तिमुक्तिप्रदं नृणाम् ॥

Verse 80

यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । स विधूयेह पापानि शिवलोके महीयते

यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । स विधूयेह पापानि शिवलोके महीयते ॥