Adhyaya 44

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सर्ववेदार्थतत्त्वज्ञ पुराणार्णवपारग । व्यासपादांबुजद्वंद्वनमस्कारहृताशुभ

ऋषय ऊचुः— सर्ववेदार्थतत्त्वज्ञ, पुराणार्णवपारग! व्यासपादाम्बुजद्वन्द्वनमस्कारहृताशुभ!

Verse 2

पुराणार्थोपदेशेन सर्वप्राण्युपका रक । त्वया ह्यनुगृहीताः स्म पुराणकथनाद्वयम्

पुराणार्थोपदेशेन सर्वप्राण्युपकारकः। त्वया ह्यनुगृहीताः स्म पुराणकथनद्वारा।

Verse 3

अधुना सेतुमाहात्म्यकथनात्सुतरां मुने । वयं कृतार्थाः संजाता व्यासशिष्य महामते

अधुना सेतुमाहात्म्यकथनात्, मुने, तव सुतरां वयं कृतार्थाः संजाताḥ; व्यासशिष्य, महामते, वयं परितुष्टाः।

Verse 4

यथा प्रातिष्ठिपल्लिंगं रामो दशरथात्मजः । तच्छ्रोतुं वयमिच्छामस्त्वमिदानीं वदस्व नः

यथा रामो दशरथात्मजः लिङ्गं प्रातिष्ठिपत्, तद् वयं श्रोतुमिच्छामः; त्वमिदानीं नः वद।

Verse 5

श्रीसूत उवाच । यदर्थं स्थापितं लिंगं गन्धमादनपर्वते । रामचन्द्रेण विप्रेंद्र तदिदानीं ब्रवीमि वः

श्रीसूत उवाच—विप्रेन्द्र! गन्धमादनपर्वते रामचन्द्रेण यदर्थं लिङ्गं स्थापितं, तदिदानीं वः ब्रवीमि।

Verse 6

हृतभार्यो वनाद्रामो रावणेन बलीयसा । कपिसेनायुतो धीरः ससौमि त्रिर्महाबलः

वनात् रावणेन बलीयसा हृतभार्यः रामः, धीरः, कपिसेनायुतः, ससौमित्रिः महाबलः प्रस्थितः।

Verse 7

महेंद्रं गिरिमासाद्य व्यलोकयत वारिधिम् । तस्मिन्नपारे जलधौ कृत्वा सेतुं रघूद्वहः

महेंद्रं गिरिमासाद्य रघूद्वहः वारिधिं व्यलोकयत्; तस्मिन्नपारे जलधौ सेतुं कृत्वा।

Verse 8

तेन गत्वा पुरीं लंकां रावणेनाभिरक्षि ताम् । अस्तंगते सहस्रांशौ पौर्णमास्यां निशामुखे

तेन सेतुना गत्वा लङ्कापुरीं रावणेनाभिरक्षिताम्। अस्तङ्गते सहस्रांशौ पौर्णमास्यां निशामुखे॥

Verse 9

रामः ससैनिको विप्राः सुवेलगिरिमारुहत् । ततः सौधस्थितं रात्रौ दृष्ट्वा लंकेश्वरं बली

रामः ससैनिको विप्राः सुवेलगिरिमारुहत्। ततः सौधस्थितं रात्रौ दृष्ट्वा लङ्केश्वरं बली॥

Verse 10

सूर्यपुत्रोऽस्य मुकुटं पातयास भूतले । राक्षसो भग्नमुकुटः प्रविवेश गृहोदरम्

सूर्यपुत्रोऽस्य मुकुटं पातयामास भूतले। राक्षसो भग्नमुकुटः प्रविवेश गृहोदरम्॥

Verse 11

गृहं प्रविष्टे लंकेशे रामः सुग्रीवसंयुतः । सानुजः सेनया सार्द्धमवरुह्य गिरेस्तटात्

गृहं प्रविष्टे लङ्केशे रामः सुग्रीवसंयुतः। सानुजः सेनया सार्धमवरुह्य गिरेस्तटात्॥

Verse 12

सेनां न्यवेशयद्वीरो रामो लंकासमीपतः । ततो निवेशमानांस्तान्वानरान्रावणानुगाः

सेनां न्यवेशयद्वीरो रामो लङ्कासमीपतः। ततो निवेशमानांस्तान् वानरान् रावणानुगाः॥

Verse 13

अभिजग्मुर्महाकायाः सायुधाः सहसैनिकाः । पर्वणः पूतनो जृंभः खरः क्रोधवशो हरिः

ततः सायुधाः सहसैनिकाश्च महाकायाः योद्धारोऽभिजग्मुः—पर्वणः पूतनो जृम्भः खरः क्रोधवशो हरिश्च।

Verse 14

प्रारुजश्चारुजश्चैव प्रहस्तश्चेतरे तथा । ततोऽभिपततां तेषामदृश्यानां दुरात्मनाम्

प्रारुजश्चारुजश्चैव प्रहस्तश्चेतरे तथा; ततोऽदृश्याः दुरात्मानस्तेऽभिपतन्त स्म।

Verse 15

अन्तर्धानवधं तत्र चकार स्म विभीषणः । ते दृश्यमाना बलिभिर्हरिभिर्दूरपातिभिः

तत्र विभीषणोऽन्तर्धानवधं चकार; ते दृश्यमानाः बलिभिर्दूरपातिभिर्हरिभिर्निहताः।

Verse 16

निहताः सर्वतश्चैते न्यपतन्वै गतासवः । अमृष्यमाणः सबलो रावणो निर्ययावथ

निहताः सर्वतश्चैते न्यपतन् गतासवः; अमृष्यमाणः सबलो रावणोऽथ निर्ययौ।

Verse 17

व्यूह्य तान्वानरान्सर्वान्न्यवारयत सायकैः । राघवस्त्वथ निर्याय व्यूढानीको दशाननम्

व्यूह्य तान् वानरान् सर्वान् न्यवारयत सायकैः; राघवोऽथ निर्याय व्यूढानीको दशाननम्।

Verse 18

प्रत्ययुध्यत वेगेन द्वंद्वयुद्धमभूत्तदा । युयुधे लक्ष्मणेनाथ इंद्रजिद्रावणात्मजः

प्रत्ययुध्यत वेगेन तदा द्वन्द्वयुद्धमभवत् । इन्द्रजिद्रावणात्मजः लक्ष्मणेन सह युयुधे ॥

Verse 19

विरूपाक्षेण सुग्रीवस्तारेयेणापि खर्वटः । पौंड्रेण च नलस्तत्र पुटेशः पनसेन च

विरूपाक्षेण सुग्रीवस्तारेयेणापि खर्वटः । पौण्ड्रेण च नलस्तत्र पुटेशः पनसेन च ॥

Verse 20

अन्येपि कपयो वीरा राक्षसैर्द्वंद्वमेत्य तु । चक्रुर्युद्धं सुतुमुलं भीरूणां भयवर्द्धनम्

अन्येऽपि कपयो वीरा राक्षसैर्द्वन्द्वमेत्य तु । चक्रुर्युद्धं सुतुमुलं भीरूणां भयवर्धनम् ॥

Verse 21

अथ रक्षांसि भिन्नानि वानरैर्भीमविक्रमैः । प्रदुद्रुवू रणादाशु लंकां रावणपालिताम्

अथ रक्षांसि भिन्नानि वानरैर्भीमविक्रमैः । प्रदुद्रुवू रणादाशु लङ्कां रावणपालिताम् ॥

Verse 22

भग्नेषु सर्वसैन्येषु रावणप्रेरितेन वै । पुत्रेणेंद्रजिता युद्धे नागास्त्रैरतिदारुणैः

भग्नेषु सर्वसैन्येषु रावणप्रेरितेन वै । पुत्रेणेन्द्रजिता युद्धे नागास्त्रैरतिदारुणैः ॥

Verse 23

विद्धौ दाशरथी विप्रा उभौ तौ रामलक्ष्मणौ । मोचितौ वैनतेयेन गरुडेन महात्मना

विप्राः! दाशरथी रामलक्ष्मणौ उभौ विद्धौ सन्तौ अपि, वैनतेयेन महात्मना गरुडेन मोचितौ।

Verse 24

तत्र प्रहस्तस्तरसा समभ्येत्य विभीषणम् । गदया ताडयामास विनद्य रणकर्कशः

तत्र प्रहस्तः तरसा समभ्येत्य विभीषणं, रणकर्कशः विनद्य गदया ताडयामास।

Verse 25

स तयाभिहतो धीमान्गदया भामिवेगया । नाकंपत महाबाहुर्हिमवानिव सुस्थितः

स तया भामिवेगया गदया अभिहतः सन्, धीमान् महाबाहुः नाकम्पत; हिमवानिव सुस्थितः।

Verse 26

ततः प्रगृह्य विपुलामष्टघंटां विभीषणः । अभिमंत्र्य महाशक्तिं चिक्षे पास्य शिरः प्रति

ततः विभीषणः विपुलाम् अष्टघण्टां प्रगृह्य, महाशक्तिं मन्त्राभिमन्त्र्य, तस्य शिरः प्रति चिक्षेप।

Verse 27

पतंत्या स तया वेगाद्राक्षसोऽशनिना यथा । हृतोत्तमांगो ददृशे वातरुग्ण इव द्रुमः

पतन्त्या तया वेगात् स राक्षसः अशनीना इव हतः; हृतोत्तमाङ्गः वातरुग्ण इव द्रुमः ददृशे।

Verse 28

तं दृष्ट्वा निहतं संख्ये प्रहस्तं क्षणदाचरम् । अभिदुद्राव धूम्राक्षो वेगेन महता कपीन्

तं संख्ये निहतं प्रहस्तं क्षणदाचरं दृष्ट्वा धूम्राक्षो महावेगेन कपीन् अभिदुद्राव।

Verse 29

कपिसैन्यं समालोक्य विद्रुतं पवनात्मजः । धूम्राक्षमाजघानाशु शरेण रणमूर्धनि

कपिसैन्यं विद्रुतं समालोक्य पवनात्मजः रणमूर्धनि धूम्राक्षमाशु शरेण आजघान।

Verse 30

धूम्राक्षं निहतं दृष्ट्वा हतशेषा निशाचराः । सर्वं राज्ञे यथावृत्तं रावणाय न्यवेदयन्

धूम्राक्षं निहतं दृष्ट्वा हतशेषा निशाचराः सर्वं यथावृत्तं राज्ञे रावणाय न्यवेदयन्।

Verse 31

ततः शयानं लंकेशः कुम्भकर्णमबोधयत् । प्रबुद्धं प्रेषयामास युद्धाय स च रावणः

ततः शयानं कुम्भकर्णं लंकेशोऽबोधयत्; प्रबुद्धं च रावणः स युद्धाय प्रेषयामास।

Verse 32

आगतं कुम्भकर्णं तं ब्रह्मास्त्रेण तु लक्ष्मणः । जघान समरे क्रुद्धो गतासुर्न्यपतच्च सः

कुम्भकर्णं समरमागतं दृष्ट्वा लक्ष्मणः क्रुद्धो ब्रह्मास्त्रेण जघान; स गतासुर्न्यपतत्।

Verse 33

दूषणस्यानुजौ तत्र वत्रवेगप्रमाथिनौ । हनुमन्नीलनिहतौ रावणप्रतिमौ रणे

तत्र दूषणस्यानुजौ द्वौ वत्रवेगप्रमाथिनौ । हनुमन्नीलयोः शस्त्रै रणे निहतौ रावणोपमौ ॥

Verse 34

वज्रदंष्ट्रं समवधीद्विश्वकर्मसुतो नलः । अकंपनं च न्यहनत्कुमुदो वानरर्षभः

वज्रदंष्ट्रं समवधीद्विश्वकर्मसुतो नलः । अकंपनं च न्यहनत्कुमुदो वानरर्षभः ॥

Verse 35

षष्ठ्यां पराजितो राजा प्राविशच्च पुरीं ततः । अतिकायो लक्ष्मणेन हतश्च त्रिशिरास्तथा

षष्ठ्यां पराजितो राजा प्राविशच्च पुरीं ततः । अतिकायो लक्ष्मणेन हतश्च त्रिशिरास्तथा ॥

Verse 36

सुग्रीवेण हतौ युद्धे देवांत कनरांतकौ । हनूमता हतौ युद्धे कुम्भकर्णसुतावुभौ

सुग्रीवेण हतौ युद्धे देवांतकनरांतकौ । हनूमता हतौ युद्धे कुम्भकर्णसुतावुभौ ॥

Verse 37

विभीषणेन निहतो मकराक्षः खरात्मजः । तत इन्द्रजितं पुत्रं चोदयामास रावणः

विभीषणेन निहतो मकराक्षः खरात्मजः । तत इन्द्रजितं पुत्रं चोदयामास रावणः ॥

Verse 38

इन्द्रजिन्मोहयित्वा तौ भ्रातरौ रामलक्षमणौ । घोरैः शरैरंगदेन हतवाहो दिवि स्थितः

इन्द्रजित् तौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ मोहयित्वा दिवि स्थितः; अङ्गदेन तु घोरैः शरैः तस्य सारथिर्हतः।

Verse 39

कुमुदांगदसुग्रीवनलजांबवदादिभिः । सहिता वानराः सर्वे न्यपतंस्तेन घातिताः

कुमुदाङ्गदसुग्रीवनलजाम्बवदादिभिः सहिता वानराः सर्वे तेन घातिता भूमौ न्यपतन्।

Verse 40

एवं निहत्य समरे ससैन्यौ रामलक्ष्मणौ । अंतर्दधे तदा व्योम्नि मेघनादो महाबलः

एवं समरे ससैन्यौ रामलक्ष्मणौ निहत्य महाबलो मेघनादो व्योम्नि तदा अंतर्दधे।

Verse 41

ततो विभीषणो राममिक्ष्वाकुकुलभूषणम् । उवाच प्रांजलिर्वाक्यं प्रणम्य च पुनःपुनः

ततो विभीषणः प्राञ्जलिर्भूत्वा इक्ष्वाकुकुलभूषणं रामं प्रणम्य पुनःपुनः वाक्यमुवाच।

Verse 42

अयमंभो गृहीत्वा तु राजराजस्य शासनात् । गुह्यकोऽभ्यागतो राम त्वत्सकाशमरिंदम

राजराजस्य शासनादिदमम्भो गृहीत्वा गुह्यकोऽभ्यागतः; हे राम, अरिंदम, त्वत्सकाशम्।

Verse 43

इदमंभः कुबेरस्ते महाराज प्रयच्छति । अंतर्हितानां भूतानां दर्शनार्थं परं तप

हे महाराज! इदमम्भः कुबेरस्ते प्रयच्छति। अनेन अन्तर्हितानां भूतानां दर्शनं भवति; एष परं तपःप्रसूतः सहायः।

Verse 44

अनेन स्पृष्टनयनो भूतान्यंतर्हितान्यपि । भवान्द्रक्ष्यति यस्मै वा भवानेतत्प्रदास्यति

अनेन स्पृष्टनयनो भवान् अन्तर्हितान्यपि भूतानि द्रक्ष्यति। यस्मै वा भवान् एतत् प्रदास्यति, सोऽपि तद्-दर्शनं प्राप्स्यति।

Verse 45

सोऽपि द्रक्ष्यति भूतानि वियत्त्यंतर्हितानि वै । तथेति रामस्तद्वारि प्रतिगृह्याथ सत्कृतम्

सोऽपि वियति अन्तर्हितानि भूतानि निश्चयेन द्रक्ष्यति। ‘तथेति’ रामः तद्वारि सत्कृतं प्रतिगृह्याथ।

Verse 46

चकार नेत्रयोः शौचं लक्ष्मणश्च महाबलः । सुग्रीवजांबवन्तौ च हनुमानंगदस्तथा

तद्वारिणा लक्ष्मणो महाबलः नेत्रयोः शौचं चकार। सुग्रीवजाम्बवन्तौ च हनुमान् अङ्गदस्तथा।

Verse 47

मैंदद्विविदनीलाश्च ये चान्ये वानरास्तथा । ते सर्वे रामदत्तेन वारिणा शुद्धचक्षुषः

मैन्दद्विविदनीलाश्च ये चान्ये वानरास्तथा। ते सर्वे रामदत्तेन वारिणा शुद्धचक्षुषः अभवन्।

Verse 48

आकाशेंतर्हितं वीरमपश्यन्रावणा त्मजम् । ततस्तमभिदुद्राव सौमित्रिर्दृष्टिगोचरम्

आकाशे तिरोहितं वीरं रावणात्मजमपश्यन्। ततः सौमित्रिर्दृष्टिगोचरं कृत्वा तमभिदुद्राव॥

Verse 49

ततो जघान संकुद्धो लक्ष्मणः कृतलक्षणः । कुवेरप्रेषितजलैः पवित्रीकृतलोचनः

ततो लक्ष्मणः संक्रुद्धः कृतलक्षणः समजघान। कुबेरप्रेषितजलैः पवित्रीकृतलोचनः॥

Verse 50

ततः समभवद्युद्धं लक्ष्मणेंद्रजितोर्महत् । अतीव चित्रमाश्चर्यं शक्रप्रह्लादयोरिव

ततो लक्ष्मणेन्द्रजितोर्महत् समभवद्युद्धम्। अतीव चित्रमाश्चर्यं शक्रप्रह्लादयोरिव॥

Verse 51

ततस्तृतीयदिवसे यत्नेन महता द्विजाः । इंद्रजिन्निहतो युद्धे लक्ष्मणेन बलीयसा

ततस्तृतीयदिवसे द्विजाः महता यत्नेन। युद्धे बलीयसा लक्ष्मणेन इन्द्रजिन्निहतः॥

Verse 52

ततो मूलबलं सर्वं हतं रामेण धीमता । अथ क्रुद्धो दशग्रीवः प्रियपुत्रे निपातिते

ततो धीमता रामेण मूलबलं समस्तं हतम्। अथ प्रियपुत्रे निपातिते क्रुद्धो दशग्रीवः॥

Verse 53

निर्ययौ रथमास्थाय नगराद्बहुसैनिकः । रावणो जानकीं हन्तुमुद्युक्तो विंध्यवारितः

रावणो बहुसैनिकः रथमास्थाय नगरान्निर्ययौ, जानकीं हन्तुमुद्यतः; स तु विंध्य इवावरोधितः प्रतिबद्धोऽभवत्।

Verse 54

ततो हर्यश्वयुक्तेन रथेनादित्यवर्चसा । उपतस्थे रणे रामं मातलिः शक्रसारथिः

ततः हर्यश्वयुक्तेनादित्यवर्चसा रथेन शक्रसारथिर्मातलिः रणे राममुपतस्थे।

Verse 55

ऐन्द्रं रथं समारुह्य रामो धर्मभृतां वरः । शिरांसि राक्षसेन्द्रस्य ब्रह्मास्त्रेणावधीद्रणे

ऐन्द्रं रथं समारुह्य रामो धर्मभृतां वरः। रणे ब्रह्मास्त्रेण राक्षसेन्द्रस्य शिरांसि चिच्छेद।

Verse 56

ततो हतदशग्रीवं रामं दशरथात्मजम् । आशीर्भिर्जययुक्ताभिर्देवाः सर्षिपुरोगमाः

ततो हतदशग्रीवं दशरथात्मजं रामं देवाः सर्षिपुरोगमाः जययुक्ताभिराशीर्भिरभ्यनन्दन्।

Verse 57

तुष्टुवुः परिसंतुष्टाः सिद्धविद्याधरास्तथा । रामं कमलपत्राक्षं पुष्प वर्षेरवाकिरन्

सिद्धविद्याधराश्चैव परिसंतुष्टाः तुष्टुवुः। कमलपत्राक्षं रामं पुष्पवर्षैः समवाकिरन्।

Verse 58

रामस्तैः सुरसंघातैः सहितः सैनिकैर्वृतः । सीतासौमित्रिसहितः समारुह्य च पुष्पकम्

रामः तैः सुरसंघातैः सहितः, स्वसैनिकैः परिवृतः; सीतया सौमित्रिणा च सह पुष्पकं विमानम् आरुह्य समुत्पपात।

Verse 59

तथाभिषिच्य राजानं लंकायां च विभीषणम् । कपिसेनावृतो रामो गन्धमादनमन्वगात्

एवं लङ्कायां विभीषणं राजानम् अभिषिच्य, कपिसेनया परिवृतो रामो गन्धमादनं प्रति जगाम।

Verse 60

परिशोध्य च वैदेहीं गंधमादनपर्वते । रामं कमलपत्राक्षं स्थितवानर संवृतम्

गन्धमादनपर्वते वैदेहीं परिशोध्य, कमलपत्राक्षो रामः स्थितवान्, समागतवानरैः परिवृतः।

Verse 61

हतलंकेश्वरं वीरं सानुजं सविभीषणम् । सभार्यं देववृंदैश्च सेवितं मुनिपुंगवैः

हतलङ्केश्वरः स वीरः रामः सानुजः सविभीषणः सभार्यश्च, देववृन्दैः सेवितो मुनिपुङ्गवैश्च उपासितः।

Verse 62

मुनयोऽभ्यागता द्रष्टुं दंडकारण्य वासिनः । अगस्त्यं ते पुरस्कृत्य तुष्टुवुर्मैथिलीपतिम्

दण्डकारण्यवासिनो मुनयः तं द्रष्टुम् अभ्यागताः; अगस्त्यं पुरस्कृत्य ते मैथिलीपतिं तुष्टुवुः।

Verse 63

मुनय ऊचुः । नमस्ते रामचंद्राय लोकानुग्रहकारिणे । अरावणं जगत्कर्तुमवतीर्णाय भूतले

मुनय ऊचुः—नमस्ते रामचन्द्राय लोकानुग्रहकारिणे। अरावणं जगत्कर्तुमवतीर्णाय भूतले॥

Verse 64

ताटिकादेहसंहर्त्रे गाधिजाध्वररक्षिणे । नमस्ते जितमारीच सुवाहुप्राणहारिणे

ताटिकादेहसंहर्त्रे गाधिजाध्वररक्षिणे। नमस्ते जितमारीच सुवाहुप्राणहारिणे॥

Verse 65

अहल्यामुक्तिसंदायिपादपंकजरेणवे । नमस्ते हरकोदण्डलीलाभञ्जनकारिणे

अहल्यामुक्तिसंदायिपादपङ्कजरेणवे। नमस्ते हरकोदण्डलीलाभञ्जनकारिणे॥

Verse 66

नमस्ते मैथिलीपाणिग्रहणोत्सवशालिने । नमस्ते रेणुकापुत्रपराजयविधायिने

नमस्ते मैथिलीपाणिग्रहणोत्सवशालिने। नमस्ते रेणुकापुत्रपराजयविधायिने॥

Verse 67

सहलक्ष्मणसीताभ्यां कैकेय्यास्तु वरद्वयात् । सत्यं पितृवचः कर्तुं नमो वनमुपे युषे

सहलक्ष्मणसीताभ्यां कैकेय्यास्तु वरद्वयात्। सत्यं पितृवचः कर्तुं नमो वनमुपेयुषे॥

Verse 68

भरतप्रार्थनादत्तपादुकायुगुलाय ते । नमस्ते शरभंगस्य स्वर्गप्राप्त्यैकहेतवे

भरतप्रार्थनया दत्तपादुकायुगलाय ते नमो नमः। शरभङ्गस्य स्वर्गप्राप्त्येकहेतवे तुभ्यं नमः॥

Verse 69

नमो विराधसंहर्त्रे गृधराजस खाय ते । मायामृगमहाक्रूरमारीचांगविदारिणे

विराधसंहर्त्रे ते नमो नमः। गृध्रराजसखाय ते नमः। मायामृगमहाक्रूरमारीचाङ्गविदारिणे तुभ्यं नमः॥

Verse 70

सीतापहारिलोकेशयुद्धत्यक्तकलेवरम् । जटायुषं तु संदह्य तत्कैवल्यप्रदायिने

सीतापहारिलोकेशयुद्धे त्यक्तकलेवरं जटायुषं संदह्य यः। तस्मै कैवल्यप्रदायिने तुभ्यं नमो नमः॥

Verse 71

नमः कबंधसंहर्त्रे शवरीपूजितांघ्रये । प्राप्तसुग्रीवसख्याय कृतवालिवधाय ते

कबन्धसंहर्त्रे ते नमो नमः। शबरीपूजिताङ्घ्रये नमः। सुग्रीवसख्यप्राप्ताय कृतवालिवधाय ते नमः॥

Verse 72

नमः कृतवते सेतुं समुद्रे वरुणालये । सर्वराक्षससंहर्त्रे रावणप्राणहारिणे

वरुणालये समुद्रे सेतुं कृतवते ते नमः। सर्वराक्षससंहर्त्रे रावणप्राणहारिणे तुभ्यं नमो नमः॥

Verse 73

संसारांबुधिसंतारपोतपादांबुजाय ते । नमो भक्तार्तिसंहर्त्रे सच्चिदानंदरूपिणे

संसाराम्बुधिसन्तारपोतपादाम्बुजाय ते । नमो भक्तार्तिसंहर्त्रे सच्चिदानन्दरूपिणे ॥

Verse 74

नमस्ते राम भद्राय जगतामृद्धिहेतवे । रामादिपुण्यनामानि जपतां पापहारिणे

नमस्ते रामभद्राय जगतामृद्धिहेतवे । रामादिपुण्यनामानि जपतां पापहारिणे ॥

Verse 76

ससीताय नमस्तुभ्यं विभीषणसुखप्रद । लंकेश्वरवधाद्राम पालितं हि जगत्त्वया

ससीताय नमस्तुभ्यं विभीषणसुखप्रद । लङ्केश्वरवधाद्राम पालितं हि जगत्त्वया ॥

Verse 77

रक्षरक्ष जगन्नाथ पाह्य स्माञ्जानकीपते । स्तुत्वैवं मुनयः सर्वे तूष्णीं तस्थुर्द्विजोत्तमाः

रक्ष रक्ष जगन्नाथ पाह्य स्माञ्जानकीपते । स्तुत्वैवं मुनयः सर्वे तूष्णीं तस्थुर्द्विजोत्तमाः ॥

Verse 78

श्रीसूत उवाच । य इदं रामचन्द्रस्य स्तोत्रं मुनिभिरीरितम् । त्रिसंध्यं पठते भक्त्या भुक्तिं मुक्तिं च विंदति

श्रीसूत उवाच । य इदं रामचन्द्रस्य स्तोत्रं मुनिभिरीरितम् । त्रिसन्ध्यं पठते भक्त्या भुक्तिं मुक्तिं च विन्दति ॥

Verse 79

प्रयाणकाले पठतो न् भीतिरुपजायते । एतत्स्तोत्रस्य पठनाद्भूतवेतालकादयः

प्रयाणकाले यः स्तोत्रमिदं पठति तस्य भीतिर् नोपजायते। अस्य स्तोत्रपाठेन भूतवेतालकादयः प्रशाम्यन्ति निवार्यन्ते च॥

Verse 80

नश्यंति रोगा नश्यंति नश्यते पापसंचयः । पुत्रकामो लभेत्पुत्रं कन्या विंदति सत्पतिम्

नश्यन्ति रोगा नश्यन्ति, नश्यते पापसञ्चयः। पुत्रकामो लभेत् पुत्रं, कन्या विन्दति सत्पतिम्॥

Verse 81

मोक्षकामो लभेन्मोक्षं धनकामो धनं लभेत् । सर्वान्कामानवाप्नोति पठन्भक्त्या त्विमं स्तवम्

मोक्षकामो लभेन् मोक्षं, धनकामो धनं लभेत्। भक्त्या त्विमं स्तवं पठन् सर्वान् कामान् अवाप्नुयात्॥

Verse 82

ततो रामो मुनीन्प्राह प्रणम्य च कृतांजलिः । अहं विशुद्धये प्राप्यः सकलैरपि मानवैः

ततो रामो मुनीन् प्राह प्रणम्य कृताञ्जलिः। अहं विशुद्धये प्राप्यः सकलैरपि मानवैः॥

Verse 83

मद्दृष्टिगोचरो जन्तुर्नित्यमोक्षस्य भाजनम् । तथापि मुनयो नित्यं भक्तियुक्तेन चेतसा

मद्दृष्टिगोचरो जन्तुर्नित्यमोक्षस्य भाजनम्। तथापि मुनयो नित्यं भक्तियुक्तेन चेतसा॥

Verse 84

स्वात्मलाभेन संतुष्टान्साधून्भूतसुहृत्तमान् । निरहंकारिणः शांतान्नमस्याम्यूर्ध्वरेतसः

स्वात्मलाभेन संतुष्टान् साधून् भूतसुहृत्तमान् । निरहंकारिणः शान्तान् नमस्यामि ऊर्ध्वरेतसः ॥

Verse 85

यस्माद्ब्रह्मण्यदेवोऽहमतो विप्रान्भजे सदा । युष्मान्पृच्छाम्यहं किंचित्तद्वदध्वं विचार्य तु

यस्माद् ब्रह्मण्यदेवोऽहं तस्माद् विप्रान् भजे सदा । युष्मान् पृच्छाम्यहं किंचित् तद् वदध्वं विचार्य तु ॥

Verse 86

रावणस्य वधाद्विप्रा यत्पापं मम वर्तते । तस्य मे निष्कृतिं ब्रूत पौलस्त्यवधजस्य हि । यत्कृत्वा तेन पापे न मुच्येऽहं मुनिपुंगवाः

रावणस्य वधाद् विप्रा यत् पापं मम वर्तते । तस्य मे निष्कृतिं ब्रूत पौलस्त्यवधजस्य हि । यत् कृत्वा तेन पापेन मुच्येऽहं मुनिपुङ्गवाः ॥

Verse 87

मुनय ऊचुः । सत्यव्रत जगन्नाथ जगद्रक्षाधुरंधर

मुनय ऊचुः । सत्यव्रत जगन्नाथ जगद्रक्षाधुरंधर ॥

Verse 88

सर्वलोकोपकारार्थं कुरु राम शिवार्चनम् । गन्धमादनशृंगेऽस्मिन्महापुण्ये विमुक्तिदे

सर्वलोकोपकारार्थं कुरु राम शिवार्चनम् । गन्धमादनशृङ्गेऽस्मिन् महापुण्ये विमुक्तिदे ॥

Verse 89

शिवलिंगप्रतिष्ठां त्वं लोकसंग्रहकाम्यया । कुरु राम दशग्रीववधदोषापनुत्तये

शिवलिङ्गप्रतिष्ठां त्वं लोकसङ्ग्रहकाम्यया । कुरु राम दशग्रीववधदोषापनुत्तये ॥

Verse 91

यत्त्वया स्थाप्यते लिगं गन्धमादनपर्वते । अस्य संदर्शनं पुंसां काशीलिंगावलोकनात्

यत्त्वया स्थाप्यते लिङ्गं गन्धमादनपर्वते । अस्य सन्दर्शनं पुंसां काशीलिङ्गावलोकनात् ॥

Verse 92

अधिकं कोटिगुणितं फलवत्स्यान्न संशयः । तव नाम्ना त्विदं लिंगं लोके ख्यातिं समश्नुताम्

अधिकं कोटिगुणितं फलवत्स्यान्न संशयः । तव नाम्ना त्विदं लिङ्गं लोके ख्यातिं समश्नुताम् ॥

Verse 93

नाशकं पुण्यपापाख्यकाष्ठानां दहनोपमम् । इदं रामेश्वरं लिंगं ख्यातं लोके भविष्यति

नाशकं पुण्यपापाख्यकाष्ठानां दहनोपमम् । इदं रामेश्वरं लिङ्गं ख्यातं लोके भविष्यति ॥

Verse 94

मा विलंबं कुरुष्वातो लिंगस्थापनकर्मणि । रामचंद्र महाभाग करुणापूर्णविग्रह

मा विलम्बं कुरुष्वातो लिङ्गस्थापनकर्मणि । रामचन्द्र महाभाग करुणापूर्णविग्रह ॥

Verse 95

श्रीसूत उवाच । इति श्रुत्वा वचो रामो मुनीनां तं मुनीश्वराः । पुण्यकालं विचार्याथ द्विमुहूर्तं जगत्पतिः

श्रीसूत उवाच—इति मुनीनां वचः श्रुत्वा रामो जगत्पतिः। पुण्यकालं विचार्याथ द्विमुहूर्तं न्यधारयत्॥

Verse 96

कैलासं प्रेषयामास हनुमन्तं शिवालयम् । शिवलिंगं समानेतुं स्थापनार्थं रघूद्वहः

कैलासं प्रेषयामास हनुमन्तं शिवालयम्। शिवलिङ्गं समानेतुं स्थापनार्थं रघूद्वहः॥

Verse 97

राम उवाच । हनूमन्नंजनीसूनो वायुपुत्र महाबल । कैलासं त्वरितो गत्वा लिंगमानय मा चिरम्

राम उवाच—हनूमन्नञ्जनीसूनो वायुपुत्र महाबल। कैलासं त्वरितो गत्वा लिङ्गमानय मा चिरम्॥

Verse 98

इत्याज्ञप्तस्स रामेण भुजावास्फाल्य वीर्यवान् । मुहूर्तद्वितयं ज्ञात्वा पुण्यकालं कपीश्वरः

इत्याज्ञप्तः स रामेण भुजावास्फाल्य वीर्यवान्। मुहूर्तद्वितयं ज्ञात्वा पुण्यकालं कपीश्वरः॥

Verse 99

पश्यतां सर्वदेवानामृषीणां च महात्मनाम् । उत्पपात महावेगश्चालयन्गंधमादनम्

पश्यतां सर्वदेवानामृषीणां च महात्मनाम्। उत्पपात महावेगश्चालयन् गन्धमादनम्॥

Verse 100

लंघयन्स वियन्मार्गं कैलासं पर्वतं ययौ । न ददर्श महादेवं लिंगरूपधरं कपिः

लंघयन् वियन्मार्गं कैलासं पर्वतं ययौ । न ददर्श महादेवं लिङ्गरूपधरं कपिः ॥

Verse 110

रामो वै स्थापयामास शिवलिंगमनुत्तमम् । लिंगस्थं पूजयामास राघवः सांबमीश्वरम्

रामो वै स्थापयामास शिवलिङ्गमनुत्तमम् । लिङ्गस्थं पूजयामास राघवः सांबमीश्वरम् ॥

Verse 120

स्थापितं शिवलिंगं वै भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् । इमां लिंगप्रतिष्ठां यः शृणोति पठतेऽथवा

स्थापितं शिवलिङ्गं वै भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् । इमां लिङ्गप्रतिष्ठां यः शृणोति पठतेऽथवा ॥

Verse 121

स रामेश्वरलिंगस्य सेवाफलमवाप्नुयात् । सायुज्यं च समाप्नोति रामनाथस्य वैभवात्

स रामेश्वरलिङ्गस्य सेवाफलमवाप्नुयात् । सायुज्यं च समाप्नोति रामनाथस्य वैभवात् ॥

Verse 785

नमस्ते सर्वलोकानां सृष्टिस्थित्यंतकारिणे । नमस्ते करुणामूर्ते भक्तरक्षणदीक्षित

नमस्ते सर्वलोकानां सृष्टिस्थित्यन्तकारिणे । नमस्ते करुणामूर्ते भक्तरक्षणदीक्षित ॥