Adhyaya 36

Verse 1

श्रीसूत उवाच । धनुष्कोटेस्तु माहात्म्यं भूयोऽपि प्रब्रवीम्यहम् । दुराचाराभिधो यत्र स्नात्वा मुक्तो भवद्द्विजाः

श्रीसूत उवाच—धनुष्कोटेर्माहात्म्यं भूयोऽपि प्रवक्ष्यामि; यत्र ‘दुराचार’ इति ख्यातः स्नात्वा मुक्तोऽभवत्, हे द्विजाः।

Verse 2

मुनय ऊचुः । दुराचाराभिधः कोऽसौ सूत तत्त्वार्थकोविद । किंच पापं कृतं तेन दुराचारेण वै मुने

मुनय ऊचुः—दुराचाराभिधः कोऽसौ, हे सूत तत्त्वार्थकोविद? किं च पापं कृतं तेन दुराचारेण, हे मुने?

Verse 3

कथं वा पातका न्मुक्तो धनुष्कोटौ निमज्जनात् । एतच्छुश्रूषमाणानां विस्तराद्वद नो मुने

कथं वा स धनुष्कोटौ निमज्जनात् पातकैर्मुक्तोऽभवत्? एतच्छुश्रूषमाणानां विस्तरेण वद नो, हे मुने।

Verse 4

श्रीसूत उवाच । मुनयः श्रूयतां तस्य दुराचारस्य पातकम् । स्नानेन धनुषः कोटौ यथा मुक्तश्च पातकात्

श्रीसूत उवाच—मुनयः, श्रूयतां तस्य दुराचारस्य पातकम्; धनुष्कोटौ स्नानेन यथा स पातकात् मुक्तोऽभवत्।

Verse 5

दुराचाराभिधो विप्रो गौतमीतीरमाश्रितः । कश्चिदस्ति द्विजाः पापी क्रूरकर्मरतः सदा

गौतमीतीरमाश्रित्य दुराचाराभिधो द्विजः। कश्चित् पापी सदा क्रूरकर्मरतः समभवत्, हे द्विजाः॥

Verse 6

ब्रह्मघ्नैश्च सुरापैश्च स्तेयिभिर्गुरुतल्पगैः । तदा संसर्गदुष्टोऽसौ तैः साकं न्यवसद्विजाः

ब्रह्मघ्नैः सुरापैश्च स्तेयिभिर्गुरुतल्पगैः। तैः सह संसर्गदुष्टोऽसौ न्यवसद्, हे द्विजाः॥

Verse 7

महापातकिसंसर्गं दोषेणास्य द्विजस्य वै । ब्राह्मण्यं सकलं नष्टं निःशेषेण द्विजोत्तमाः

महापातकिसंसर्गदोषेणास्य द्विजस्य वै। ब्राह्मण्यं सकलं नष्टं निःशेषेण, हे द्विजोत्तमाः॥

Verse 8

महापातकिभिः सार्द्धं दिनमेकं तु यो द्विजः । निवसेत्सादरं तस्य तत्क्षणाद्वै द्विजन्मनः

महापातकिभिः सार्धं दिनमेकं तु यो द्विजः। सादरं निवसेत्, तस्य तत्क्षणादेव द्विजन्मनः क्षयः॥

Verse 9

ब्राह्मणस्य तुरीयांशो नश्यत्येव न संशयः । द्विदिनं सेवनात्स्पर्शाद्दर्शनाच्छयनात्तथा

ब्राह्मणस्य तुरीयांशो नश्यत्येव न संशयः। द्विदिनं सेवनात् स्पर्शाद् दर्शनाच्छयनात् तथा॥

Verse 10

भोजनात्सह पंक्तौ च महापातकिभिर्द्विजाः । द्वितीयभागो नश्येत ब्राह्मणस्य न संशयः

महापातकिभिः सह पंक्तौ भोजनं कुर्वतः ब्राह्मणस्य द्विजाः, द्वितीयो धर्मभागो नश्यति—अत्र न संशयः।

Verse 11

त्रिदिनाच्च तृतीयांशो नश्यत्येव न संशयः । चतुर्दिनाच्चतुर्थांशो विलयं याति हि ध्रुवम्

त्रिदिनात् तृतीयांशोऽपि नश्यत्येव—न संशयः। चतुर्दिनात् चतुर्थांशोऽपि ध्रुवं विलयं याति।

Verse 12

अतः परं तु तैः साकं शयनासनभोजनैः । तत्तुल्यपातकी भूयान्महापातकसंभवात्

अतः परं तैः सह शयनासनभोजनसङ्गे कृते, महापातकसम्भवात् स तत्तुल्यपातकी भूयात्।

Verse 13

तेन ब्राह्मण्यहीनोऽयं दुराचाराभिधो द्विजाः । ग्रस्तोऽभवद्भीषणेन वेतालेन बलीयसा

तेन कारणेनायं ‘दुराचार’ इति प्रसिद्धो द्विजाः, ब्राह्मण्यहीनः सञ्जातः; भीषणेन बलीयसा वेतालेन ग्रस्तोऽभवत्।

Verse 14

असौ परवशस्तेन वेतालेनातिपीडितः । देशाद्देशं भ्रमन्विप्रा वनाच्चैव वनांतरम्

स वेतालेन परवशः कृत्वा अतिपीडितः, विप्राः, देशाद्देशं भ्रमन् वनाच्च वनान्तरं जगाम।

Verse 15

पूर्वपुण्यविपाकेन दैवयोगेन स द्विजः । रामचंद्रधनुष्कोटिं महापातकनाशनीम्

पूर्वपुण्यविपाकेन दैवयोगेन च स द्विजः । रामचन्द्रधनुष्कोटिं महापातकनाशिनीम् प्राप ॥

Verse 16

अनुद्रुतः पिशाचेन तेनाविष्टो ययौ द्विजाः । न्यमज्जयत्स वेतालो धनुष्कोटिजले त्वमुम्

तेन पिशाचेनानुद्रुतः तेनाविष्टो ययौ द्विजः । स वेतालो धनुष्कोटिजले तममुं न्यमज्जयत् ॥

Verse 17

धनुष्कोटिजले सोऽयं वेतालेन प्रवेशितः । उदतिष्ठत्क्षणादेव वेतालेन विमोचितः

धनुष्कोटिजले सोऽयं वेतालेन प्रवेशितः । उदतिष्ठत्क्षणादेव वेतालेन विमोचितः ॥

Verse 18

उत्थितोऽसौ द्विजो विप्रा धनुष्कोटिजलात्तदा । स्वस्थो व्यचिंतयत्कोऽयं देशो जलधितीरतः

उत्थितोऽसौ द्विजो विप्रा धनुष्कोटिजलात्तदा । स्वस्थो व्यचिन्तयत्—कोऽयं देशो जलधितीरतः ॥

Verse 19

कथं मयागतमिह गौतमीतीरवासिना । इति चिंताकुलः सोऽयं धनुष्कोटिनिवासिनम्

कथं मयागतमिह गौतमीतीरवासिना । इति चिन्ताकुलः सोऽयं धनुष्कोटिनिवासिनम् उपागमत् ॥

Verse 20

दत्तात्रेयं महात्मानं योगिप्रवरमुत्तमम् । समागम्य प्रणम्यासौ दुराचारोऽभ्यभाषत

दत्तात्रेयं महात्मानं योगिप्रवरमुत्तमम् उपसंगम्य स दुराचारः प्रणम्य तं ततः प्राह।

Verse 21

न जाने भगवन्देशः कतमोऽयं वदाधुना । गौतमीतीरनिलयो दुराचाराभिधो ह्यहम्

भगवन्, अयं देशः कतम इति न जाने; अद्य मे वद। अहं गौतमीतीरनिलयो दुराचाराभिधोऽस्मि।

Verse 22

कृपया ब्रूहि मे ब्रह्मन्मयात्र कथमागतम् । इति पृष्टो मुनिस्तेन दुराचारेण सुव्रतः

कृपया ब्रूहि मे ब्रह्मन्, मया अत्र कथमागतम्। इति तेन दुराचारेण पृष्टो मुनिः सुव्रतोऽब्रवीत्।

Verse 23

ध्यात्वा मुहूर्तमवदद्दुराचारं घृणानिधिः । महापातकिसंसर्गे दुराचार कृते पुरा

मुहूर्तं ध्यात्वा घृणानिधिर्मुनिरवदत्—दुराचार, पुरा महापातकिसंसर्गे कृते…

Verse 24

ब्राह्मण्यं नष्टमभवद्वेतालस्त्वां ततोऽग्रहीत् । तेनाविष्टस्त्वमायातो विवशोऽत्र विमूढधीः

तव ब्राह्मण्यं नष्टमभवत्; ततः वेतालस्त्वामग्रहीत्। तेनाविष्टस्त्वं विवशोऽत्रायातो विमूढधीः।

Verse 25

न्यमज्जयत्त्वां वेतालो धनुष्कोटिजलेऽत्र तु । तत्र मज्जनमात्रेण विमुक्तः पातकाद्भवान्

अत्र धनुष्कोटिजले वेतालस्त्वां न्यमज्जयत्। तत्र मज्जनमात्रेण त्वं पातकाद्विमुक्तोऽभूः॥

Verse 26

धनुष्कोटौ तु ये स्नानं पुण्ये कुर्वंति मानवाः । तेषां नश्यंति वै सत्यं पंचपातकसंचयाः

धनुष्कोटौ ये पुण्ये स्नानं कुर्वन्ति मानवाः। तेषां नश्यन्ति वै सत्यं पञ्चपातकसञ्चयाः॥

Verse 27

रामचंद्रधनुष्कोटावत्र मज्जनमात्रतः । महापातकिसंसर्गदोषस्ते विलयं ययौ

रामचन्द्रधनुष्कोटौ ह्यत्र मज्जनमात्रतः। महापातकिसंसर्गदोषस्ते विलयं ययौ॥

Verse 28

तन्नाशादेव वेतालस्त्वां मुक्त्वा विलयं गतः । त्वामग्रहीद्यो वेतालः पुरायं ब्राह्मणोऽभवत्

तन्नाशादेव वेतालस्त्वां मुक्त्वा विलयं गतः। त्वामग्रहीद्यो वेतालः पुरा स ब्राह्मणोऽभवत्॥

Verse 29

सोऽयं भाद्रपदे मासे कृष्णपक्षे महालयम् । पार्वणेन विधानेन पितॄणां नाकरोन्मुदा

सोऽयं भाद्रपदे मासे कृष्णपक्षे महालये। पार्वणेन विधानेन पितॄणां नाकरोन्मुदा॥

Verse 30

तेन स्वपितृभिः शप्तो वेतालत्वमगादयम् । सोपि चास्य धनुष्कोटेरवलोकनमात्रतः

तेन स्वपितृभिः शप्तो वेतालत्वमगादयम् । सोऽपि चास्य धनुष्कोटेरवलोकनमात्रतः तस्माद्दोषात् शनैर्मुक्तिमवाप ।

Verse 31

वेतालत्वं विहायेह विष्णुलोकम वाप्तवान् । अतो भाद्रपदे मासे कृष्णपक्षे महालयम्

वेतालत्वं विहायेह विष्णुलोकमवाप्तवान् । अतो भाद्रपदे मासे कृष्णपक्षे महालयकर्म कर्तव्यम् ।

Verse 32

उद्दिश्य स्वपितॄन्ये तु न कुर्वन्त्यतिलोभतः । महालोभयुतास्तेऽद्धा वेतालाः स्युर्न संशयः

उद्दिश्य स्वपितॄन् ये तु न कुर्वन्त्यतिलोभतः । महालोभयुतास्तेऽद्धा वेतालाः स्युर्न संशयः ।

Verse 33

तस्माद्भाद्रपदे मासे कृष्णपक्षे महालयम् । पितॄनुद्दिश्य शक्त्या ये ब्राह्मणान्वेदपारगान्

तस्माद्भाद्रपदे मासे कृष्णपक्षे महालये । पितॄनुद्दिश्य शक्त्या ये ब्राह्मणान् वेदपारगान् (समर्चयन्ति) ।

Verse 34

भोजयेयुर्महान्नेन न ते विंदंति दुर्गतिम् । यस्तु भाद्रपदे मासे कृष्णपक्षे महालयम्

भोजयेयुर्महान्नेन न ते विन्दन्ति दुर्गतिम् । यस्तु भाद्रपदे मासे कृष्णपक्षे महालये (न करोति) ।

Verse 35

स्वशक्त्यनुगुणं विप्रमेकं द्वौ त्रीनकिंचनः । भोजयेन्नहि दौर्गत्यं भवेदस्य कदाचन

स्वशक्त्यनुसारं दरिद्रोऽपि नरः एकं द्वौ त्रीन् वा ब्राह्मणान् भोजयेत्; एवं कृत्वा तस्य कदाचन दौर्गत्यं न भवति।

Verse 36

अयं भाद्रपदे मासे पितॄणामनुपासनात् । ययौ वेतालतां विप्रो यस्त्वां जग्राह पापिनम्

भाद्रपदमासे पितृपूजायाः प्रमादात्, यः पापिनं त्वां जग्राह स विप्रः वेतालतां गतः।

Verse 37

कालो भाद्रपदमासमारभ्य वृश्चिकावधि । महालयस्य कथितो मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः

भाद्रपदमासमारभ्य वृश्चिकावधि यः कालः, स महालय इति तत्त्वदर्शिभिर्मुनिभिः कथितः।

Verse 38

मासो भाद्रपदः कालस्तत्रापि हि विशिष्यते । कृष्ण पक्षो विशिष्टः स्याद्दुराचारक तत्र वै

तेषु कालेषु भाद्रपदमासः विशेषतः प्रशस्यः; तत्रापि कृष्णपक्षः विशेषो भवति, दुर्वृत्तस्यापि नूनम्।

Verse 39

तस्मिञ्छुभे कृष्णपक्षे प्रथमायां तथा तिथौ । श्राद्धं महालयं कुर्याद्यो नरो भक्तिपूर्वकम्

तस्मिन् शुभे कृष्णपक्षे प्रथमायां तिथौ अपि, यो नरः भक्तिपूर्वकं महालयश्राद्धं करोति स पुण्यफलभाग् भवति।

Verse 40

तस्य प्रीणाति भगवान्पावकः सर्वपावनः । स वह्निलोकमाप्नोति वह्निना सह मोदते

तं प्रति सर्वपावनः पावकभगवान् प्रीतिमुपैति। स जनो वह्निलोकं प्राप्य वह्निना सह तत्र मोदते॥

Verse 41

तस्मै च ज्वलनो देवः सर्वैश्वर्यं ददात्यपि । प्रथमायां तिथौ मर्त्यो यो न कुर्यान्महालयम्

तस्मै ज्वलनो देवः सर्वैश्वर्यमपि ददाति। यः पुनः प्रथमायां तिथौ मर्त्यो महालयं न कुर्यात्…॥

Verse 42

वह्निर्गृहं दहेत्तस्य श्रियं क्षेत्रादिकं तथा । वेदज्ञे ब्राह्मणे भुक्ते प्रथमायां महालये

तस्य वह्निर्गृहं दहेत्, श्रियं क्षेत्रादिकं च नाशयेत्। प्रथमायां महालये वेदज्ञे ब्राह्मणे भुक्तेऽपि (यः) विधिं न पालयेत्॥

Verse 43

दश कल्पसहस्राणि पितरो यांति तृप्तताम् । द्वितीयायां तु यो भक्त्या कुर्याच्छ्राद्धं महालयम्

दशकल्पसहस्राणि पितरस्तृप्तिमायान्ति। द्वितीयायां तु यः भक्त्या महालयश्राद्धं कुर्यात्…॥

Verse 44

तस्य प्रीणाति भगवान्भवानीपतिरीश्वरः । स कैलासमवाप्नोति शिवेन सह मोदते

तस्य प्रीणाति भगवान् भवानीपतिर् ईश्वरः। स कैलासमवाप्नोति शिवेन सह मोदते॥

Verse 45

विपुलां संपदं तस्मै प्रीतो दद्यान्महेश्वरः । द्वितीयायां तिथौ मर्त्यो यो न कुर्यान्महालयम्

प्रीतो महेश्वरस्तस्मै विपुलां सम्पदं दद्यात्। द्वितीयायां तिथौ यस्तु मर्त्यो महालयं न कुर्यात्…

Verse 46

तस्य वै कुपितः शंभुर्नाशयेद्ब्रह्मवर्चसम् । रौरवं कालसूत्राख्यं नरकं चास्य दास्यति

तस्य वै कुपितः शम्भुर्नाशयेद्ब्रह्मवर्चसम्। रौरवं कालसूत्राख्यं नरकं चास्य दास्यति॥

Verse 47

वेदज्ञे ब्राह्मणे भुक्ते द्वितीयायां महालये । विंशत्कल्प सहस्राणि पितरो यांति तृप्तताम्

द्वितीयायां महालये वेदज्ञे ब्राह्मणे भुक्ते। विंशत्कल्पसहस्राणि पितरो यान्ति तृप्तताम्॥

Verse 48

अनुग्रहात्पितॄणां च संततिश्चास्य वर्द्धते । तृतीयायां नरो भक्त्या कुर्याच्छ्राद्धं महालयम्

पितॄणामनुग्रहाच्चास्य सन्ततिश्च वर्धते। तृतीयायां नरो भक्त्या कुर्याच्छ्राद्धं महालयम्॥

Verse 49

तस्य प्रीणाति भगवांल्लोकपालो धनाधिपः । महापद्मादिनिधयो वर्तंते तस्य वै वशे

तस्य प्रीणाति भगवाँल्लोकपालो धनाधिपः। महापद्मादिनिधयो वर्तन्ते तस्य वै वशे॥

Verse 50

तस्यानुगास्त्रयो देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । तृतीयायां तिथौ मर्त्यो यो न कुर्यान्महालयम्

तस्याध्यक्षास्त्रयो देवाः ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः। तृतीयायां तिथौ यो मर्त्यो महालयं न कुर्यात्, स तेषां दण्डविधानस्य पात्रं भवति॥

Verse 51

धनदो भगवांस्तस्य संपदं हरति क्षणात् । दारिद्यं च ददात्यस्मै बहुदुःखसमाकुलम्

तस्य धनदो भगवान् क्षणादेव संपदं हरति। तस्मै बहुदुःखसमाकुलं दारिद्र्यं च ददाति॥

Verse 52

तृतीयायां तिथौ मर्त्यो यः करोति महालयम् । तृप्यंति पितरस्तस्य त्रिंशत्कल्पसहस्रकम्

तृतीयायां तिथौ यो मर्त्यो महालयं करोति। तस्य पितरस्तृप्यन्ति त्रिंशत्कल्पसहस्रकम्॥

Verse 53

चतुर्थ्यां तु नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्यान्महालयम् । तस्य प्रीणाति भगवान्हेरंबः पार्वतीसुतः

चतुर्थ्यां तिथौ यो नरो भक्त्या महालयश्राद्धं कुर्यात्। तस्मै भगवान् हेरम्बः पार्वतीसुतः प्रीयते॥

Verse 54

तस्य विघ्नाश्च नश्यंति गजवक्त्रप्रसादतः । चतुर्थ्यां तु तिथौ मर्त्यो यो न कुर्यान्महालयम्

गजवक्त्रप्रसादेन तस्य विघ्नाः प्रणश्यन्ति। चतुर्थ्यां तिथौ यो मर्त्यो महालयं न कुर्यात्…॥

Verse 55

विघ्नेशो भगवांस्तस्य सदा विघ्नं करोति हि । चण्डकोलाहलाभिख्ये नरके च पतत्यथ

विघ्नेशो भगवान् तस्य नित्यं विघ्नं करोति हि । ततश्च चण्डकोलाहलाभिधे नरके पतत्यथ ॥

Verse 56

चतुर्थ्यां वै तिथौ मर्त्यो यः करोति महालयम् । पितरः कल्पसाहस्रं चत्वारिंशत्प्रहर्षिताः

चतुर्थ्यां वै तिथौ मर्त्यो यः करोति महालयम् । पितरस्तस्य कल्पसाहस्रं चत्वारिंशत्प्रहर्षिताः ॥

Verse 57

बहून्पुत्रान्प्रदास्यंति श्राद्धकर्तुर्निरंतरम् । पंचम्यां तु तिथौ भक्त्या यो न कुर्यान्महालयम्

बहून् पुत्रान् प्रदास्यन्ति श्राद्धकर्तुर्निरन्तरम् । पञ्चम्यां तु तिथौ भक्त्या यो न कुर्यान्महालयम् ॥

Verse 58

तस्य लक्ष्मीर्भगवती परित्यजति मंदिरम् । अलक्ष्मीः कलहाधारा तस्य प्रादुर्भवेद्गृहे

तस्य लक्ष्मीर्भगवती परित्यजति मन्दिरम् । अलक्ष्मीः कलहाधारा तस्य प्रादुर्भवेद्गृहे ॥

Verse 59

पचम्यां तु तिथौ मर्त्यो यः करोति महालयम् । तस्य तृप्यंति पितरः पंचकल्पसहस्रके

पञ्चम्यां तु तिथौ मर्त्यो यः करोति महालयम् । तस्य तृप्यन्ति पितरः पञ्चकल्पसहस्रके ॥

Verse 60

संततिं चाप्यविच्छिन्नामस्मै दास्यंति तर्पिताः । पार्वती च प्रसन्ना स्यान्महदैश्वर्यदायिनी

तर्पिताः पितरस्तस्मै संततिं चाप्यविच्छिन्नां दास्यन्ति; पार्वती च प्रसन्ना स्यात्, महदैश्वर्यदायिनी।

Verse 61

षष्ठ्यां तिथौ नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्यान्महालयम् । तस्य प्रीणाति भगवान्षण्मुखः पार्वती सुतः

षष्ठ्यां तिथौ नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्यान्महालयम्; तस्य प्रीणाति भगवान् षण्मुखः पार्वतीसुतः।

Verse 62

तस्य पुत्राश्च पौत्राश्च षण्मुखस्य प्रसादतः । ग्रहैर्वालग्रहैश्चैव न बाध्यंते कदाचन

षण्मुखस्य प्रसादतः तस्य पुत्राश्च पौत्राश्च; ग्रहैर्वालग्रहैश्चैव न बाध्यन्ते कदाचन।

Verse 63

षष्ठ्यां तिथौ नरो भक्त्या यो न कुर्यान्महालयम् । तस्य स्कन्दो महासेनो विमुखः स्यान्न संशयः

षष्ठ्यां तिथौ नरो भक्त्या यो न कुर्यान्महालयम्; तस्य स्कन्दो महासेनो विमुखः स्यान्न संशयः।

Verse 64

गर्भान्निर्गतमात्रैव प्रजा तस्य विनश्यति । पूतनादिग्रहकुलैर्बाध्यते च निरंतरम्

गर्भान्निर्गतमात्रैव प्रजा तस्य विनश्यति; पूतनादिग्रहकुलैर्बाध्यते च निरन्तरम्।

Verse 65

वह्निज्वालाप्रवेशाख्ये नरके च पतत्यधः । षष्ठ्यां तिथौ यः श्रद्धावान्कुर्याच्छ्राद्धं महालयम्

वह्निज्वालाप्रवेशाख्ये नरके स अधो निपतति। यः श्रद्धावान् षष्ठ्यां तिथौ महालयश्राद्धं कुर्यात्, स शुभफलमवाप्नोति॥

Verse 66

षष्टिकल्पसहस्रं तु पितरो यामति तृप्तताम् । पुत्रानपि प्रदास्यंति संपदं विपुलां तथा

षष्टिकल्पसहस्राणि पितरः तृप्तिमायान्ति। ते च पुत्रान् विपुलां सम्पदं च प्रददति॥

Verse 67

सप्तम्यां तु तिथौ मर्त्यः श्राद्धं कुर्यान्महालयम् । हिरण्यपाणिर्भगवानादित्यस्तस्य तुष्यति

सप्तम्यां तिथौ मर्त्यः महालयश्राद्धं यः कुर्यात्। तस्य हिरण्यपाणिर्भगवान् आदित्यः तुष्यति॥

Verse 68

अरोगो दृढगात्रः स्याद्भास्करस्य प्रसादतः । हिरण्यपाणिर्भगवान्हिरण्यं पाणिना स्वयम्

भास्करप्रसादतः स अरोगो दृढगात्रश्च भवति। हिरण्यपाणिर्भगवान् स्वहस्तेनैव तस्मै हिरण्यं ददाति॥

Verse 69

महालयश्राद्धकर्त्रे ददाति प्रीतमानसः । सप्तम्यां तु तिथौ भक्त्या यो न कुर्यान्महालयम्

महालयश्राद्धकर्त्रे स प्रीतमानसो वरान् ददाति। यः सप्तम्यां तिथौ भक्त्या महालयं न कुर्यात्, स विपरीतफलभाग् भवति॥

Verse 70

व्याधिभिः क्षयरोगाद्यै बाध्यते स दिवानिशम् । तीक्ष्णधारास्त्रशय्याख्ये नरके च पतत्यधः

क्षयरोगादिव्याधिभिः स दिवानिशं पीड्यते; तीक्ष्णधारास्त्रशय्याख्ये नरके स अधो निपतति।

Verse 71

सप्तम्यां यो नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्यान्महालयम् । सप्ततिं कल्पसाहस्रं प्रीणंति पितरोऽस्य वै

सप्तम्यां यो नरो भक्त्या महालयश्राद्धं कुर्यात्, तस्य पितरः सप्ततिं कल्पसाहस्रं नूनं प्रीणन्ति।

Verse 72

संततिं चाप्यविच्छिन्नां दद्युः पितृगणाः सदा । अष्टम्यां तु तिथौ मर्त्यः श्राद्धं कुर्यान्महाल यम्

पितृगणाः सदा तस्मै अविच्छिन्नां संततिं दद्युḥ; अष्टम्यां तु तिथौ मर्त्यः महालयश्राद्धं कुर्यात्।

Verse 73

मृत्युंजयः कृत्तिवासास्तस्य प्रीणाति शंकरः । करस्थं तस्य कैवल्यं शंकरस्य प्रसादतः

मृत्युञ्जयः कृत्तिवासाः शंकरस्तस्य प्रीणाति; शंकरप्रसादतः तस्य करस्थं कैवल्यं भवति।

Verse 74

महालयेन श्राद्धेन तुष्टे साक्षात्त्रि यंबके । चतुर्दशसु लोकेषु दुर्लभं तस्य किं भवेत्

महालयश्राद्धेन साक्षात् त्र्यम्बके तुष्टे, चतुर्दशसु लोकेषु तस्य किं वा दुर्लभं भवेत्।

Verse 75

महालयं न कुर्याद्वै योऽष्टम्यां मूढचेतनः । संसारसागरे घोरे सदा मज्जति दुःखितः

यो मूढचेतनः अष्टम्यां महालयकर्म न करोति, स दुःखितः सदा घोरे संसारसागरे मज्जति।

Verse 76

कदाचिदपि तस्येष्टं नैव सिद्ध्यति भूतले । वैतरिण्याख्यनरके पतत्याचंद्रतारकम्

कदाचिदपि तस्येष्टं भूतले न सिद्ध्यति; स च वैतरिण्याख्ये नरके चन्द्रतारकावधि पतति।

Verse 77

योऽष्टम्यां श्रद्धया श्राद्धं नरः कुर्यान्महालयम् । अशीतिकल्पसाहस्रं तृप्यंति पितरोऽस्य वै

यो नरः अष्टम्यां श्रद्धया महालयश्राद्धं करोति, तस्य पितरः अशीतिकल्पसाहस्रं तृप्यन्ति वै।

Verse 78

आशीर्भिर्वर्द्धयंत्येनं विघ्नश्चास्य व्यपोहति । संततिं चाप्यविच्छिन्नां दद्युः पितृगणाः सदा

ते पितृगणाः आशीर्भिः एनं वर्धयन्ति, अस्य विघ्नं च व्यपोहन्ति; अविच्छिन्नां संततिं च सदा ददति।

Verse 79

नवम्यां तु तिथौ मर्त्यः श्राद्धं कुर्यान्महालयम् । दुर्गादेवी भगवती तस्य प्रीणाति शांभवी

नवम्यां तिथौ मर्त्यः महालयश्राद्धं कुर्यात्; तदा भगवती दुर्गा शांभवी तस्य प्रीणाति।

Verse 80

क्षयापस्मारकुष्ठा दीन्क्षुद्रप्रेतपिशाचकान् । नाशयेत्तस्य सन्तुष्टा दुर्गा महिषमर्दिनी

तस्य विधिना सन्तुष्टा दुर्गा महिषमर्दिनी क्षयापस्मारकुष्ठादीन् दैन्यं च क्षुद्रप्रेतपिशाचजन्यपीडां नाशयति।

Verse 81

नवम्यां तु तिथौ मर्त्यो यो न कुर्यान्महालयम् । अपस्मारेण पीड्येत तथैव ब्रह्मरक्षसा

नवम्यां तिथौ यो मर्त्यो महालयं न करोति, स अपस्मारेण पीड्यते; तथैव ब्रह्मरक्षसा च बाध्यते।

Verse 82

अभिचारार्थकृत्याभिर्वाध्येत च निरन्तरम् । नवम्यां यस्तिथौ मर्त्यः श्राद्धं कुर्यान्महालयम्

अभिचारार्थकृत्याभिः स निरन्तरं बाध्येत; अतः नवम्यां तिथौ मर्त्यः महालयश्राद्धं कुर्यात्।

Verse 83

नवतिं कल्पसाहस्रं तृप्यन्ति पितरोऽस्य वै । संततिं चाप्यविच्छिन्नां दद्युः पितृगणाः सदा

नवतिं कल्पसाहस्रं पितरोऽस्य वै तृप्यन्ति; पितृगणाः सदा अस्य अविच्छिन्नां संततिं दद्युḥ।

Verse 84

दशम्यां तु तिथौ मर्त्यः श्राद्धं कुर्यान्महालयम् । तस्यामृतकलश्चन्द्रः षोडशात्मा प्रसीदति

दशम्यां तिथौ मर्त्यः महालयश्राद्धं कुर्यात्; तदा अमृतकलशचन्द्रः षोडशात्मा प्रसीदति।

Verse 85

औषधीनामधीशेऽस्मिञ्छ्राद्धेनानेन तोषिते । व्रीह्यादीनि तु धान्यानि दद्युरोषधयः सदा

औषधीनामधीशेऽस्मिञ्छ्राद्धेनानेन तोषिते । व्रीह्यादीनि तु धान्यानि दद्युरोषधयः सदा ॥

Verse 86

यो न कुर्याद्दशम्यां तु महालयमनुत्तमम् । ओषध्यो निष्फलास्तस्य कृषिश्चाप्यस्य निष्फला

यो न कुर्याद्दशम्यां तु महालयमनुत्तमम् । ओषध्यो निष्फलास्तस्य कृषिश्चाप्यस्य निष्फला ॥

Verse 87

दशम्यां यस्तिथौ मर्त्यः श्राद्धंकुर्यान्महालयम् । शतकल्पसहस्राणि तृप्यंति पितरोऽस्य वै

दशम्यां यस्तिथौ मर्त्यः श्राद्धं कुर्यान्महालयम् । शतकल्पसहस्राणि तृप्यन्ति पितरोऽस्य वै ॥

Verse 88

संततिं चाप्यविच्छिन्नां दद्युः पितृगणाः सदा । एकादश्यां नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्यान्महालयम्

संततिं चाप्यविच्छिन्नां दद्युः पितृगणाः सदा । एकादश्यां नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्यान्महालयम् ॥

Verse 89

संहर्ता सर्वलोकस्य तस्य रुद्रः प्रसीदति । रुद्रस्य सर्वसंहर्तुः प्रसादेन जगत्पतेः

संहर्ता सर्वलोकस्य तस्य रुद्रः प्रसीदति । रुद्रस्य सर्वसंहर्तुः प्रसादेन जगत्पतेः ॥

Verse 90

शत्रून्पराजय त्येष श्राद्धकर्ता निरन्तरम् । ब्रह्महत्यायुतं चापि तस्य नश्यति तत्क्षणात्

यः श्राद्धं निरन्तरं करोति, स शत्रून् निश्चयेन पराजयति; तस्य ब्रह्महत्यायुतस्यापि भारः तत्क्षणादेव नश्यति।

Verse 91

अग्निष्टोमादियज्ञानां फलमाप्नोति पुष्कलम् । एकादश्यां नरो भक्त्या यो न कुर्यान्महालयम्

अग्निष्टोमादियज्ञानां पुष्कलं फलं स लभते; यः पुनरेकादश्यां भक्त्यापि महालयं न करोति, स कर्तव्यच्युतो भवति।

Verse 92

तस्य वै विमुखो रुद्रो न प्रसीदति कर्हिचित् । सर्वतो वर्धमानाश्च बाधन्ते शत्रवो ह्यमुम्

तस्य रुद्रो विमुखो भवति, कदाचित् न प्रसीदति; सर्वतो वर्धमानाः शत्रवोऽपि तं नूनं बाधन्ते।

Verse 93

अग्निष्टोमादिका यज्ञाः कृताश्च बहुदक्षिणाः । निष्फला एव तस्य स्युर्भस्मनि न्यस्तहव्यवत्

अग्निष्टोमादयः यज्ञाः बहुदक्षिणाः कृताः सन्तोऽपि, तस्य निष्फलाः स्युः—भस्मनि न्यस्तहव्यवत्।

Verse 94

ब्रह्मवातकतुल्यः स्याच्छ्राद्धाकरणदोषतः । एकादश्यां तिथौ यस्तु श्राद्धं कुर्यान्महालयम्

श्राद्धाकरणदोषतः स ब्रह्मवातकतुल्यो भवेत्; यस्तु एकादश्यां तिथौ महालयश्राद्धं करोति, स तस्माद्दोषात् प्रमुच्यते।

Verse 95

द्विशतं कल्पसाहस्रं तृप्यंति पितरोऽस्य वै । संततिं चाप्यविच्छिन्नां दद्युः पितृ गणाः सदा

द्विशतं कल्पसाहस्रं तृप्यन्ति पितरोऽस्य वै । पितृगणाः सदा तस्मै संततिं चाप्यविच्छिन्नां दद्युः ॥

Verse 96

द्वादश्यां तु तिथौ मर्त्यः कुर्याच्छ्राद्धं महालयम् । तस्य लक्ष्मीपतिः साक्षात्प्रसीदति जनार्दनः

द्वादश्यां तु तिथौ मर्त्यः कुर्याच्छ्राद्धं महालयम् । तस्य लक्ष्मीपतिः साक्षात्प्रसीदति जनार्दनः ॥

Verse 97

प्रसन्ने सति देवेशे देवदेवे जनार्दने । चराचरं जगत्सर्वं प्रीतमेव न संशयः

प्रसन्ने सति देवेशे देवदेवे जनार्दने । चराचरं जगत्सर्वं प्रीतमेव न संशयः ॥

Verse 98

भूमिर्हरिप्रिया चास्य सस्यं संवर्द्धयत्यपि । लक्ष्मीश्च वर्द्धते तस्य मंदिरे हरिवल्लभा

भूमिर्हरिप्रिया चास्य सस्यं संवर्द्धयत्यपि । लक्ष्मीश्च वर्द्धते तस्य मंदिरे हरिवल्लभा ॥

Verse 99

गदा कौमोदकी नाम नारायणकरस्थिता । अपस्मारादिभूतानि नाशयत्येव सर्वदा

गदा कौमोदकी नाम नारायणकरस्थिता । अपस्मारादिभूतानि नाशयत्येव सर्वदा ॥

Verse 100

तीक्ष्णधारं तथा चक्रं शत्रूनस्य दहत्यपि । यातुधानपिशाचादीञ्छंखश्चास्य व्यपोहति

अस्य तीक्ष्णधारं चक्रं शत्रूनपि दहति; अस्य शङ्खोऽपि यातुधान-पिशाचादीन् दुष्टभूतगणान् व्यपोहति।

Verse 110

सहस्रकल्पसाहस्रं प्रीणंति पितरोऽस्य वै । संततिं चाप्यविच्छिन्नां दद्युः पितॄगणास्तदा

सहस्रसहस्रकल्पपर्यन्तं पितरः अस्य वै प्रीणन्ति; ततः पितृगणाः अस्य अविच्छिन्नां संततिं दद्युḥ।

Verse 120

संततिं चाप्यविच्छिन्नां दद्युः पितृगणास्तदा । अमायां तु नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्यान्महालयम्

तदा पितृगणाः अविच्छिन्नां संततिं दद्युḥ; अतः अमावास्यायां नरो भक्त्या महालयश्राद्धं कुर्यात्।

Verse 130

अस्मानुद्दिश्य मत्पुत्रा भोजयेयुर्द्विजोत्तमान् । तेन नो नरकक्लेशो न भविष्यति दारुणः

अस्मानुद्दिश्य मत्पुत्राः द्विजोत्तमान् भोजयेयुः; तेन अस्माकं दारुणो नरकक्लेशो न भविष्यति।

Verse 140

पार्वणेन विधानेन कुर्याच्छ्राद्धे महालयम् । नरो महालयश्राद्धे पितृवंश्यान्पितॄनिव

पार्वणविधानेन महालयश्राद्धं कुर्यात्; महालयश्राद्धे नरो पितृवंश्यान् सर्वान् पितॄनिव मन्येत।

Verse 150

नकुर्याद्यद्यपि श्राद्धं मातापित्रोर्मृतेऽहनि । कुर्यान्महालयश्राद्धमस्मरन्नेव बुद्धिमान्

न कुर्याद्यद्यपि श्राद्धं मातापित्रोर्मृतेऽहनि, तथापि बुद्धिमान् महालयश्राद्धं कर्तव्यम्, अस्मरन्नेव न भवेत्।

Verse 160

क्षमध्वं मम तद्यूयं भवंतो हि दयापराः । दरिद्रो रोदनं कुर्यादेवं काननभूमिषु

क्षमध्वं मम तद्यूयं, भवंतो हि दयापराः; दरिद्रो रोदनं कुर्यादेवं काननभूमिषु।

Verse 170

एवं वै वरयेद्विप्राश्चतुरस्तु महालये । ब्राह्मणान्वेदसंपन्नान्सुशीलान्वरयेत्सुधीः

एवं वै महालये विप्रान् चतुरः वरयेत्; सुधीर्ब्राह्मणान् वेदसंपन्नान् सुशीलान् वरयेत्।

Verse 180

नश्यंति तत्क्षणादेव भूतान्यन्यानि वै तथा । महालयस्यकरणाद्विपुलां श्रियमश्नुते

तत्क्षणादेव नश्यन्ति भूतान्यन्यानि वै तथा; महालयस्य करणाद्विपुलां श्रियमश्नुते।

Verse 190

हत्वा तु रावणं संख्ये सीतां पुनरवाप्तवान् । महालयस्य करणाद्धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः

संख्ये रावणं हत्वा सीतां पुनरवाप्तवान्; महालयस्य करणाद्धर्मपुत्रो युधिष्ठिरोऽपि (सिद्धिमवाप्तवान्)।

Verse 200

तस्माद्भाद्र पदे मासे दुराचार पितॄन्प्रति । ब्राह्मणान्भोजयान्नेन षड्रसेन सभक्तिकम्

तस्माद् भाद्रपदे मासि पितॄन् प्रति दुराचारः कृतो यदि । षड्रसोपेतमन्नेन ब्राह्मणान् भक्तिसंयुतान् भोजयेत् श्रद्धया॥

Verse 210

तान्यप्यत्र विनश्यंति धनुष्कोटौ निमज्जनात् । शूद्रेण पूजितं लिंगं विष्णुं वा यो नमेद्द्विजः

तान्यप्यत्र विनश्यन्ति धनुष्कोटौ निमज्जनात् । शूद्रेण पूजितं लिङ्गं विष्णुं वा यो नमेद् द्विजः॥

Verse 219

एवं वः कथितं विप्रा धनुष्कोटेस्तु वैभवम् । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते मानवो भुवि

एवं वः कथितं विप्रा धनुष्कोटेस्तु वैभवम् । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते मानवो भुवि॥