Adhyaya 28

Verse 1

श्रीसूत उवाच । कोटितीर्थं महापुण्यं सेवित्वा केवलं नरः । स्नातुं जितेंद्रियस्तीर्थं ततः साध्यामृतं व्रजेत्

श्रीसूत उवाच—महापुण्यं कोटितीर्थं केवलं सेवित्वा नरः। जितेन्द्रियः स तत्र तीर्थे स्नात्वा ततः साध्यामृतं व्रजेत्॥

Verse 2

साध्यामृतं महातीर्थ महापुण्यफलप्रदम् । महादुःखप्रशमनं गन्धमादनपर्वते

साध्यामृतं महातीर्थं महापुण्यफलप्रदम्। महादुःखप्रशमनं गन्धमादनपर्वते स्थितम्॥

Verse 3

अस्ति पापहरं पुंसां सर्वाभीष्टप्रदायकम् । यत्र स्नात्वा नरो भक्त्या सर्वान्कामानवाप्नुयात्

अस्ति तीर्थं पापहरं पुंसां सर्वाभीष्टप्रदायकम्। यत्र स्नात्वा नरो भक्त्या सर्वान् कामानवाप्नुयात्॥

Verse 4

तपसा ब्रह्मचर्येण यज्ञैर्दानेन वा पुनः । गतिं तां न लभेन्मर्त्यो यां साध्यामृतमज्जनात्

तपसा ब्रह्मचर्येण यज्ञैर्दानेन वा पुनः। गतिं तां न लभेन्मर्त्यो यां साध्यामृतमज्जनात्॥

Verse 5

स्पृष्टानि येषामंगानि साध्यामृतजलैः शुभैः । तेषां देहगतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति

स्पृष्टानि येषामङ्गानि साध्यामृतजलैः शुभैः। तेषां देहगतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति॥

Verse 6

साध्यामृतजले यस्तु साघमर्षणकृन्नरः । स विधूयेह पापानि विष्णुलोके महीयते

साध्यामृतजले यस्तु साघमर्षणकृन्नरः। स विधूयेह पापानि विष्णुलोके महीयते॥

Verse 7

पूर्वे वयसि पापानि कृत्वा कर्माणि यो नरः । पश्चात्साध्यामृतं सेवेत्पश्चात्तापसमन्वितः

पूर्वे वयसि पापानि कृत्वा कर्माणि यो नरः। पश्चात्साध्यामृतं सेवेत् पश्चात्तापसमन्वितः॥

Verse 8

अन्ते वयसि मुक्तः स्यात्स नरो नात्र संशयः । साध्यामृते नरः स्नात्वा देहबंधाद्विमुच्यते

अन्ते वयसि स नरो मुक्तो भवति, नात्र संशयः। साध्यामृततीर्थे स्नात्वा देहबन्धात् स विमुच्यते॥

Verse 9

साध्यामृतजले स्नाता मनुष्याः पापक र्मिणः । अनेकक्लेशघोराणि नरकाणि न यांति हि

साध्यामृतजले स्नाताः पापकर्मिणोऽपि मानवाः। अनेकक्लेशघोराणि नरकाणि न यान्ति हि॥

Verse 10

साध्यामृतजले स्नानात्पुंसां या स्याद्गतिर्द्विजाः । न सा गतिर्भवेद्यज्ञैर्न वेदैः पुण्यकर्मभिः

साध्यामृतजले स्नानात् पुंसां या स्याद्गतिर्द्विजाः। न सा गतिर्भवेद्यज्ञैर्न वेदैः पुण्यकर्मभिः॥

Verse 11

यावदस्थि मनुष्याणां साध्यामृतजले स्थितम् । तावद्वर्षाणि तिष्ठंति शिवलोके सुपूजिताः

यावदस्थि मनुष्याणां साध्यामृतजले स्थितम्। तावद्वर्षाणि तिष्ठन्ति शिवलोके सुपूजिताः॥

Verse 12

अपहत्य तमस्तीव्रं यथा भात्युदये रविः । तथा साध्यामृतस्नायी भित्त्वा पापानि राजते

अपहत्य तमस्तीव्रं यथा भात्युदये रविः। तथा साध्यामृतस्नायी भित्त्वा पापानि राजते॥

Verse 13

वांछितांल्लभते कामानत्र स्नातो नरः सदा । यत्र स्नात्वा महापुण्ये पुरा राजा पुरूरवाः । विप्रयोगं सहोर्वश्या जहौ तुंबुरुशापजम्

अत्र स्नातो नरः सदा वाञ्छितान् कामान् लभते। अस्मिन् महापुण्ये स्थाने पुरा राजा पुरूरवाः स्नात्वा तुंबुरुशापजं सहोर्वश्याविप्रयोगं जहौ॥

Verse 14

ऋषय ऊचुः । कथं सूत महाभाग सहोर्वश्यामरस्त्रिया

ऋषय ऊचुः—कथं सूत महाभाग सहोर्वश्यामरस्त्रिया (राजा पुरूरवाः) समागमं प्राप?

Verse 15

प्रथमं लब्धवान्योगं मर्त्यो राजा पुरूरवाः । विप्रयोगं सहोर्वश्या जहौ तुंबुरुशापजम्

मर्त्योऽपि राजा पुरूरवाः प्रथमं योगं लब्धवान्; स च तुंबुरुशापजं सहोर्वश्याविप्रयोगं जहौ॥

Verse 16

हेतुना केन राजानं शशाप तुंबुरुर्मुनिः । एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तरान्मुनिपुंगव

हेतुना केन तुंबुरुर्मुनिः राजानं शशाप? एतत् सर्वं विस्तरात् समाचक्ष्व, मुनिपुंगव॥

Verse 17

सूत उवाच । आसीत्पुरूरवानाम शक्रतुल्यपराक्रमः । राजराजसमो राजा पुरा ह्यमरपूजितः

सूत उवाच—आसीत् पुरा पुरूरवानाम राजा शक्रतुल्यपराक्रमः। स राजराजसमो ह्यमरैः पूजितः॥

Verse 18

धर्मतः पालयामास मेदिनीं स नृपोत्तमः । ईजे च बहुभिर्यज्ञैर्ददौ दानानि सर्वदा

स नृपोत्तमः धर्मतः मेदिनीं पालयामास; बहुभिर्यज्ञैरपि ईजे, सर्वदा दानानि च ददौ।

Verse 19

प्रशासति महीं सर्वां राज्ञि तस्मिन्महामतौ । मित्रावरुणशापेन भुवं प्रापोर्वशी द्विजाः

तस्मिन् महामतौ राज्ञि सर्वां महीं प्रशासति, हे द्विजाः, मित्रावरुणशापेन उर्वशी भुवं प्राप।

Verse 20

सा चचारोर्वशी तत्र राज्ञस्तस्य पुरांतिके । कोकिलालापमधुरवीणयोपवने जगौ

सा उर्वशी तत्र राज्ञस्तस्य पुरान्तिके चचार; कोकिलालापमधुरया वीणया सहोपवने जगौ।

Verse 21

स राजोपवने रंतुं कदाचिद्धृतकौतुकः । आरूढतुरगः प्रायाल्ललनाशतसंवृतः

स राजा कदाचिद् धृतकौतुकः राजोपवने रन्तुं, आरूढतुरगः, ललनाशतसंवृतः प्रायात्।

Verse 22

तादृशीमुर्वशीं तत्र करसम्मितमध्यमाम् । उवाच चैनां राजासौ भार्या मम भवेति वै

तत्र करसम्मितमध्यमां तादृशीम् उर्वशीं दृष्ट्वा, राजा एनामुवाच—“मम भार्या भवेति वै।”

Verse 23

सापि कामातुरा तत्र राजानं प्रत्यभाषत । भवत्वेवं नरश्रेष्ठ समयं यदि मे भवान्

सापि कामातुरा तत्र राजानं प्रत्यभाषत— “भवत्वेवं नरश्रेष्ठ, यदि मे समयं भवान् अङ्गीकरिष्यसि।”

Verse 24

करिष्यति तवाभ्याशे वत्स्यामि धृतकौतुका । करिष्ये समयं सुभ्रु तवाहमिति सोऽब्रवीत्

“तवाभ्याशे धृतकौतुका वत्स्यामि, समयं करिष्यामि” इति सुभ्रूः। स चाब्रवीत्— “सुभ्रु, तव समयं अहं करिष्ये।”

Verse 25

अथोर्वशी बभाषे तं पुरूरवसमुत्सुका । पुत्रभूतं मम यदि रक्षस्युरणकद्वयम्

अथोर्वशी पुरूरवसं प्रति उत्सुका बभाषे— “मम पुत्रभूतौ यौ उरणकद्वयौ, तौ यदि रक्षसि…”

Verse 26

न नग्नो दृश्यसे राजन्कदापि यदि वै तथा । नोच्छिष्टं मम दद्याश्चेत्तदा वत्स्ये तवांतिके

“राजन्, कदापि नग्नो न दृश्यसे यदि; मम नोच्छिष्टं दद्याः चेत्—तदा तव अन्तिके वत्स्यामि।”

Verse 27

घृतमात्राशना चाहं भविष्यामि नृपोत्तम । एवमस्त्विति राजोक्तां तां निनाय निजं गृहम्

“अहं च घृतमात्राशना भविष्यामि, नृपोत्तम।” इति। राजा “एवमस्तु” इत्युक्त्वा तां निजगृहं निनाय।

Verse 28

अलकायां स भूपालस्तथा चैत्ररथे वने । रेमे सरस्वतीतीरे पद्मखण्डमनोरमे

स भूपालोऽलकायां तथा चैत्ररथे वने । सरस्वतीतीरे पद्मखण्डमनोरमे रममाणो रेमे ॥

Verse 29

एकषष्टिं स वर्षाणि रममाणस्तयानयत् । तेनोर्वशी प्रतिदिनं वर्धमानानुरागिणी

एकषष्टिं स वर्षाणि तया सह रमन् नृपः । उर्वशी तेन नित्यं हि वर्धमानानुरागिणी ॥

Verse 30

स्पृहां न देवलोकेऽपि चकार तनुमध्यमा । नाभवद्रमणीयोऽसौ देवलोकस्तया विना

देवलोकेऽपि स्पृहां न चकार तनुमध्यमा । तया विना न रमणीयो देवलोकोऽप्यभूत् सः ॥

Verse 31

अतस्तामानयिष्यामि देवलोकमिति द्विजाः । विश्वावसुर्विचार्यैवं भूर्लोकमगमत्क्षणात्

अतस्तामानयिष्यामि देवलोकमिति द्विजाः । विश्वावसुः समालोच्य भूर्लोकमगमत्क्षणात् ॥

Verse 32

उर्वश्याः समयं राज्ञा विश्वावसुरयं सह । विदित्वा सह गन्धर्वैः समवेतो निशांतरे

उर्वश्याः समयं राज्ञा सह विश्वावसुरव्ययम् । विदित्वा गन्धर्वैः सार्धं निशान्तरे समाविशत् ॥

Verse 33

उर्वश्याः शयनाभ्याशाज्जग्राहोरणकं जवात् । आकाशे नीयमानस्य तस्य श्रुत्वोर्वशी पतिम्

उर्वश्याः शयनसमीपात् गन्धर्वो वेगेनोराणकं जग्राह। आकाशमार्गे नीयमानस्य तस्य शब्दं श्रुत्वोर्वशी पतिं पुरूरवसं शुश्राव।

Verse 34

अब्रवीन्मत्सुतः केन गृह्यते त्यज्यतामयम् । अनाथा शरणं यामि कं नरं गतचेतना

सा अब्रवीत्—केन मत्सुतो गृह्यते? त्यज्यतामयम्। अहमनाथा, गतचेतना, शरणं कं नरं यामि?

Verse 35

पुरूरवाः समाकर्ण्य वाक्यं तस्या निशांतरे । मां न नग्नं निरीक्षेत देवीति न ययौ तदा

निशान्तरे तस्या वाक्यं समाकर्ण्य पुरूरवाः। ‘देवी मां नग्नं न निरीक्षेत्’ इति मत्वा स तदा न ययौ।

Verse 36

अथान्यमप्युरणकं गन्धर्वाः प्रतिगृह्य ते । ययुस्तस्योरणस्यापि शब्दं शुश्राव चोर्वशी

अथ ते गन्धर्वा अन्यदप्युराणकं प्रतिगृह्य ययुः। तस्याप्युराणकस्य शब्दं चोर्वशी शुश्राव।

Verse 37

अनाथाया मम सुतो गृह्यते तस्करैरिति । चुक्रोश देवी परुषं कं यामि शरणं नरम्

‘अनाथाया मम सुतो तस्करैर्गृह्यते’ इति देवी परुषं चुक्रोश। ‘शरणं कं नरं यामि?’ इति पुनरब्रवीत्।

Verse 38

अमर्षवशमापन्नः श्रुत्वा तद्वचनं नृपः । तिमिरेणावृतं सर्वमिति मत्त्वा स खङ्गधृक्

तद्वचनं श्रुत्वा नृपोऽमर्षवशमापन्नः। “सर्वं तिमिरेणावृतम्” इति मत्वा स खङ्गधृक् (प्रधावितुमुद्यतः)।

Verse 39

दुष्टदुष्ट कुतो यासीत्यभ्यधावद्वचो वदन् । तावत्सौदामिनी दीप्ता गन्ध र्वैर्जनिता भृशम्

“दुष्ट दुष्ट कुतो यासि” इति वचो वदन् स अभ्यधावत्। तावदेव गन्धर्वैर्भृशं जनिता दीप्ता सौदामिनी प्रादुरभूत्।

Verse 40

तत्प्रभामंडलैर्देवी राजानं विगतांबरम् । दृष्ट्वा निवृत्तसमया तत्क्षणादेव निर्ययौ

तस्य प्रभामण्डलैर्देवी राजानं विगताम्बरम् अद्राक्षीत्। ततो निवृत्तसमया सा तत्क्षणादेव निर्ययौ।

Verse 41

त्यक्त्वा ह्युरणकौ तत्र गंधर्वा अपि निर्ययुः । राजा मेषौ समादाय हृष्टः स्वशयनांतिकम्

तत्र ह्युरणकौ त्यक्त्वा गन्धर्वा अपि निर्ययुः। राजा तौ मेषौ समादाय हृष्टः स्वशयनान्तिकम् (प्रत्यागात्)।

Verse 42

आगतो नोर्वशीं तत्र ददर्शायतलोचनाम् । तां चापश्यन्विवस्त्रश्च बभ्रामोन्मत्तवद्भुवि

प्रत्यागत्य तत्रोर्वशीं आयतलोचनां न ददर्श। तामपश्यन् स्वयञ्च विवस्त्रः स भूमौ उन्मत्तवद् बभ्राम।

Verse 43

कुरुक्षेत्रं गतो राजा तटाके पद्मसंकुले । चतुर्भिरप्सरस्त्रीभिः क्रीडमाना ददर्श ताम्

कुरुक्षेत्रं गतः राजा पद्मसंकुलतटाके । चतुर्भिरप्सरस्त्रीभिः सह क्रीडन्तीं तां ददर्श ह ॥

Verse 44

हे जाये तिष्ठ मनसा घोरेति व्याहरन्मुहुः । एवं बहुप्रकारं वै स सूक्तं प्रालपन्नृपः

‘हे जाये, मनसा तिष्ठ; घोरं किमिदम्’ इति । मुहुर्मुहुः व्याहरन् राजा नानाविधं प्रलाप सः ॥

Verse 45

अब्रवीदुर्वशी तं च क्रीडती साप्सरोगणैः । महाराजालमेतेन चेष्टितेन तवानघ

क्रीडन्ती साप्सरोगणैः उर्वशी तमभाषत । ‘महाराज, अलमेतत् तव चेष्टितम्, अनघ’ ॥

Verse 46

त्वत्तो गर्भिण्यहं पूर्वमब्दांते भवतात्र वै । आगंतव्यं कुमारस्ते भविष्यत्यतिधार्मिकः

त्वत्तोऽहं पूर्वमेव गर्भिणी जाता, भवतात्र वै । अब्दान्ते त्वं समागन्तव्यः; सुतस्तेऽतिधार्मिकः भविष्यति ॥

Verse 47

एकां विभावरीं राजंस्त्वया वत्स्यामि वै तदा । इत्युक्तो नृपतिर्हृष्टः स्वपुरीं प्राविशद्द्विजाः

‘एकां विभावरीं राजन्, त्वया सह वत्स्यामि तदा’ इति । इत्युक्तो नृपतिः हृष्टः स्वपुरीं प्राविशत्, द्विजाः ॥

Verse 48

तासामप्सरसां सा तु कथयामास तं नृपम् । अयं स पुरुषश्रेष्ठो येनाहं कामरूपिणा

ततः सा तासामप्सरसां मध्ये तं नृपं कथयामास—“अयं स पुरुषश्रेष्ठः, यस्य हेतोः अहं कामरूपिणी सती प्रवृत्ता।”

Verse 49

एतावंतं महाकालमनुरागवशातुरा । उषितास्मि सहानेन सख्यो नृपतिना चिरम्

“एतावन्तं महाकालं अनुरागवशातुरा सती, सख्यः, अनेन नृपतिना सह चिरं उषितास्मि।”

Verse 50

एवमुक्तास्ततः सख्यस्तामूचुः साधुसाध्विति । अनेन साकमास्यामः सर्वकालं वयं सखि

एवमुक्तास्ततः सख्यः तामूचुः—“साधु साध्विति।” पुनरपि—“सखि, अनेन साकं वयं सर्वकालं वत्स्यामः।”

Verse 51

इत्यूचुरुर्वशीं तत्र सखीमप्सरसस्तदा । अब्देऽथ पूर्णे राजापि तटाकांति कमाययौ

इत्येवं तत्राप्सरसः सखीं उर्वशीं प्रति ऊचुः। अथ संवत्सरे पूर्णे राजापि तटाकान्तिं कामयन् तत्राजगाम।

Verse 52

आगतं नृपतिं दृष्ट्वा पुरूरवसमुर्वशी । कुमारमायुषं तस्मै ददौ संप्रीतमानसा

आगतं नृपतिं दृष्ट्वा पुरूरवसं उर्वशी, संप्रीतमानसा, तस्मै कुमारम् आयुषं ददौ।

Verse 53

तेन साकं निशामेकामुषिता सानु रागिणी । पंचपुत्रप्रदं गर्भं तस्मादापाशु सोर्वशी

तेन सहैकां निशामुषित्वा सानुरागा उर्वशी तस्मादेव शीघ्रं पञ्चपुत्रप्रदं गर्भमधत्त।

Verse 54

उवाच चैनं राजानमुर्वशी परमांगना । वरं दास्यंति गन्धर्वा मत्प्रीत्या तव भूपते

ततः परमाङ्गना उर्वशी तं राजानमुवाच— ‘भूपते, मत्प्रीत्या गन्धर्वा त्वां वरं दास्यन्ति।’

Verse 55

भवतां प्रार्थ्यतां तेभ्यो वरो राजर्षिसत्तम । इत्युक्तः स तया राजा प्राह गन्धर्वसत्तमान्

‘तेभ्यो वरः प्रार्थ्यताम्, राजर्षिसत्तम’ इत्युक्ते तया स राजा गन्धर्वसत्तमान् प्रति वरं याचमानोऽब्रवीत्।

Verse 56

अहं संपूर्णकोशश्च विजिताराति मंडलः । सलोकतां विनोर्वश्याः प्राप्तव्यं नान्यदस्ति मे

अहं संपूर्णकोशो विजितारातिमण्डलश्च; मम नान्यत् किञ्चिदस्ति— उर्वश्याः सलोकतामेव प्राप्तुमिच्छामि।

Verse 57

अतस्तया सहोर्वश्या कालं नेतुमहं वृणे । एवमुक्ते नृपेणाथ गन्धर्वास्तुष्ट मानसाः । अग्निस्थालीं प्रदायास्मै प्रोचुश्चैनं नृपं तदा

अतः सहोर्वश्या सह कालं नेतुमहं वृणे। एवं नृपेणोक्ते गन्धर्वास्तुष्टमानसाः, अग्निस्थालीं तस्मै दत्त्वा तदा नृपं समुपदिदिशुः।

Verse 58

गन्धर्वा ऊचुः । अग्निं वेदानुसारी त्वं त्रिधा कृत्वा नृपोत्तम

गन्धर्वा ऊचुः—हे नृपोत्तम, वेदानुसारी त्वं पावकं त्रिधा विभज।

Verse 59

इष्ट्वा यज्ञेन चोर्वश्याः सालोक्यं याहि भूपते । इतीरितस्तैरादाय स्थालीमग्नेर्ययौ नृपः

यज्ञेनोर्वश्याः पूजनं कृत्वा, हे भूपते, तस्याः सालोक्यं याहि। इति तैरुक्तो नृपोऽग्नेः स्थालीमादाय ययौ।

Verse 60

अहो बतातिमूढोहमिति मध्ये वनं नृपः । उर्वशी न मया लब्धा वह्निस्थाल्या तु किं फलम्

अहो बतातिमूढोऽहमिति वनमध्ये नृपः। उर्वशी न मया लब्धा; वह्निस्थाल्या तु किं फलम्?

Verse 61

निधायैव वने स्थालीं स्वपुरं प्रययौ नृपः । अर्धरात्रे व्यतीतेऽसौ विनिद्रोऽचिंतयत्स्वयम्

वने स्थालीं निधायैव नृपः स्वपुरं प्रययौ। अर्धरात्रे व्यतीतेऽसौ विनिद्रोऽचिन्तयत्स्वयम्।

Verse 62

उर्वशीलोकसिद्ध्यर्थं मम गन्धर्वपुंगवैः । अग्निस्थाली संप्रदत्ता सा च त्यक्ता मया वने

उर्वशीलोकसिद्ध्यर्थं गन्धर्वपुङ्गवैर्ममाग्निस्थाली संप्रदत्ता; सा च मया वने त्यक्ता।

Verse 63

आहरिष्ये पुनः स्थालीमित्युत्थाय ययौ वनम् । नाग्निस्थालीं ददर्शासौ वने तत्र पुरूरवाः

“पुनः स्थालीम् आहरिष्ये” इति मनसि कृत्वा पुरूरवाः समुत्थाय वनं ययौ। तत्र वने स नाग्निस्थालीं ददर्श।

Verse 64

शमीगर्भमथाश्वत्थमग्निस्थाने विलोक्य सः । व्यचिंतयन्मया स्थाली निक्षिप्तात्र वने पुरा

अथाग्निस्थाने शमीगर्भसमुद्भूतमश्वत्थं विलोक्य स व्यचिन्तयत्—“मया पुरा वनेऽत्र स्थाली निक्षिप्ता।”

Verse 65

सा चाश्वत्थः शमीगर्भः समभूदधुना त्विह । तस्मादेनं समादाय वह्निरूपमहं पुरम्

“सैव शमीगर्भस्थोऽश्वत्थोऽधुना त्विह समभूत्। तस्मादेनं समादाय वह्निरूपं प्रकट्याहं पुरं गमिष्यामि।”

Verse 66

गत्वा कृत्वारणीं सम्यक्तदुत्पन्नाग्निमादरात् । उपास्यामीति निश्चित्य स्वपुरं गतवान्नृपः

गत्वा सम्यगरणीं कृत्वा तदुत्पन्नं वह्निमादरात् प्रज्वाल्य “उपास्ये” इति निश्चित्य नृपः स्वपुरं गतवान्।

Verse 67

रमणीयारणीं चक्रे स्वांगुलैः प्रमिता मसौ । निर्माणसमये राजा गायत्रीमजपद्द्विजाः

स स्वाङ्गुलिभिः प्रमितां रमणीयामरणीं चकार। निर्माणकाले राजा गायत्रीं जजाप, हे द्विजाः।

Verse 68

गायत्र्याः पठ्यमानाया यानि संत्यक्षराणि हि । तावदंगुलिमर्यादामकरोदरणीं नृपः

गायत्र्याः पठ्यमानायाः यावन्ति सन्त्यक्षराणि, तावदङ्गुलिमर्यादया नृपोऽरणेः प्रमाणं न्यधात्।

Verse 69

तत्र निर्मथनादग्नित्रयमुत्पाद्य भूपतिः । उर्वशीलोकसंप्राप्तिफलमुद्दिश्य कांक्षितम्

तत्रारण्योर्निर्मथनात् भूपतिरग्नित्रयं समुत्पाद्य, उर्वशीलोकप्राप्तिफलमुद्दिश्य कामितं फलमकाङ्क्षत्।

Verse 70

वेदानुसारी नृपतिर्जुहावाग्नित्रयं मुदा । तेनैव चाग्निविधिना बहून्यज्ञानथातनोत्

वेदानुसारी नृपतिरग्नित्रये मुदा जुहाव; तेनैवाग्निविधिना स बहूनि यज्ञानि विस्तारितवान्।

Verse 71

तेन गन्धर्वलोकांश्च संप्राप्य जगतीपतिः । सहोर्वश्या चिरं रेमे देवलोके द्विजोत्तमाः

तेन पुण्येन जगतीपतिः गन्धर्वलोकान् संप्राप्य, उर्वश्याः सह चिरं देवलोके रेमे, द्विजोत्तमाः।

Verse 72

अथ सर्वामरोपेतः कदाचिद्बलवृत्रहा । नृत्यं सुरांगनानां वै व्यलोकयत संसदि

अथ कदाचित् सर्वामरैः परिवृतो बलवृत्रहा इन्द्रः, संसदि सुराङ्गनानां नृत्यं व्यलोकयत्।

Verse 73

पुरूरवा नृपोप्यायात्तदा देवेंद्रसंसदम् । द्रष्टुं सुरांगनानृत्यं मनोहारि दिवौकसाम्

तदा पुरूरवा नृपोऽपि देवेन्द्रस्य संसदम् आगात्, दिवौकसां मनोहारिणीं सुराङ्गनानां नृत्यम् द्रष्टुम् इच्छन्।

Verse 74

एकैकशस्ताः शक्रस्य ननृतुः पुरतोंऽगनाः । अथोर्वशी समागत्य ननर्त पुरतो हरेः

शक्रस्य पुरतः सुराङ्गनाः एकैकशः ननृतुः। अथोर्वशी समागत्य हरेः पुरतो ननर्त।

Verse 75

नृत्ताभिनयसामर्थ्यगर्वयुक्ता तदोर्वशी । तं पुरूरवसं दृष्ट्वा जहासातिमनोहरा

नृत्ताभिनयसामर्थ्यगर्वयुक्ता तदोर्वशी पुरूरवसं दृष्ट्वा अतिमनोहरा जहास।

Verse 76

जहास तत्र राजापि तां विलोक्य तदोर्वशीम् । हाससंकुपितस्तत्र नाट्याचार्योऽथ तुंबुरुः । शशाप तावुभौ कोपादुर्वशीं च नृपोत्तमम्

तत्र राजापि उर्वशीं विलोक्य जहास। तस्य हासेन संकुपितो नाट्याचार्यस्तु तुंबुरुः, कोपात् तावुभौ—उर्वशीं च नृपोत्तमं च—शशाप।

Verse 77

तुंबुरुरुवाच । अनेकदेवसंपूर्णसभायामत्र यत्कृतम्

तुंबुरुरुवाच—अत्र अनेकदेवसंपूर्णायां सभायां यत्कृतं तत्…

Verse 78

युवाभ्यां हसितं नृत्तमध्ये निष्कारणं वृथा । तस्माज्झटिति राजेंद्र वियोगो युवयोः क्षणात्

युवाभ्यां नृत्तमध्ये निष्कारणं वृथा हसितम्। तस्माद् राजेन्द्र क्षणादेव युवयोः सहसा वियोगो भविष्यति॥

Verse 79

भूयादिति शशापैनं सर्वदैवतसंनिधौ । अथ शप्तो नृपस्तत्र नाट्याचार्येण दुःखितः

‘भूयादिति’ इति स सर्वदैवतसंनिधौ तमशशाप। अथ नाट्याचार्येण शप्तो नृपस्तत्र दुःखितोऽभवत्॥

Verse 80

जगाम शरणं तत्र पाहिपाहीति वज्रिणम् । उवाच दीनया वाचा पुरुहूतं पुरूरवाः

तत्र स वज्रिणं शरणं जगाम ‘पाहि पाहि’ इति रुदन्। दीनया वाचा पुरुहूतं पुरूरवाः प्राह॥

Verse 81

उर्वश्या सह सालोक्यसिद्ध्यर्थमहमिष्टवान् । अतस्तस्मा वियोगो मेऽसह्यः स्यात्पाकशासन

उर्वश्याः सह सालोक्यसिद्ध्यर्थमहमिष्टवान्। अतः पाकशासन मे तया वियोगोऽसह्यो भविष्यति॥

Verse 82

इत्युक्तवंतं तं प्राह सहस्राक्षः शचीपतिः । शापमोक्षं प्रवक्ष्यामि मा भैषीस्त्वं नृपोत्तम

इत्युक्तवन्तं तं सहस्राक्षः शचीपतिः प्राह। शापमोक्षं प्रवक्ष्यामि मा भैषीर्नृपोत्तम॥

Verse 83

दक्षिणांभोनिधौ पुण्ये गंधमादनपर्वते । साध्यामृतमिति ख्यातं तीर्थमस्ति महत्तरम्

दक्षिणाम्भोनिधौ पुण्ये गन्धमादनपर्वते । साध्यामृतमिति ख्यातं तीर्थमस्ति महत्तरम् ॥

Verse 84

सेवितं सर्वदेवैश्च सिद्धचारणकिन्नरैः । सनकादि महायोगिमुनिवृंदनिषेवितम्

सेवितं सर्वदेवैश्च सिद्धचारणकिन्नरैः । सनकादि महायोगिमुनिवृन्दनिषेवितम् ॥

Verse 85

भुक्तिमुक्तिप्रदं पुंसां सर्वशापविमोक्षदम् । अस्ति तीर्थं भवांस्तत्र गच्छस्व त्वरया नृप

भुक्तिमुक्तिप्रदं पुंसां सर्वशापविमोक्षदम् । अस्ति तीर्थं भवांस्तत्र गच्छस्व त्वरया नृप ॥

Verse 86

सर्वेषाममृतं स्नानादत्र साध्यं यतस्ततः । साध्यामृतमिति ख्यातं सर्वलोकेषु विश्रुतम्

सर्वेषाममृतं स्नानादत्र साध्यं यतस्ततः । साध्यामृतमिति ख्यातं सर्वलोकेषु विश्रुतम् ॥

Verse 87

तत्र स्नानात्तवोर्वश्याः पुनर्योगो भविष्यति । मम लोके निवासश्च भविष्यति न संशयः

तत्र स्नानात्तवोर्वश्याः पुनर्योगो भविष्यति । मम लोके निवासश्च भविष्यति न संशयः ॥

Verse 88

इति प्रतिसमादिष्टो नृपः संप्रीतमानसः । साध्यामृतं महातीर्थं समुद्दिश्य ययौ क्षणात्

इति प्रत्युत्तरं समादिष्टो नृपः संप्रीतमानसः । साध्यामृतं महातीर्थं समुद्दिश्य क्षणाद्ययौ ॥

Verse 89

सस्नौ साध्यामृते तत्र महापातकनाशने । तत्र स्नानान्नृपो विप्राः सद्यः शापेन मोचितः

सस्नौ साध्यामृते तत्र महापातकनाशने । तत्र स्नानान्नृपो विप्राः सद्यः शापेन मोचितः ॥

Verse 90

स्नानानंतरमेवासावुर्वश्या सह संगतः । तया सह विमानस्थः प्रययावमरावतीम्

स्नानानन्तरमेवासावुर्वश्या सह संगतः । तया सह विमानस्थः प्रययावमरावतीम् ॥

Verse 91

रेमे पुनस्तया सार्धं देववद्देवमंदिरे । एवंप्रभावं तत्तीर्थं साध्यामृतमनुत्तमम्

रेमे पुनस्तया सार्धं देववद्देवमन्दिरे । एवंप्रभावं तत्तीर्थं साध्यामृतमनुत्तमम् ॥

Verse 92

पुरूरवा सहोर्वश्या यत्र स्नानेन संगतः । अतोऽत्र तीर्थे यः स्नायान्महापातकनाशने

पुरूरवा सहोर्वश्या यत्र स्नानेन संगतः । अतोऽत्र तीर्थे यः स्नायान्महापातकनाशने ॥

Verse 93

वांछितांल्लभते कामान्यास्यति स्वर्गमुत्तमम् । निष्कामः स्नाति चेद्वि प्रा मोक्षमाप्नोति मानवः

अत्र स्नातः स वाञ्छितान् कामान् लभते, उत्तमं स्वर्गं च प्राप्नोति। निष्कामः स्नानं चेत् करोति, हे विप्राः, स मानवो मोक्षमवाप्नोति।

Verse 94

इमं पवित्रं पापघ्नमध्यायं पठते तु यः । शृणुयाद्वा मनुष्योऽसौ वैकुंठे लभते स्थितिम्

योऽयं पवित्रं पापघ्नमध्यायं पठति, अथवा शृणुयादपि; स मनुष्यः वैकुण्ठे स्थितिं लभते।

Verse 95

एवं वः कथितं विप्रा वैभवं पापनाशनम् । साध्यामृतस्य तीर्थस्य विस्तराच्छ्रद्धया मया

एवं वः, हे विप्राः, पापनाशनं साध्यामृततीर्थस्य वैभवं मया श्रद्धया विस्तरेण कथितम्।

Verse 96

यत्पुरा सनकादिभ्यः प्रोक्तवांश्चतुराननः

यदेतत् पुरा चतुराननः सनकादिभ्यः प्रोक्तवान्।