Adhyaya 24
Brahma KhandaSetubandha MahatmyaAdhyaya 24

Adhyaya 24

अध्यायेऽस्मिन् तीर्थयात्राविधिः प्रतिपाद्यते—चक्रतीर्थे स्नात्वा शिवतीर्थं गन्तव्यम्; तत्रावगाहनमात्रेण महापातकसञ्चयः क्षीयते इति। कालभैरवस्य ब्रह्महत्यादोषः कथं जात इति पृष्टे सूतः पूर्वं ब्रह्मविष्ण्वोः जगत्कर्तृत्वविषये विवादं वर्णयति। वेदाः तयोर्मध्ये परं प्रभुं सूचयन्ति, प्रणवः (ॐ) च शिवस्य परत्वं तथा गुणव्यवस्थां प्रकाशयति—रजसा ब्रह्मा सृष्टिकर्ता, सत्त्वेन विष्णुः पालनकर्ता, तमसा रुद्रः संहर्ता इति। ब्रह्मा मोहाविष्टः पञ्चमं ज्वलन्तं शिरः प्रादुर्भावयति; तदा शिवः कालभैरवं नियोजयति, स च तत् शिरः छित्त्वा ब्रह्महत्यारूपां मलिनतां प्राप्नोति, या व्यक्तरूपेण भैरवमनुगच्छति। शिवः शुद्ध्यर्थं व्रतमार्गं निर्दिशति—कपालपात्रधारी भिक्षुरिव विचरन्, वाराणसीं प्रविश्य दोषं लघुं कृत्वा, अन्ते दक्षिणसमुद्रसमीपे गन्धमादननिकटे शिवतीर्थे स्नात्वा शेषदोषं नाशयेत्। अवगाहनानन्तरं शिवः पूर्णशुद्धिं प्रतिपाद्य भैरवं काश्यां कपालस्थापनाय आज्ञापयति; तेन कपालतिथिर्थस्य प्रादुर्भावः। अन्ते फलश्रुतिः—अस्य माहात्म्यस्य पाठश्रवणाभ्यां दुःखनिवृत्तिः, महादोषक्षयश्च भवतीति।

Shlokas

Verse 1

श्रीसूत उवाच । चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा शिवतीर्थं ततो व्रजेत् । यत्र हि स्नानमात्रेण महापातककोटयः

श्रीसूत उवाच—चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा ततः शिवतीर्थं व्रजेत्; यत्र स्नानमात्रेण महापातककोटयः प्रणश्यन्ति।

Verse 2

तत्संसर्गाश्च नश्यंति तत्क्षणादेव तापसाः । अत्र स्नात्वा ब्रह्महत्यां मुमुचे कालभैरवः

तत्संसर्गाश्च नश्यन्ति तत्क्षणादेव तापसाः; अत्र स्नात्वा ब्रह्महत्यां मुमोच कालभैरवः।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । कालभैरवरुद्रस्य ब्रह्महत्या महामुने । किमर्थमभवत्सूत तन्नो वक्तुमिहार्हसि

ऋषय ऊचुः—कालभैरवरुद्रस्य ब्रह्महत्या महामुने, किमर्थमभवत् सूत? तन्नो वक्तुमिहार्हसि।

Verse 4

श्रीसूत उवाच । वक्ष्यामि मुनयः सर्वे पुरावृत्तं विमुक्तिदम् । यस्य श्रवणमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते

श्रीसूत उवाच—वक्ष्यामि मुनयः सर्वे पुरावृत्तं विमुक्तिदम्; यस्य श्रवणमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते।

Verse 5

प्रजापतेश्च विष्णोश्च बभूव कलहः पुरा । किंचित्कारणमुद्दिश्य समस्तजनसन्निधौ

पुरा प्रजापतेश्च विष्णोश्च समस्तजनसन्निधौ किंचित्कारणमुद्दिश्य कलहोऽभवत्।

Verse 6

अहमेव जगत्कर्ता नान्यः कर्तास्ति कश्चन । अहं सर्वप्रपंचानां निग्रहानुग्रहप्रदः

अहमेव जगत्कर्ता नान्यः कर्तास्ति कश्चन; अहं सर्वप्रपञ्चानां निग्रहानुग्रहप्रदः।

Verse 7

मत्तो नास्त्यधिकः कश्चिन्मत्समो वा सुरेष्वपि । एवं स मनुते ब्रह्मा देवानां सन्निधौ पुरा

मत्तो नास्त्यधिकः कश्चिन्मत्समो वा सुरेष्वपि; एवं स मनुते ब्रह्मा देवानां सन्निधौ पुरा।

Verse 8

तदा नारायणः प्राह प्रहसन्द्विजपुंगवाः । किमर्थमेवं ब्रूषे त्वमहंकारेण सांप्रतम्

तदा नारायणः प्रहसन् द्विजपुङ्गवान् प्राह—किमर्थमेवं ब्रूषे त्वमहंकारेण सांप्रतम्?

Verse 9

वाक्यमेवंविधं भूयो वक्तुं नार्हसि वै विधे । अहमेव जगत्कर्ता यज्ञो नारायणो विभुः

विधे, वाक्यमेवंविधं भूयो वक्तुं न अर्हसि; अहमेव जगत्कर्ता यज्ञो नारायणो विभुः।

Verse 10

मां विनास्य प्रपञ्चस्य जीवनं दुर्लभं भवेत् । मत्प्रसादाज्जगत्सृष्टं त्वया स्थावरजंगमम्

मां विना अस्य प्रपञ्चस्य जीवनं दुर्लभं भवेत्। मत्प्रसादात् जगत्सृष्टं त्वया स्थावरजङ्गमम्॥

Verse 11

विवादं कुर्वतोरेवं ब्रह्मविष्ण्वोर्जयैषिणोः । देवानां पुरतस्तत्र वेदाश्चत्वार आगताः । प्रोचुर्वाक्यमिदं तथ्यं परमार्थप्रकाशकम्

विवादं कुर्वतोरेवं ब्रह्मविष्ण्वोर्जयैषिणोः। देवानां पुरतस्तत्र वेदाश्चत्वार आगताः॥ प्रोचुर्वाक्यमिदं तथ्यं परमार्थप्रकाशकम्॥

Verse 12

वेदा ऊचुः । त्वं विष्णो न जगत्कर्ता न त्वं ब्रह्मन्प्रजापते

वेदाः ऊचुः। त्वं विष्णो न जगत्कर्ता न त्वं ब्रह्मन् प्रजापते॥

Verse 13

किं त्वीश्वरो जगत्कर्ता परात्परतरो विभुः । तन्मायाशक्तिसंक्लृप्तमिदं स्थावरजंगमम्

किं तु ईश्वरो जगत्कर्ता परात्परतरो विभुः। तन्मायाशक्तिसंक्लृप्तमिदं स्थावरजङ्गमम्॥

Verse 14

सर्वदेवाभिवंद्यो हि सांबः सत्यादिलक्षणः । स्रष्टा च पालको हर्ता स एव जगतां प्रभुः

सर्वदेवाभिवन्द्यो हि सांबः सत्यादिलक्षणः। स्रष्टा च पालको हर्ता स एव जगतां प्रभुः॥

Verse 15

एवं समीरितं वेदैः श्रुत्वा वाक्यं शुभाक्षरम् । ब्रह्मा विष्णुस्तदा तत्र प्रोचतुर्द्विजपुंगवाः

एवं वेदैः समीरितं शुभाक्षरं वाक्यं श्रुत्वा तत्र तदा ब्रह्मा विष्णुश्च द्विजपुङ्गवौ प्रोचतुः।

Verse 16

ब्रह्मविष्णू ऊचतुः । पार्वत्यालिंगितः शंभुर्मूर्तिमान्प्रमथाधिपः । कथं भवेत्परं ब्रह्म सर्वसंगविवर्जितम्

ब्रह्मविष्णू ऊचतुः—पार्वत्यालिङ्गितः शम्भुर्मूर्तिमान् प्रमथाधिपः; कथं स परं ब्रह्म भवेत् सर्वसङ्गविवर्जितम्?

Verse 17

ताभ्यामितीरिते तत्र प्रणवः प्राह तौ तदा । अरूपो रूपमादाय महता ध्वनिना द्विजाः

ताभ्यामितीरिते तत्र प्रणवः प्राह तौ तदा; अरूपो रूपमादाय महता ध्वनिना, हे द्विजाः।

Verse 18

प्रणव उवाच । असौ शंभुर्महादेवः पार्वत्या स्वातिरिक्तया । संक्रीडते कदाचिन्नो किं तु स्वात्मस्वरूपया

प्रणव उवाच—असौ शम्भुर्महादेवः पार्वत्या स्वातिरिक्तया न कदाचित् संक्रीडते; किंतु स्वात्मस्वरूपयैव।

Verse 19

असौ शंभुरनीशानः स्वप्रकाशो निरंजनः । विश्वाधिको महादेवो विश्वाधिक इति श्रुतः

असौ शम्भुरनीशानः स्वप्रकाशो निरञ्जनः। विश्वाधिकः महादेवो विश्वाधिक इति श्रुतः॥

Verse 20

सर्वात्मा सर्वकर्तासौ स्वतन्त्रः सर्वभावनः । ब्रह्मन्नयं सृष्टिकाले त्वां नियुंक्ते रजोगुणैः

सर्वात्मा सर्वकर्तासौ स्वतन्त्रः सर्वभावनः । ब्रह्मन्नयं सृष्टिकाले त्वां नियुङ्क्ते रजोगुणैः ॥

Verse 21

सत्त्वेन रक्षणे शंभुस्त्वां प्रेषयति केशव । तमसा कालरुद्राख्यं संप्रेरयति संहृतौ

सत्त्वेन रक्षणे शंभुस्त्वां प्रेषयति केशव । तमसा कालरुद्राख्यं संप्रेरयति संहृतौ ॥

Verse 22

अतः स्वतन्त्रता विष्णो युवयोर्न कदाचन । नापि प्रजापतेरस्ति किं तु शंभोः स्वतन्त्रता

अतः स्वतन्त्रता विष्णो युवयोर्न कदाचन । नापि प्रजापतेरस्ति किं तु शंभोः स्वतन्त्रता ॥

Verse 23

ब्रह्मन्विष्णो युवाभ्यां तु किमर्थं न महेश्वरः । ज्ञायते सर्वलोकानां कर्ता विश्वाधिकस्तथा

ब्रह्मन् विष्णो युवाभ्यां तु किमर्थं न महेश्वरः । ज्ञायते सर्वलोकानां कर्ता विश्वाधिकस्तथा ॥

Verse 24

सापि शक्तिरुमा देवी न पृथक्छंकरात्सदा । शंभोरानंदभूता सा देवी नागंतुकी स्मृता

सापि शक्तिरुमा देवी न पृथक् शंकरात् सदा । शंभोरानन्दभूता सा देवी नागन्तुकी स्मृता ॥

Verse 25

अतो विश्वाधिको रुद्रः स्वतंत्रो निर्विकल्पकः । सर्वदेवैरयं वन्द्यो युवाभ्यामपि शंकरः

अतः रुद्रो विश्वातीतः स्वातन्त्र्यवान् निर्विकल्पकः। सर्वदेवैः स वन्द्यः, युवाभ्यामपि शंकरः॥

Verse 26

कर्ता नास्यास्ति रुद्रस्य नाधिकोऽस्माच्च विद्यते । न तत्समोऽपि लोकेषु विद्यते शतशस्तथा

रुद्रस्य कर्ता न विद्यते, न चास्मात् कश्चिदधिकः। लोकेषु न तस्य समोऽपि विद्यते, शतशोऽपि न॥

Verse 27

अतो मोहं न कुरुतं ब्रह्मविष्णो युवां वृथा । इत्युक्तं प्रणवेनाथ श्रुत्वा ब्रह्मा च केशवः

अतो ब्रह्मविष्णू युवां वृथा मोहं मा कुरुतम्। इति प्रणवेनोक्तं श्रुत्वा ब्रह्मा च केशवः॥

Verse 28

मायया मोहितौ शंभोर्नैवाज्ञानममुंचताम् । एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा प्रददर्श महाद्भुतम्

शंभोर्मायया मोहितौ तौ नैवाज्ञानं तत्क्षणं त्यक्तवन्तौ। एतस्मिन्नन्तरे ब्रह्मा महदद्भुतं प्रददर्श॥

Verse 29

व्याप्नुवद्गगनं सर्वमनंतादित्य सन्निभम् । तेजोमण्डलमाकाशमध्यगं विश्वतोमुखम्

सर्वं गगनं व्याप्नुवत्, अनन्तादित्यसन्निभम्। आकाशमध्यगं तेजोमण्डलं विश्वतोमुखम्॥

Verse 30

तन्निरूपयितुं ब्रह्मा ससर्जोर्ध्वगतं मुखम् । तपोबलविसृष्टेन पंचमेन मुखेन सः

तद्गूढार्थं निरूपयितुं ब्रह्मा तपोबलसमुद्भवेन पञ्चमेन मुखेनोर्ध्वगतमुखं ससर्ज।

Verse 31

निरूपयामास विभुस्तत्तेजोमण्डलं मुहुः । तत्प्रजज्वाल कोपेन मुखं तेजोविलोकनात्

विभुः स मुहुर्मुहुः तत्तेजोमण्डलं निरूपयामास; तस्य तेजोविलोकनात् मुखं कोपेन प्रजज्वाल।

Verse 32

अनंतादित्यसंकाशं ज्वलत्तत्पंचमं शिरः । दिधक्षुः प्रलये लोकान्वडवाग्निरिवाबभौ

अनन्तादित्यसंकाशं ज्वलत् तत्पञ्चमं शिरः; प्रलये लोकान् दिधक्षुरिव वडवाग्निरिवाबभौ।

Verse 33

व्यदृश्यत च तत्तेजः पुरुषो नीललोहितः । दृष्ट्वा स्रष्टा तदा ब्रह्मा बभाषे परमेश्वरम्

तत्तेजः पुरुषरूपेण नीललोहितो व्यदृश्यत; तं दृष्ट्वा स्रष्टा ब्रह्मा तदा परमेश्वरं बभाषे।

Verse 34

वेदाहं त्वां महादेव ललाटान्मे पुरा भवान् । विनिर्गतोऽसि शंभो त्वं रुद्रनामा ममात्मजः

वेदाहं त्वां महादेव; पुरा मे ललाटात् भवान् विनिर्गतोऽसि। शम्भो, त्वं ममात्मजः रुद्रनामा।

Verse 35

इति गर्वेण संयुक्तं वचः श्रुत्वा महेश्वरः । कालभैरवनामानं पुरुषं प्राहिणोत्तदा

इति गर्वसमायुक्तं वचः श्रुत्वा महेश्वरः । कालभैरवनामानं पुरुषं तदा प्राहिणोत् ॥

Verse 36

अयुद्ध्यत चिरं कालं ब्रह्मणा कालभैरवः । महादेवांशसंभूतः शूलटंकगदाधरः

चिरं कालं ब्रह्मणा सह कालभैरवोऽयुद्ध्यत् । महादेवांशसम्भूतः शूलटङ्कगदाधरः ॥

Verse 37

युद्ध्वा तु सुचिरं कालं ब्रह्मणा कालभैरवः । वदनं ब्रह्मणः शुभ्रं व्यलोकयत पंचमम्

युद्ध्वा तु सुचिरं कालं ब्रह्मणा सह कालभैरवः । ब्रह्मणः शुभ्रं पञ्चमं वदनं व्यलोकयत् ॥

Verse 38

विलोक्योर्ध्वगतं वक्त्रं पञ्चमं भारतीपतेः । गर्वेण महता युक्तं प्रजज्वालातिकोपितः

ऊर्ध्वगतं पञ्चमं वक्त्रं भारतीपतेर्विलोक्य । महागर्वसमायुक्तं स अतికोपात् प्रजज्वाल ॥

Verse 39

ततस्तत्पंचमं वक्त्रं भैरवः प्राच्छिनद्रुषा । ततो ममार ब्रह्माऽसौ कालभैरवहिंसितः

ततः स पञ्चमं वक्त्रं भैरवः खड्गधारया प्राच्छिनत् । ततः कालभैरवहिंसितो ब्रह्मा पतितो ममार च ॥

Verse 40

ईश्वरस्य प्रसादेन प्रपेदे जीवितं पुनः । ततो विलोकयामास शंकरं शशिभूषणम्

ईश्वरप्रसादेन स पुनर्जीवितं प्राप; ततः शशिभूषणं शंकरं समालोकयामास।

Verse 41

वासुक्याद्यष्टभोगींद्रविभूषणविभूषितम् । दृष्ट्वा वेधा महादेवं पार्वत्या सह शंकरम्

वासुक्याद्यष्टभोगीन्द्रविभूषणैर्विभूषितं पार्वत्या सह महादेवं शंकरं दृष्ट्वा वेधा तमवलोकयत्।

Verse 42

लेभे माहेश्वरं ज्ञानं महादेवप्रसादतः । ततस्तुष्टाव गिरिशं वरेण्यं वरदं शिवम्

महादेवप्रसादतः स माहेश्वरं ज्ञानं लेभे; ततः वरेण्यं वरदं शिवं गिरीशं तुष्टाव।

Verse 43

ब्रह्मोवाच । मह्यं प्रसीद गिरिश शशांककृतशेखर । यन्मयापकृतं शंभो तत्क्षमस्व दयानिधे

ब्रह्मोवाच—मह्यं प्रसीद गिरिश शशाङ्ककृतशेखर। यन्मयापकृतं शम्भो तत्क्षमस्व दयानिधे॥

Verse 44

क्षमस्व मम गर्वं त्वं शंकरेति पुनःपुनः । नमश्चकार सोमं तं सोमार्धकृतशेखरम्

मम गर्वं क्षमस्व त्वं शंकर इति पुनःपुनः; सोमार्धकृतशेखरं तं सोमं नमश्चकार।

Verse 45

अथ देवः प्रसन्नोऽस्मै ब्रह्मणे स्वांशजाय तु । मा भैरित्यब्रवीच्छंभुर्भैरवं चाभ्यभाषत

अथ देवः स्वांशजं ब्रह्माणं प्रति प्रसन्नः सन्—“मा भैः” इत्यब्रवीत्; शंभुः भैरवं चापि समभाषत।

Verse 46

ईश्वर उवाच । एष सर्वस्य जगतः पूज्यो ब्रह्मा सनातनः । हतस्यास्य विरिंचस्य धारय त्वं शिरोऽधुना

ईश्वर उवाच—एष सनातनो ब्रह्मा सर्वजगतः पूज्यः; अतः हतस्यास्य विरिञ्चस्य शिरोऽधुना त्वं धारय।

Verse 47

ब्रह्महत्याविशुद्ध्यर्थं लोकसंग्रहकाम्यया । भिक्षामट कपालेन भैरव त्वं ममाज्ञया

ब्रह्महत्याविशुद्ध्यर्थं लोकसंग्रहकाम्यया। भिक्षामट कपालेन भैरव त्वं ममाज्ञया॥

Verse 48

उक्त्वैवं शंकरो विप्रास्तत्रैवांतरधीयत । नीलकण्ठो महादेवो गिरिजार्द्धतनुस्ततः

उक्त्वैवं शंकरो विप्रास्तत्रैवांतरधीयत। नीलकण्ठो महादेवो गिरिजार्द्धतनुस्ततः॥

Verse 49

भैरवं ग्राहयामास वदनं वेधसो द्विजाः । चरस्व पापशुद्ध्यर्थं लोकसंग्रहणाय वै

भैरवं ग्राहयामास वदनं वेधसो द्विजाः। चरस्व पापशुद्ध्यर्थं लोकसंग्रहणाय वै॥

Verse 50

कपालधारी हस्तेन भिक्षां गृह्णातु भैरवः । इतीरयित्वा गिरिशः कन्यां कांचिद्भयंकरीम्

कपालधारी हस्तेन भिक्षां गृह्णातु भैरवः । इतीरयित्वा गिरिशः कन्यां कांचिद्भयंकरीम्

Verse 51

ब्रह्महत्याभिधां क्रूरां वडवानलसन्निभाम् । तां प्रेरयित्वा गिरिशो भैरवं पुनरब्रवीत्

ब्रह्महत्याभिधां क्रूरां वडवानलसन्निभाम् । तां प्रेरयित्वा गिरिशो भैरवं पुनरब्रवीत्

Verse 52

ईश्वर उवाच । भैरवैतद्व्रतं त्वब्दं ब्रह्महत्याविशुद्धये । चर त्वं सर्वतीर्थेषु स्नाहि शुद्ध्यर्थमात्मनः

ईश्वर उवाच । भैरवैतद्व्रतं त्वब्दं ब्रह्महत्याविशुद्धये । चर त्वं सर्वतीर्थेषु स्नाहि शुद्ध्यर्थमात्मनः

Verse 53

ततो वाराणसीं गच्छ ब्रह्महत्याप्रशांतये । वाराणसीप्रवेशेन ब्रह्महत्या तवाधमा

ततो वाराणसीं गच्छ ब्रह्महत्याप्रशांतये । वाराणसीप्रवेशेन ब्रह्महत्या तवाधमा

Verse 54

पादशेषा विनष्टा स्याच्चतुर्थांशो न नश्यति । तस्य नाशं प्रवक्ष्यामि तव भैरव तच्छुणु

पादशेषा विनष्टा स्याच्चतुर्थांशो न नश्यति । तस्य नाशं प्रवक्ष्यामि तव भैरव तच्छुणु

Verse 55

दक्षिणांभोनिधेस्तीरे गन्धमादनपर्वते । सर्वप्राण्युपकाराय कृतं तीर्थं मया शुभम्

दक्षिणाम्भोनिधेस्तीरे गन्धमादनपर्वते । सर्वप्राण्युपकाराय मया शुभं तीर्थं प्रतिष्ठापितम् ॥

Verse 56

शिवसंज्ञं महापुण्यं तत्र याहि त्वमादरात् । तत्प्रवेशनमात्रेण ब्रह्महत्या तवाशुभा

तत् ‘शिव’ इति संज्ञितं महापुण्यं; तत्र त्वमादरात् याहि । तस्य प्रवेशमात्रेण तवाशुभा ब्रह्महत्या विनश्यति ॥

Verse 57

शिवतीर्थस्य माहात्म्यान्निःशेषं नश्यति ध्रुवम् । उक्त्वैवं भैरवं रुद्रः कैलासं प्रययौ क्षणात्

शिवतीर्थस्य माहात्म्याद् निःशेषं नश्यति ध्रुवम् । एवमुक्त्वा भैरवं रुद्रः क्षणात् कैलासं प्रययौ ॥

Verse 58

ततः कपालपाणिस्तु भैरवः शिवचोदितः । देवदानवयक्षादिलोकेषु विचचार सः

ततः कपालपाणिर्भैरवः शिवचोदितः । देवदानवयक्षादिलोकेषु विचचार सः ॥

Verse 59

तं यांतमनुयाति स्म ब्रह्महत्यातिभीषणा । भैरवः सर्वतीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च

तं यान्तमनुयाति स्म ब्रह्महत्यातिभीषणा । भैरवः सर्वतीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च ॥

Verse 60

चरित्वा लीलया देवस्ततो वाराणसीं ययौ । वाराणसीं प्रविष्टे तु भैरवे शंकरांशजे

चरित्वा लीलया देवो भैरवः स्वेच्छया ततः । वाराणसीं ययौ पश्चाद् वाराणसीं प्रविष्टवान् भैरवः शंकरांशजः ॥

Verse 61

चतुर्थांशं विना नष्टा ब्रह्महत्यातिकुत्सिता । चतुर्थांशेन दुद्राव भैरवं शंकरांशजम्

चतुर्थांशं विना नष्टा ब्रह्महत्यातिकुत्सिता । शिष्टेन चतुर्थभागेन भैरवं शंकरांशजं दुद्राव सा ॥

Verse 62

ततः स भैरवो देवः शूलपाणिः कपालधृक् । शिवाज्ञया ययौ पश्चाद्गंधमादनपर्वतम्

ततः स भैरवो देवः शूलपाणिः कपालधृक् । शिवाज्ञया ययौ पश्चाद् गन्धमादनपर्वतम् ॥

Verse 63

शिवतीर्थं ततो गत्वा भैरवः स्नातवान्द्विजाः । स्नानमात्रेण तत्रास्य शिवतीर्थे महत्तरे

शिवतीर्थं ततो गत्वा भैरवः स्नातवान् द्विजाः । स्नानमात्रेण तत्रास्य शिवतीर्थे महत्तरे ॥

Verse 64

निःशेषं विलयं याता ब्रह्महत्यातिभीषणा । अस्मिन्नवसरे शंभुः प्रादुरासीत्तदग्रतः । प्रादुर्भूतो महादेवो भैरवं वाक्यमब्रवीत्

निःशेषं विलयं याता ब्रह्महत्यातिभीषणा । अस्मिन्नवसरे शम्भुः प्रादुरासीत्तदग्रतः । प्रादुर्भूतो महादेवो भैरवं वाक्यमब्रवीत् ॥

Verse 65

ईश्वर उवाच । निःशेषं ब्रह्महत्या ते शिवतीर्थे निमज्जनात्

ईश्वर उवाच—शिवतीर्थे निमज्जनात् ते ब्रह्महत्या निःशेषं विनष्टा।

Verse 66

नष्टा भैरव नास्त्यत्र संदेहस्तव सुव्रत । इदं कपालं काश्यां त्वं स्थापयस्व क्वचित्स्थले

भैरव, नष्टा—अत्र तव संदेहो नास्ति, सुव्रत। इदं कपालं काश्यां क्वचित् योग्यस्थले स्थापयस्व।

Verse 67

इत्युक्त्वा भगवाञ्छंभुस्तत्रैवांतरधीयत । भैरवोऽपि तदा विप्रा ब्रह्महत्याविमोचितः

इत्युक्त्वा भगवान् शंभुः तत्रैवांतरधीयत। भैरवोऽपि तदा, विप्राः, ब्रह्महत्याविमोचितः।

Verse 68

शिवतीर्थस्य माहात्म्याद्ययौ वाराणसीं पुरीम् । कपालं स्थापयामास प्रदेशे कुत्रचिद्द्विजाः । कपालतीर्थमित्याख्यामलभत्तत्स्थलं तदा

शिवतीर्थस्य माहात्म्याद् ययौ वाराणसीं पुरीम्। कपालं स्थापयामास कुत्रचिद् प्रदेशे, द्विजाः; तत्स्थलं तदा ‘कपालतीर्थ’ इत्याख्याम् अलभत्।

Verse 69

श्रीसूत उवाच । एवं प्रभावं तत्पुण्यं शिवतीर्थं विमुक्तिदम्

श्रीसूत उवाच—एवं प्रभावं तत्पुण्यं शिवतीर्थं विमुक्तिदम्।

Verse 70

महादुःखप्रशमनं महापातकनाशनम् । नरकक्लेशशमनं स्वर्गदं मोक्षदं तथा

एतत् महादुःखं प्रशमयति, महापातकानि नाशयति, नरकक्लेशान् शमयति; स्वर्गं ददाति, मोक्षं च प्रददाति।

Verse 71

शिवतीर्थस्य माहात्म्यं मया प्रोक्तं विमुक्तिदम् । इदं पठन्सदा मर्त्यो दुःखग्रामाद्विमुच्यते

शिवतीर्थस्य माहात्म्यं मया प्रोक्तं विमुक्तिदम्। इदं यः सदा पठति मर्त्यः, स दुःखग्रामाद् विमुच्यते॥