Adhyaya 28

Verse 1

व्यास उवाच । गोवत्सान्नैरृते भागे दृश्यते लोहयष्टिका । स्वयंभुलिंगरूपेण रुद्रस्तत्र स्थितः स्वयम् । श्रीमार्कण्डेय उवाच । मोक्षतीर्थे सरस्वत्या नभस्ये चंद्रसंक्षये । विप्रान्संपूज्य विधिवत्तेभ्यो दत्त्वा च दक्षिणाम्

व्यास उवाच—गोवत्सानस्य नैर्ऋते भागे लोहयष्टिका दृश्यते; तत्र स्वयंभुलिङ्गरूपेण रुद्रः स्वयमेव स्थितः। श्रीमार्कण्डेय उवाच—सरस्वत्याः मोक्षतीर्थे नभस्ये चन्द्रसंक्षये विप्रान् विधिवत् सम्पूज्य तेभ्यश्च दक्षिणां दद्यात्।

Verse 2

एकविंशतिवारांस्तु भक्त्या पिंडस्य यत्फलम् । गयायां प्राप्यते पुंसां ध्रुवं तदिह तर्प्पणात्

एकविंशतिवारं भक्त्या पिण्डदानात् गयायां यत्फलं पुंसां प्राप्यते, तदेव फलम् अत्र तर्पणात् ध्रुवं लभ्यते।

Verse 3

लोहयष्ट्यां कृते श्राद्धे नभस्ये चंद्रसंक्षये । प्रेतयोनिविनिर्मुक्ताः क्रीडंति पितरो दिवि

लोहयष्टिकायां नभस्ये चन्द्रसंक्षये कृते श्राद्धे, प्रेतयोनिविनिर्मुक्ताः पितरः दिवि क्रीडन्ति।

Verse 5

लोहयष्ट्याममावस्यां कार्यं भाद्रपदे जनैः । श्राद्धं वै मुनयः प्राहुः पितरो यदि वल्लभाः

लोहयष्टिकायाम् अमावास्यायां भाद्रपदे जनैः श्राद्धं कार्यम्; मुनयः प्राहुः—यदि पितरः वल्लभाः।

Verse 6

क्षीरेण तु तिलैः श्वेतैः स्नात्वा सारस्वते जले । पितॄंस्तर्पयते यस्तु तृप्तास्तत्पितरो ध्रुवम्

क्षीरेण श्वेततिलैश्च सारस्वते जले स्नात्वा, यः पितॄन् तर्पयति, तस्य पितरः ध्रुवं तृप्ताः भवन्ति।

Verse 7

तत्र श्राद्धानि कुर्वीत सक्तुभिः पयसा सह । अमावास्यादिनं प्राप्य पितॄणां मोक्षमिच्छकैः

तत्र श्राद्धानि कुर्यात् सक्तुभिः पयसा सह; अमावास्यादिने प्राप्ते पितॄणां मोक्षमिच्छया।

Verse 8

रुद्रतीर्थे ततो धेनुं दद्याद्वस्त्रादिभूषिताम् । विष्णुतीर्थे हिरण्यं च प्रदद्यान्मोक्षमिच्छुकः

ततो रुद्रतीर्थे धेनुं दद्याद्वस्त्रादिभूषिताम्; विष्णुतीर्थे हिरण्यं च प्रदद्याद् मोक्षमिच्छुकः।

Verse 9

गयायां पितृरूपेण स्वयमेव जनार्दनः । तं ध्यात्वा पुंडरीकाक्षं मुच्यते च ऋणत्रयात्

गयायां पितृरूपेण स्वयमेव जनार्दनः; तं ध्यात्वा पुण्डरीकाक्षं मुच्यते च ऋणत्रयात्।

Verse 10

प्रार्थयेत्तत्र गत्वा तं देवदेवं जनार्दनम् । आगतोऽस्मि गयां देव पितृभ्यः पिंडदित्सया । एष पिंडो मया दत्तस्तव हस्ते जनार्दन

तत्र गत्वा प्रार्थयेत देवदेवं जनार्दनम्— ‘आगतोऽस्मि गयां देव पितृभ्यः पिण्डदित्सया; एष पिण्डो मया दत्तस्तव हस्ते जनार्दन।’

Verse 11

परलोकगतेभ्यश्च त्वं हि दाता भविष्यसि । अनेनैव च मंत्रेण तत्र दद्याद्धरेः करे

परलोकगतेभ्यश्च त्वं हि दाता भविष्यसि; अनेनैव च मन्त्रेण तत्र दद्याद्धरेः करे।

Verse 12

चंद्रे क्षीणे चतुर्दश्यां नभस्ये पिंडमाहरेत् । पितॄणामक्षया तृप्तिर्भविष्यति न संशयः

चन्द्रे क्षीणे चतुर्दश्यां नभस्ये मासि पिण्डमाहरेत्। तदा पितॄणामक्षया तृप्तिर्भवति, न संशयः॥

Verse 13

एकविंशतिवारांश्च गयायां पिंडपातनैः । भक्त्या तृप्तिमवाप्नोति लोहयष्ट्यां पितृतर्प्पणे

गयायां पिण्डपातनैरेकविंशतिवारान् भक्त्या कृत्वा, पितॄणां तृप्तिमवाप्नोति; विशेषतः लोहयष्ट्यां पितृतर्पणे॥

Verse 14

वारिदस्तृप्तिमाप्नोति सुखमक्षय्यमत्र हि । फलप्रदः सुतान्भक्तानारोग्यमभयप्रदः

अत्र हि वारिदः पितॄणां तृप्तिमाप्नोति, सुखमक्षय्यं च। अयं कर्म-तीर्थः फलप्रदः—भक्तसुतान्, आरोग्यं, अभयं च प्रयच्छति॥

Verse 15

वित्तं न्यायार्जितं दत्तं स्वल्पं तत्र महाफलम् । स्नानेनापि हि तत्तीर्थे रुद्रस्यानुचरो भवेत्

न्यायार्जितं वित्तं यद्यल्पमपि तत्र दत्तं महाफलम्। तस्मिन्तीर्थे स्नानेनापि रुद्रस्यानुचरो भवेत्॥

Verse 28

इति श्रीस्कांदे महापुराणे एकाकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां तृतीये ब्रह्मखण्डे पूर्वभागे धर्मारण्यमाहात्म्ये संक्षेपतस्तीर्थमाहात्म्य वर्णनं नामाष्टविंशोऽध्यायः

इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां तृतीयब्रह्मखण्डस्य पूर्वभागे धर्मारण्यमाहात्म्ये ‘संक्षेपतस्तीर्थमाहात्म्यवर्णनम्’ नामाष्टविंशोऽध्यायः समाप्तः॥