Adhyaya 18

Verse 1

रुद्र उवाच । शृणु स्कन्द महाप्राज्ञ ह्यद्भुतं यत्कृतं मया । धर्मारण्ये महादुष्टो दैत्यः कर्णाटकाभिधः

रुद्र उवाच। शृणु स्कन्द महाप्राज्ञ, अद्भुतं यत्कृतं मया। धर्मारण्ये महादुष्टो दैत्यः कर्णाटकाभिधः॥

Verse 2

निभृतं हि समागत्य दंपत्योर्विघ्नमाचरत् । तं दृष्ट्वा तद्भयाल्लोकः प्रदुद्राव निरन्तरम्

निभृतं समागत्य स दम्पत्योर्विघ्नमाचरत्। तं दृष्ट्वा तद्भयात् लोकः निरन्तरं प्रदुद्राव॥

Verse 3

त्यक्त्वा स्थानं गताः सर्वे वणिजो वाडवादयः । मातंगीरूपमास्थाय श्रीमात्रा त्वनया सुत

स्थानं त्यक्त्वा गताः सर्वे वणिजो वाडवादयः। मातङ्गीरूपमास्थाय श्रीमाता त्वनया सुत॥

Verse 4

हतः कर्णाटको नाम राक्षसो द्विजघातकः । तदा सर्वेऽपि वै विप्रा हृष्टास्ते तेन कर्मणा

हतः कर्णाटको नाम राक्षसो द्विजघातकः। तदा सर्वेऽपि वै विप्रा हृष्टास्ते तेन कर्मणा॥

Verse 5

स्तुवंति पूजयंति स्म वणिजो भक्तितत्पराः । वर्षेवर्षे प्रकुर्वंति श्रीमातापूजनं शुभम्

स्तुवन्ति पूजयन्ति स्म वणिजो भक्तितत्पराः। वर्षे वर्षे प्रकुर्वन्ति श्रीमातापूजनं शुभम्॥

Verse 6

शुभकार्येषु सर्वेषु प्रथमं पूजयेत्तु ताम् । न स विघ्नं प्रपश्येत तदाप्रभृति पुत्रक

शुभकार्येषु सर्वेषु प्रथमं पूजयेत्तु ताम्। न स विघ्नं प्रपश्येत तदाप्रभृति पुत्रक॥

Verse 7

युधिष्ठिर उवाच । कोऽसौ दुष्टो महादैत्यः कस्मिन्वंशे समुद्भवः । किं किं तेन कृतं तात सर्वंं कथय सुव्रत

युधिष्ठिर उवाच—कोऽसौ दुष्टो महादैत्यः कस्मिन्वंशे समुद्भवः? किं किं तेन कृतं तात? सर्वं कथय मे सुव्रत।

Verse 8

व्यास उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि कर्णाटकविचेष्टितम् । देवानां दानवानां यो दुःसहो वीर्यदर्पितः

व्यास उवाच—शृणु राजन्, प्रवक्ष्यामि कर्णाटकविचेष्टितम्; यो देवानां दानवानां च दुःसहो वीर्यदर्पितः।

Verse 9

दुष्टकर्मा दुराचारो महाराष्ट्रो महाभुजः । जित्वा च सकलांल्लोकांस्त्रैलोक्ये च गतागतः

दुष्टकर्मा दुराचारो महाराष्ट्रो महाभुजः; जित्वा च सकलाँल्लोकान् त्रैलोक्ये च गतागतः।

Verse 10

यत्र देवाश्च ऋषयस्तत्र गत्वा महासुरः । छद्मना वा बलेनैव विघ्नं प्रकुरुते नृप

यत्र देवाश्च ऋषयस्तत्र गत्वा महासुरः; छद्मना वा बलेनैव विघ्नं प्रकुरुते नृप।

Verse 11

न वेदाध्ययनं लोके भवेत्तस्य भयेन च । कुर्वते वाडवा देवा न च संध्याद्युपासनम्

न वेदाध्ययनं लोके भवेत्तस्य भयेन च; कुर्वते वाडवा देवा न च संध्याद्युपासनम्।

Verse 12

न क्रतुर्वर्तते तत्र न चैव सुरपूजनम् । देशेदेशे च सर्वत्र ग्रामेग्रामे पुरेपुरे

तत्र न क्रतवो वर्तन्ते, न च सुराणां पूजनं प्रवर्तते। देशेदेशे सर्वत्र, ग्रामेग्रामे पुरेपुरे, एषा धर्महानिः दृश्यते।

Verse 13

तीर्थेतीर्थे च सर्वत्र विघ्नं प्रकुरुतेऽसुरः । परंतु शक्यते नैव धर्मारण्ये प्रवेशितुम्

तीर्थेतीर्थे च सर्वत्रासुरो विघ्नं प्रकुरुते। परन्तु धर्मारण्ये तु प्रवेशितुं न शक्नोति कदाचन।

Verse 14

भयाच्छक्त्याश्च श्रीमातुर्दानवो विक्लवस्तदा । केनोपायेन तत्रैव गम्यते त्विति चिंतयन्

श्रीमातुः शक्तिभयात् स दानवस्तदा विक्लवोऽभवत्। ‘केनोपायेन तत्रैव गम्यते’ इति चिन्तयन् स्थितः।

Verse 15

विघ्नं करिष्ये हि कथं ब्राह्मणानां महात्मनाम् । वेदाध्ययनकर्तॄणां यज्ञे कर्माधितिष्ठताम्

‘ब्राह्मणानां महात्मनां वेदाध्ययनपरायणानाम्, यज्ञे कर्माधितिष्ठतां, कथं वा विघ्नं करिष्ये?’ इति स चिन्तयामास।

Verse 16

वेदाध्ययनजं शब्दं श्रुत्वा दूरात्स दानवः । विव्यथे स यथा राजन्वज्राहत इव द्विपः

वेदाध्ययनजं शब्दं दूरात् श्रुत्वा स दानवः। विव्यथे राजन्, वज्राहत इव द्विपः॥

Verse 17

निःश्वासान्मुमुचे रोषाद्दंतैर्दंतांश्च घर्षयन् । दशमानो निजावोष्ठौ पेषयंश्च करावुभौ

रोषात् स निःश्वासान् मुमोच, दन्तैर्दन्तान् घर्षयन्; स्वोष्ठौ दशमानः, करावुभौ पेषयन् क्रोधेन व्यतिष्ठत।

Verse 18

उन्मत्तवद्विचरत इतश्चेतश्च मारिष । सन्निपातस्य दोषेण यथा भवति मानवः

मारिष, उन्मत्तवद् इतश्चेतश्च विचरति स्म; सन्निपातदोषेण यथा मानवो विक्रियते तथा।

Verse 19

तथैव दानवो घोरो धर्मारण्यसमीपगः । भ्रमते दहते चैव दूरादेव भयान्वितः

तथैव घोरो दानवो धर्मारण्यसमीपगः भ्रमति स्म, दहते च; दूरादेव भयान्वितं जगत् अकरोत्।

Verse 20

विवाहकाले विप्राणां रूपं कृत्वा द्विजन्मनः । तत्रागत्य दुराधर्षो नीत्वा दांपत्यमुत्तमम्

विवाहकाले विप्राणां रूपं कृत्वा द्विजवेषधारी स दुराधर्षः तत्रागत्य, उत्तमं दांपत्यम् अपहृत्य निनाय।

Verse 21

उत्पपात महीपृष्ठाद्गगने सोऽसुराधमः । स्वयं च रमते पापो द्वेषाज्जातिस्वभावतः

स असुराधमः महीपृष्ठादुत्पपात गगने; पापः स्वयमेव तत्र रमते स्म, द्वेषाज्जातिस्वभावतः।

Verse 22

एवं च बहुशः सोऽथ धर्मारण्याच्च दंपती । गृहीत्वा कुरुते पापं देवानामपि दुःसहम्

एवं स बहुशोऽथ धर्मारण्यादपि दम्पतीः गृहीत्वा पापं चकार, यद्देवानामपि दुःसहम्।

Verse 23

विघ्नं करोति दुष्टोऽसौ दंपत्योः सततं भुवि । महाघोरतरं कर्म कुर्वंस्तस्मिन्पुरे वरे

स दुष्टो भुवि दम्पत्योः सततं विघ्नं करोति स्म, तस्मिन्वरे पुरे महाघोरतरं कर्म कुर्वन्।

Verse 24

तत्रोद्विग्ना द्विजाः सर्वे पलायंते दिशो दश । गताः सर्वे भूमिदेवा स्त्यक्त्वा स्थानं मनोरमम्

तत्रोद्विग्ना द्विजाः सर्वे दिशो दश पलायन्ते स्म; सर्वे भूमिदेवाः स्थानं मनोरमं त्यक्त्वा गताः।

Verse 25

यत्रयत्र महत्तीर्थं तत्रतत्र गता द्विजाः । उद्वसं तत्पुरं जातं तस्मिन्काले नृपोत्तम

यत्रयत्र महत्तीर्थं तत्रतत्र द्विजा गताः; तस्मिन्काले, नृपोत्तम, तत्पुरम् उद्वसत् जातम्।

Verse 26

न वेदाध्ययनं तत्र न च यज्ञः प्रवर्तते । मनुजास्तत्र तिष्ठंति न कर्णाटभयार्दिताः

तत्र न वेदाध्ययनं प्रवर्तते, न च यज्ञः; मनुजास्तत्र तिष्ठन्ति, न कर्णाटभयार्दिताः।

Verse 27

द्विजाः सर्वे ततो राजन्वणिजश्च महायशाः । एकत्र मिलिताः सर्वे वक्तुं मंत्रं यथोचितम्

ततो राजन् सर्वे द्विजा महायशसो वणिजश्चैकत्र समागत्य यथोचितं मंत्रं वक्तुं विचारयामासुः।

Verse 28

कर्णाटस्य वधोपायं मंत्रयंति द्विजर्षभाः । विचार्यमाणे तैर्दैवाद्वाग्जाता चाशरीरिणी

कर्णाटस्य वधोपायं द्विजर्षभा मंत्रयन्ति स्म; तैर्विचार्यमाणे दैवादशरीरिणी वागुत्पन्ना।

Verse 29

आराधयत श्रीमातां सर्वदुःखापहारिणीम् । सर्वदैत्यक्षयकरीं सर्वोपद्रवनाशनीम्

श्रीमातां सर्वदुःखापहारिणीं सर्वदैत्यक्षयकरीं सर्वोपद्रवनाशनीमाराधयत।

Verse 30

तच्छ्रुत्वा वाडवाः सर्वे हर्षव्याकुललोचनाः । श्रीमातां तु समागत्य गृहीत्वा बलिमुत्तमम्

तच्छ्रुत्वा वाडवाः सर्वे हर्षव्याकुललोचनाः श्रीमातां समागत्य बलिमुत्तमं गृहीत्वा।

Verse 31

मधु क्षीरं दधि घृतं शर्करा पञ्चधारया । धूपं दीपं तथा चैव चंदनं कुसुमानि च

मधु क्षीरं दधि घृतं शर्करां च पञ्चधारया, धूपं दीपं तथा चन्दनं कुसुमानि च समाहरन्।

Verse 32

फलानि विविधान्येव गृहीत्वा वाडवा नृप । धान्यं तु विविधं राजन्भक्तापूपा घृताचिताः

हे नृप! वाडवाः फलानि विविधानि गृहीत्वा, विविधं धान्यं च; घृतपूरितान् भक्तापूपांश्च समानीयरन्।

Verse 33

कुल्माषा वटकाश्चैव पायसं घृतमिश्रितम् । सोहालिका दीपिकाश्च सार्द्राश्च वटकास्तथा

कुल्माषान् वटकांश्चैव, घृतमिश्रितं पायसं; तथा सोहालिकादीपिकादीन्, सार्द्रवटकांश्च समानीयरन्।

Verse 34

राजिकाभिश्च संलिप्ता नवच्छिद्रसमन्विताः । चंद्रबिंबप्रतीकाशा मण्डकास्तत्र कल्पिताः

तत्र राजिकाभिः संलिप्तान्, नवच्छिद्रसमन्वितान्; चन्द्रबिम्बप्रतीकाशान् मण्डकान् कल्पयामासुः।

Verse 35

पञ्चामृतेन स्नपनं कृत्वा गन्धोदकेन च । धूपैर्दीपैश्च नैवेद्यैस्तोषयामासुरीश्वरीम्

पञ्चामृतेन गन्धोदकेन च स्नपनं कृत्वा; धूपदीपनैवेद्यैः ईश्वरीं तोषयामासुः।

Verse 36

नीराजनैः सकपूरैः पुष्पैर्दीपैः सुचंदनैः । श्रीमाता तोषिता राजन्सर्वोपद्रवनाशनी

हे राजन्! सकपूरनीराजनैः, पुष्पदीपैः सुचन्दनैश्च; सर्वोपद्रवनाशिनी श्रीमाता सन्तोषिता।

Verse 37

श्रीमाता च जगन्माता ब्राह्मी सौम्या वरप्रदा । रूपत्रयं समास्थाय पालयेत्सा जगत्त्रयम्

श्रीमाता जगन्माता ब्राह्मी सौम्या वरप्रदा। रूपत्रयं समास्थाय सा जगत्त्रयम् अवति॥

Verse 38

त्रयीरूपेण धर्मात्मन्रक्षते सत्यमंदिरम् । जितेद्रिया जितात्मानो मिलितास्ते द्विजोत्तमाः

त्रयीरूपेण धर्मात्मन् रक्षते सत्यमन्दिरम्। जितेन्द्रिया जितात्मानः मिलितास्ते द्विजोत्तमाः॥

Verse 39

तैः सर्वेरर्चिता माता चंदनाद्येन तोषिता । स्तुतिमारेभिरे तत्र वाङ्मनःकायकर्मभिः । एकचित्तेन भावेन ब्रह्मपुत्र्याः पुरः स्थिताः

तैः सर्वैरर्चिता माता चन्दनाद्येन तोषिता। स्तुतिमारेभिरे तत्र वाङ्मनःकायकर्मभिः॥ एकचित्तेन भावेन ब्रह्मपुत्र्याः पुरः स्थिताः॥

Verse 40

विप्रा ऊचुः । नमस्ते ब्रह्मपुत्र्यास्तु नमस्ते ब्रह्मचारिणि । नमस्ते जगतां मातर्नमस्ते सर्वगे सदा

विप्रा ऊचुः। नमस्ते ब्रह्मपुत्र्यस्तु नमस्ते ब्रह्मचारिणि। नमस्ते जगतां मातः नमस्ते सर्वगे सदा॥

Verse 41

क्षुन्निद्रा त्वं तृषा त्वं च क्रोधतंद्रादयस्तथा । त्वं शांतिस्त्वं रतिश्चैव त्वं जया विजया तथा

क्षुत् निद्रा त्वं तृषा त्वं च क्रोधतन्द्रादयस्तथा। त्वं शान्तिस्त्वं रतिश्चैव त्वं जया विजया तथा॥

Verse 42

ब्रह्मविष्णुमहेशाद्यैस्त्वं प्रपन्ना सुरेश्वरि । सावित्री श्रीरुमा चैव त्वं च माता व्यवस्थिता

ब्रह्मविष्णुमहेशाद्यैस्त्वमेव शरणं प्रपन्ना सुरेश्वरि। सावित्री श्रीरुमा चैव त्वमेव माता प्रतिष्ठिता॥

Verse 43

ब्रह्मविष्णु सुरेशानास्त्वदाधारे व्यवस्थिताः । नमस्तुभ्यं जगन्मातर्धृतिपुष्टिस्वरूपिणि

ब्रह्मविष्णुसुरेशानास्त्वदाधारे व्यवस्थिताः। नमस्तुभ्यं जगन्मातर्धृतिपुष्टिस्वरूपिणि॥

Verse 44

रतिः क्रोधा महामाया छाया ज्योतिःस्वरूपिणि । सृष्टि स्थित्यंतकृद्देवि कार्यकारणदा सदा

रतिः क्रोधा महामाया छाया ज्योतिःस्वरूपिणि। सृष्टिस्थित्यन्तकृद्देवि कार्यकारणदा सदा॥

Verse 45

धरा तेजस्तथा वायुः सलिलाकाशमेव च । नमस्तेऽस्तु महाविद्ये महाज्ञानमयेऽनघे

धरा तेजस्तथा वायुः सलिलाकाशमेव च। नमस्तेऽस्तु महाविद्ये महाज्ञानमयेऽनघे॥

Verse 46

ह्रींकारी देवरूपा त्वं क्लींकारी त्वं महाद्युते । आदिमध्यावसाना त्वं त्राहि चास्मान्महाभयात्

ह्रींकारी देवरूपा त्वं क्लींकारी त्वं महाद्युते। आदिमध्यावसाना त्वं त्राहि चास्मान्महाभयात्॥

Verse 47

महापापो हि दुष्टात्मा दैत्योऽयं बाधतेऽधुना । त्राणरूपा त्वमेका च अस्माकं कुलदेवता

महापापसमायुक्तो दुष्टात्मा दैत्य एषोऽद्य अस्मान् बाधते। त्वमेका एव त्राणस्वरूपा अस्माकं कुलदेवता॥

Verse 48

त्राहित्राहि महादेवि रक्षरक्ष महेश्वरि । हनहन दानवं दुष्टं द्विजातीनां विघ्नकारकम्

त्राहि त्राहि महादेवि रक्ष रक्ष महेश्वरि। हन हन दानवं दुष्टं द्विजातीनां विघ्नकारकम्॥

Verse 49

एवं स्तुता तदा देवी महामाया द्विजन्मभिः । कर्णाटस्य वधार्थाय द्विजातीनां हिताय च । प्रत्यक्षा साऽभवत्तत्र वरं ब्रूहीत्युवाच ह

एवं स्तुता तदा देवी महामाया द्विजन्मभिः। कर्णाटवधकृत्याय द्विजातिहितकाम्यया॥ प्रत्यक्षा साऽभवत्तत्र वरं ब्रूहीत्युवाच ह॥

Verse 50

श्रीमातोवाच । केन वै त्रासिता विप्राः केन वोद्वेजिताः पुनः । तस्याहं कुपिता विप्रा नयिष्ये यमसादनम्

श्रीमातोवाच— केन वै त्रासिता विप्राः केन वोद्वेजिताः पुनः। तस्मै कुपिता विप्राः अहं नयिष्ये यमसादनम्॥

Verse 51

क्षीणायुषं नरं वित्त येन यूयं निपीडिताः । ददामि वो द्विजातिभ्यो यथेष्टं वक्तुमर्हथ

येन यूयं निपीडिताः स क्षीणायुः नरः—तं विदितम्। ददामि वः द्विजातिभ्यः सहाय्यं; यथेष्टं वक्तुमर्हथ॥

Verse 52

भक्त्या हि भवतां विप्राः करिष्ये नात्र संशयः

भवतां विप्राणां भक्त्या अहं नूनं करिष्ये; अत्र संशयो नास्ति।

Verse 53

द्विजा ऊचुः । कर्णाटाख्यो महारौद्रो दानवो मदगर्वितः । विघ्नं प्रकुरुते नित्यं सत्यमंदिरवासिनाम्

द्विजा ऊचुः—कर्णाटाख्यो महारौद्रो दानवो मदगर्वितः। स सत्य-मन्दिरवासिनां नित्यं विघ्नं प्रकुरुते।

Verse 54

ब्राह्मणान्सत्यशीलांश्च वेदाध्ययनतत्परान् । द्वेषाद्द्वेष्टि द्वेषणस्तान्नित्यमेव महामते । वेदविद्वेषणो दुष्टो घातयैनं महाद्युते

स ब्राह्मणान् सत्यशीलान् वेदाध्ययनतत्परान् द्वेषाद् द्वेष्टि, तान् नित्यं हिंसितुमिच्छति, महामते। वेदविद्वेषी दुष्टोऽयं—महाद्युते, एनं घातय।

Verse 55

व्यास उवाच । तथेत्युक्त्वा तु सा देवी प्रहस्य कुलदेवता । वधोपायं विचिंत्यास्य भक्तानां रक्षणाय वै

व्यास उवाच—तथेति उक्त्वा सा देवी कुलदेवता प्रहस्य, भक्तानां रक्षणाय अस्य वधोपायं विचिन्तयामास।

Verse 56

ततः कोपपरा जाता श्रीमाता नृपसत्तम । कोपेन भृकुटीं कृत्वा रक्तनेत्रांतलोचनाम्

ततः श्रीमाता कोपपरा जाता, नृपसत्तम। कोपेन भृकुटीं कृत्वा रक्तनेत्रान्तलोचना बभूव।

Verse 57

कोपेन महताऽविष्टा वसंती पावकं यथा । महाज्वाला मुखान्नेत्रान्नासाकर्णाच्च भारत

कोपमहावेगेनाविष्टा सा वसन्ती पावक इव दीदीपे। तस्या मुखनेत्रनासाकर्णेभ्यः महाज्वालाः प्रादुरभवन्, हे भारत।

Verse 58

तत्तेजसा समुद्भूता मातंगी कामरूपिणी । काली करा लवदना दुर्दर्शवदनोज्ज्वला

तत्तेजसः समुद्भूता मातङ्गी कामरूपिणी। काली करालवदना दुर्दर्शवदनोज्ज्वला॥

Verse 59

रक्तमाल्यांबरधरा मदाघूर्णितलोचना । न्यग्रोधस्य समीपे सा श्रीमाता संश्रिता तदा

रक्तमाल्याम्बरधरा मदाघूर्णितलोचना। न्यग्रोधस्य समीपे सा श्रीमाता संश्रिता तदा॥

Verse 60

अष्टादशभुजा सा तु शुभा माता सुशोभना । धनुर्बाणधरा देवी खड्गखेटकधारिणी

अष्टादशभुजा सा तु शुभा माता सुशोभना। धनुर्बाणधरा देवी खड्गखेटकधारिणी॥

Verse 61

कुठारं क्षुरिकां बिभ्रत्त्रिशूलं पानपात्रकम् । गदां सर्पं च परिघं पिनाकं चैव पाशकम्

कुठारं क्षुरिकां बिभ्रत्त्रिशूलं पानपात्रकम्। गदां सर्पं च परिघं पिनाकं चैव पाशकम्॥

Verse 62

अक्षमालाधरा राजन्मद्यकुंभानुधारिणी । शक्तिं च मुशलं चोग्रं कर्तरीं खर्परं तथा

अक्षमालां धारयन्ती राजन् मद्यकुम्भं च धारिणी । शक्तिं मुशलमुग्रं च कर्तरीं खर्परं तथा बिभ्रती ॥

Verse 63

कंटकाढ्यां च बदरीं बिभ्रती तु महानना । तत्राभवन्महायुद्धं तुमुलं लोमहर्षणम्

कण्टकाढ्यां च बदरीं बिभ्रती तु महानना । तत्राभवन्महायुद्धं तुमुलं लोमहर्षणम् ॥

Verse 64

मातंग्याः सह कर्णाटदानवेन नृपोत्तम

मातङ्ग्याः सह कर्णाटदानवेन नृपोत्तम ॥

Verse 65

युधिष्ठिर उवाच । कथं युद्धं समभवत्कथं चैवापवर्तत । जितं केनैव धर्मज्ञ तन्ममाचक्ष्व मारिष

युधिष्ठिर उवाच । कथं युद्धं समभवत्कथं चैवापवर्तत । जितं केनैव धर्मज्ञ तन्ममाचक्ष्व मारिष ॥

Verse 66

व्यास उवाच । एकदा शृणु राजेंद्र यज्जातं दैत्यसंगरे । तत्सर्वं कथयाम्याशु यथावृत्तं हि तत्पुरा

व्यास उवाच । एकदा शृणु राजेन्द्र यज्जातं दैत्यसङ्गरे । तत्सर्वं कथयाम्याशु यथावृत्तं हि तत्पुरा ॥

Verse 67

प्रणष्टयोषा ये विप्रा वणिजश्चैव भारत । चैत्रमासे तु संप्राप्ते धर्मारण्ये नृपोत्तम

हे भारत, चैत्रमासे समुपस्थिते नृपोत्तम, प्रणष्टयोषाः केचिद् विप्राः वणिजश्च धर्मारण्यं समाययुः।

Verse 68

गौरीमुद्वाहयामासुर्विप्रास्ते संशितव्रताः । स्वस्थानं सुशुभं ज्ञात्वा तीर्थराजं तथोत्तमम्

ते संशितव्रता विप्राः स्वस्थानं परमं शुभं ज्ञात्वा तीर्थराजं तथोत्तमं गौरीमुद्वाहयामासुः।

Verse 69

विवाहं तत्र कुर्वंतो मिलितास्ते द्विजोत्तमाः । कोटिकन्याकुलं तत्र एकत्रासीन्महोत्सवे । धर्मारण्ये महाप्राज्ञ सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

विवाहं तत्र कुर्वन्तो मिलितास्ते द्विजोत्तमाः। महोत्सवे तत्रैकत्र कोटिकन्याकुलमासीद् धर्मारण्ये; महाप्राज्ञ, सत्यं सत्यं वदाम्यहम्।

Verse 70

चतुर्थ्यामपररात्रेऽभ्यंतरतोऽग्निमादधुः । आसनं ब्रह्मणे दत्त्वा अग्निं कृत्वा प्रदक्षिणम्

चतुर्थ्यामपररात्रेऽभ्यन्तरतोऽग्निमादधुः। ब्रह्मणे आसनं दत्त्वा कृत्वाग्निं प्रदक्षिणम्।

Verse 71

स्थालीपाकं च कृत्वाथ कृत्वा वेदीः शुभास्तदा । चतुर्हस्ताः सकलशा नागपाश समन्विताः

स्थालीपाकं च कृत्वाथ शुभा वेदीः समारचयन्। चतुर्हस्ताः सुसंनद्धाः सकलशा नागपाशसमन्विताः।

Verse 72

वेदमंत्रेण शुभ्रेण मंत्रयंते ततो द्विजाः । चरतां दंपतीनां हि परिवेश्य यथोचितम्

ततः शुद्धेन वेदमन्त्रेण द्विजाः सम्यक् मन्त्रयन्ति स्म; चरतां दम्पतीनां च यथोचितं परिवेश्योपचक्रिरे।

Verse 73

ब्रह्मणा सहितास्तत्र वाडवा स्ते सुहर्षिताः । कुर्वते वेदनिर्घोषं तारस्वरनिनादितम्

तत्र ब्रह्मणा सह वाडवाः सुहर्षिताः; तारस्वरनिनादितं वेदनिर्घोषं कुर्वन्ति स्म।

Verse 74

तेन शब्देन महता कृत्स्नमापूरितं नभः । तं श्रुत्वा दानवो घोरो वेदध्वनिं द्विजे रितम्

तेन महता शब्देन कृत्स्नं नभः समापूरितम्; तं श्रुत्वा द्विजैरुदीरितं वेदध्वनिं घोरो दानवः प्रचोदितोऽभवत्।

Verse 75

उत्पपातासनात्तूर्णं ससैन्यो गतचेतनः । धावतः सर्वभृत्यास्तं ये चान्ये तानुवाच सः

स तूर्णमासनादुत्पपात ससैन्यो गतचेतनः; धावतः सर्वभृत्यांश्च ये चान्ये तानुवाच सः।

Verse 76

श्रूयतां कुत्र शब्दोऽयं वाडवानां समुत्थितः । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दैतेयाः सत्वरं ययुः

श्रूयतां—कुत्रायं वाडवानां शब्दः समुत्थितः? इति तद्वचनं श्रुत्वा दैतेयाः सत्वरं ययुः।

Verse 77

विभ्रांतचेतसः सर्वे इतश्चेतश्च धाविताः । धर्मारण्ये गताः केचित्तत्र दृष्टा द्विजा तयः

विभ्रान्तचेतसः सर्वे इतश्चेतश्च धाविताः। केचित् धर्मारण्यं गताः, तत्र तान् द्विजान् ददृशुः॥

Verse 78

उद्गिरंतो हि निगमान्विवाहसमये नृप । सर्वं निवेदयामासुः कर्णाटाय दुरात्मने

विवाहसमये, नृप, निगमान् उद्गिरन्तः सर्वं वृत्तान्तं दुरात्मने कर्णाटाय न्यवेदयन्॥

Verse 79

तच्छ्रुत्वा रक्तताम्राक्षो द्विजद्विट् कोपपू रितः । अभ्यधावन्महाभाग यत्र ते दंपती नृप

तच्छ्रुत्वा रक्तताम्राक्षो द्विजद्विट् कोपपूरितः। महाभाग, यत्र तौ दम्पती तत्राभ्यधावत् नृप॥

Verse 80

खमाश्रित्य तदा दैत्यमायां कुर्वन्स राक्षसः । अहरद्दंपती राजन्सर्वालंकारसंयुतान्

तदा स राक्षसः खमाश्रित्य दैत्यमायां विधाय च। राजन्, सर्वालङ्कारसंयुक्तौ दम्पती अहरत्॥

Verse 81

ततस्ते वाडवाः सर्वे संगता भुवनेश्वरीम् । बुंबारवं प्रकुर्वाणास्त्राहित्राहीति चोचिरे

ततः सर्वा वाडवाः संगता भुवनेश्वरीम्। बुम्बारवं प्रकुर्वाणाः ‘त्राहि त्राहि’ इति चोचिरे॥

Verse 82

तच्छ्रुत्वा विश्वजननी मातंगी भुवनेश्वरी । सिंहनादं प्रकुर्वाणा त्रिशूलवरधारिणी

तच्छ्रुत्वा विश्वजननी मातङ्गी भुवनेश्वरी । सिंहनादं प्रकुर्वाणा त्रिशूलवरधारिणी ॥

Verse 83

ततः प्रववृते युद्धं देवीकर्णाटयोस्तथा । ऋषीणां पश्यतां तत्र वणिजां च द्विजन्मनाम्

ततः प्रववृते युद्धं देवीकर्णाटयोस्तथा । ऋषीणां पश्यतां तत्र वणिजां च द्विजन्मनाम् ॥

Verse 84

पश्यतामभवयुद्धं तुमुलं लोमहर्षणम् । अस्त्रैश्चिच्छेद मातगी मदविह्वलितं रिपुम्

पश्यतामभवयुद्धं तुमुलं लोमहर्षणम् । अस्त्रैश्चिच्छेद मातङ्गी मदविह्वलितं रिपुम् ॥

Verse 85

सोऽपि दैत्यस्ततस्तस्या बाणेनैकेन वक्षसि । असावपि त्रिशूलेन घातितः कश्मलं गतः

सोऽपि दैत्यस्ततस्तस्या बाणेनैकेन वक्षसि । असावपि त्रिशूलेन घातितः कश्मलं गतः ॥

Verse 86

मुष्टिभिश्चैव तां देवीं सोऽपि ताडयतेऽसुरः । सोऽपि देव्या ततः शीघ्रं नागपाशेन यंत्रितः

मुष्टिभिश्चैव तां देवीं सोऽपि ताडयतेऽसुरः । सोऽपि देव्या ततः शीघ्रं नागपाशेन यन्त्रितः ॥

Verse 87

ततस्तेनैव दैत्येन गरुडास्त्रं समादधे । तया नारायणास्त्रं तु संदधे शरपातनम्

ततः स एव दैत्यो गरुडास्त्रं समादधे; सा तु प्रत्युत्तरं नारायणास्त्रं संदधे, शरवृष्टिं मुमोच।

Verse 88

एवमन्योन्यमाकृष्य युध्यमानौ जयेच्छया । ततः परिघमादाय आयसं दैत्यपुंगवः

एवमन्योन्यमाकृष्य जयेच्छया युध्यमानौ; ततः स दैत्यपुङ्गव आयसं परिघमाददे।

Verse 89

मातंगीं प्रति संकुद्धो जघान परवीरहा । देवी क्रुद्धा मुष्टिपातैश्चूर्णयामास दानवम्

मातङ्गीं प्रति संक्रुद्धः परवीरहा जघान; देवी तु क्रुद्धा मुष्टिपातैर्दानवं चूर्णयामास।

Verse 90

तेन मुष्टिप्रहारेण मूर्च्छितो निपपात ह । ततस्तु सहसोत्थाय शक्तिं धृत्वा करे मुदा

तेन मुष्टिप्रहारेण मूर्च्छितो निपपात सः; ततः सहसोत्थाय मुदा करे शक्तिं धृत्वा स्थितः।

Verse 91

शतघ्नीं पातयामास तस्या उपरि दानवः । शक्तिं चिच्छेद सा देवी मातंगी च शुभानना

दानवस्तस्या उपरि शतघ्नीं पातयामास; सा तु देवी शुभानना मातङ्गी शक्तिं चिच्छेद।

Verse 92

जहासोच्चैस्तु सा सुभ्रः शतघ्नीं वज्रसन्निभा । एव मन्योन्यशस्त्रौघैरर्दयंतौ परस्परम्

तदा सा सुभ्रूः तेजस्विनी देवी वज्रसन्निभां शतघ्नीं धारयन्ती उच्चैर्जहास। एवं तौ परस्परं मन्योन्यशस्त्रौघैः समन्तादर्दयन्तौ बभूवतुः॥

Verse 93

ततस्त्रिशूलेन हतो हृदये निपपात ह । मूर्छां विहाय दैत्योऽसौ मायां कृत्वा च राक्षसीम्

ततः स त्रिशूलेन हृदये हतः सन् भूमौ निपपात। मूर्च्छां विहायासौ दैत्यो राक्षसीं मायां कृत्वा प्रादुर्बभूव॥

Verse 94

पश्यतां तत्र तेषां तु अदृश्योऽभून्महासुरः । पपौ पानं ततो देवी जहासारुणलोचना

तत्र तेषां पश्यतामेव महासुरोऽदृश्योऽभवत्। ततः सा अरुणलोचना देवी पानं पपौ च जहास॥

Verse 95

सर्वत्रगं तं सा देवी त्रैलोक्ये सचराचरे

सा देवी त्रैलोक्ये सचराचरे सर्वत्रगं तं तमसुरं अन्वेष्टुं प्रववृते॥

Verse 96

क्व पास्यस्तीति ब्रूते सा ब्रूहि त्वं सांप्रतं हि मे । कर्णाटक महादुष्ट एहि शीघ्रं हि युध्यताम्

सा उवाच—“क्व पलायिष्यसि? ब्रूहि मे सांप्रतम्। कर्णाटक महादुष्ट, एहि शीघ्रं; युध्यताम्।”

Verse 97

ततोऽभवन्महायुद्धं दारुणं च भयानकम् । पपौ देवी तु मैरेयं वधार्थं सुमहाबला

ततो महायुद्धं दारुणं भयानकं च समभवत्। सुमहाबला देवी वधार्थं मैरेयं पपौ॥

Verse 98

मातंगी च ततः क्रुद्धा वक्त्रे चिक्षेप दानवम् । ततोऽपि दानवो रौद्रो नासारंध्रेण निर्गतः

ततः क्रुद्धा मातङ्गी दानवं वक्त्रे चिक्षेप। तथापि रौद्रो दानवो नासारन्ध्रेण निर्गतः॥

Verse 99

युध्यते स पुनर्दैत्यः कर्णाटो मदपूरितः । ततो देवी प्रकुपिता मातंगी मदपूरिता

स पुनर्दैत्यः कर्णाटो मदपूरितो युध्यते। ततो देवी मातङ्गी प्रकुपिता मदपूरिता॥

Verse 100

दशनैर्मथयित्वा च चर्वयित्वा पुनःपुनः । शवास्थि मे दसा युक्तं मज्जामांसादिपूरितम्

दशनैर्मथयित्वा च चर्वयित्वा पुनःपुनः। शवास्थिसदृशं कृत्वा मज्जामांसादिपूरितम्॥

Verse 110

पित्रा मे स्थापिता दैत्य रक्षार्थं हि द्विजन्मनाम् । केवलं श्यामलांगी सा सर्वलोकहितावहा

पित्रा मे स्थापिता दैत्य रक्षार्थं हि द्विजन्मनाम्। केवलं श्यामलाङ्गी सा सर्वलोकहितावहा॥

Verse 120

जगुर्गन्धर्वपतयो ननृतुश्चाप्सरोगणाः । ततोत्सवं प्रकुर्वन्तो गीतं नृत्यं शुभप्रदम्

जगुर्गन्धर्वाधिपतयो ननृतुश्चाप्सरोगणाः । तत उत्सवं प्रकुर्वन्तो गीतं नृत्यं च शुभप्रदम् ॥

Verse 130

देव्युवाच । स्वस्थाः संतु द्विजाः सर्वे न च पीडा भविष्यति । मयि स्थितायां दुर्धर्षा दैत्या येऽन्ये च राक्षसाः

देव्युवाच—स्वस्थाः सन्तु द्विजाः सर्वे न च पीडा भविष्यति । मयि स्थितायां दुर्धर्षा दैत्या येऽन्ये च राक्षसाः ॥

Verse 131

शाकिनीभूतप्रेताश्च जंभाद्याश्च ग्रहास्तथा । शाकिन्यादिग्रहाश्चैव सर्पा व्याघ्रादयस्तथा

शाकिनीभूतप्रेताश्च जंभाद्याश्च ग्रहास्तथा । शाकिन्यादिग्रहाश्चैव सर्पा व्याघ्रादयस्तथा ॥

Verse 140

खट्वांगं बदरीं चैव अंकुशं च मनोरमम् । अष्टादशायुधैरेभिः संयुता भुवनेश्वरी

खट्वाङ्गं बदरीं चैव अङ्कुशं च मनोरमम् । अष्टादशायुधैरेभिः संयुता भुवनेश्वरी ॥

Verse 150

बल्लाकरं वरं यूपा क्षिप्तकुल्माषकं तथा । सोहालिका भिन्नवटा लाप्सिका पद्मचूर्णकम्

बल्लाकरं वरं यूपा क्षिप्तकुल्माषकं तथा । सोहालिका भिन्नवटा लाप्सिका पद्मचूर्णकम् ॥

Verse 160

मदीयवचनं श्रुत्वा तथा कुरुत वै विधिम् । विवाहकाले संप्राप्ते दंपत्योः सौख्यहेतवे

मम वचनं श्रुत्वा तथा एव विधिं सम्यक् आचर। विवाहकाले संप्राप्ते दम्पत्योः सौख्य-कल्याणहेतवे तत् कुर्यात्॥

Verse 170

तिल तैलेन वा कुर्यात्पुरुषो नियतव्रतः । एकाशनं हि कुरुते यक्ष्मप्रीत्यै निरंतरम्

तिलैः तिलतैलेन वा नियतव्रतः पुरुषः तत् कुर्यात्। यक्ष्मप्रीत्यै निरन्तरम् एकाशनव्रतं हि कुर्यात्॥

Verse 179

तेषां कुले कदा चित्तु अरिष्टं नैव जायते । अपुत्रो लभते पुत्रान्धनहीनस्तु संपदः । आयुरारोग्यमैश्वर्यं श्रीमातुश्च प्रसादतः

तेषां कुले कदाचिदपि अरिष्टं न जायते। अपुत्रः पुत्रान् लभते, धनहीनः सम्पदं लभते; श्रीमातुः प्रसादतः आयुः आरोग्यम् ऐश्वर्यं च प्राप्यते॥