Adhyaya 11

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । अतः परं किमभवद्ब्रवीतु द्विजसत्तम । त्वद्वचनामृतं पीत्वा तृप्तिर्नास्ति मम प्रभो

युधिष्ठिर उवाच—अतः परं किं समभवत्? ब्रूहि, द्विजसत्तम। त्वद्वचनामृतं पीत्वा मम तृप्तिर्नैव जायते, प्रभो॥

Verse 2

व्यास उवाच । अथ किंचिद्गते काले युगांतसमये सति । त्रेतादौ लोलजिह्वाक्ष अभवद्राक्षसेश्वरः

व्यास उवाच—अथ किंचिद्गते काले युगान्तसमये सति। त्रेतायुगादौ लोलजिह्वाक्षो नाम राक्षसेश्वरः समभवत्॥

Verse 3

तेन विद्रावितं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । जित्वा स सकलांल्लोकान्धर्मारण्ये समागतः

तेन विद्रावितं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्। जित्वा स सकलान् लोकान् धर्मारण्ये समागतः॥

Verse 4

तद्दृष्ट्वा सकलं पुण्यं रम्यं द्विजनिषे वितम् । ब्रह्मद्वेषाच्च तेनैव दाहितं च पुरं शुभम्

तत् दृष्ट्वा सकलं पुण्यं रम्यं द्विजनिषेवितम्। ब्रह्मद्वेषात् तेनैव दाहितं च पुरं शुभम्॥

Verse 5

दह्यमानं पुरं दृष्ट्वा प्रणष्टा द्विजसत्तमाः । यथागतं प्रजग्मुस्ते धर्मारण्यनिवासिनः

दह्यमानं पुरं दृष्ट्वा प्रणष्टा द्विजसत्तमाः। यथागतं प्रजग्मुस्ते धर्मारण्यनिवासिनः॥

Verse 6

श्रीमाताद्यास्तदा देव्यः कोपिता राक्षसेन वै । घातयंत्येव शब्देन तर्जयित्वा च राक्षसम्

श्रीमाताद्यास्तदा देव्यः कोपिता राक्षसेन वै । घातयन्त्येव शब्देन तर्जयित्वा च राक्षसम् ॥

Verse 7

समुच्छ्रितास्तदा देव्यः शतशोऽथ सह स्रशः । त्रिशूलवरधारिण्यः शंखचक्रगदाधराः

समुच्छ्रितास्तदा देव्यः शतशोऽथ सहस्रशः । त्रिशूलवरधारिण्यः शङ्खचक्रगदाधराः ॥

Verse 8

कमंडलुधराः काश्चित्कशाखङ्गधराः पराः । पाशांकुशधरा काचित्खड्गखेटकधारिणी

कमण्डलुधराः काश्चित्कशाखङ्गधराः पराः । पाशाङ्कुशधरा काचित्खड्गखेटकधारिणी ॥

Verse 9

काचित्परशुहस्ता च दिव्यायुधधरा परा । नानाभरणभूषाढ्या नानारत्नाभिशोभिता

काचित्परशुहस्ता च दिव्यायुधधरा परा । नानाभरणभूषाढ्या नानारत्नाभिशोभिता ॥

Verse 10

राक्षसानां विनाशाय ब्राह्मणानां हिताय च । आजग्मुस्तत्र यत्रास्ते लोलजिह्वो हि राक्षसः

राक्षसानां विनाशाय ब्राह्मणानां हिताय च । आजग्मुस्तत्र यत्रास्ते लोलजिह्वो हि राक्षसः ॥

Verse 11

महादंष्ट्रो महाकायो विद्युज्जिह्वो भयंकरः । दृष्ट्वा ता राक्षसो घोरं सिंहनादमथाकरोत्

महादंष्ट्रो महाकायो विद्युज्जिह्वो भयंकरः । तां दृष्ट्वा स राक्षसो घोरः सिंहनादमथाकरोत् ॥

Verse 12

तेन नादेन महता त्रासितं भुवनत्रयम् । आपूरिता दिशः सर्वाः क्षुभितानेकसागराः

तेन नादेन महता त्रासितं भुवनत्रयम् । आपूरिता दिशः सर्वाः क्षुभितानेकसागराः ॥

Verse 13

कोलाहलो महानासीद्धर्मारण्ये तदा नृप । तच्छ्रुत्वा वासवेनाथ प्रेषितो नलकूबरः

कोलाहलो महानासीद्धर्मारण्ये तदा नृप । तच्छ्रुत्वा वासवेनाथ प्रेषितो नलकूबरः ॥

Verse 14

किमिदं पश्य गत्वा त्वं दृष्ट्वा मह्यं निवेदय । तत्तस्य वचनं श्रुत्वा गतो वै नलकूबरः

किमिदं पश्य गत्वा त्वं दृष्ट्वा मह्यं निवेदय । तद्वचनं श्रुत्वा तस्य गतो वै नलकूबरः ॥

Verse 15

दृष्ट्वा तत्र महायुद्धं श्रीमातालोलजिह्वयोः । यथादृष्टं यथाजातं शक्राग्रे स न्यवेदयत्

दृष्ट्वा तत्र महायुद्धं श्रीमातालोलजिह्वयोः । यथादृष्टं यथाजातं शक्राग्रे स न्यवेदयत् ॥

Verse 16

उद्वेजयति लोकांस्त्रीन्धर्मारण्यमितो गतः । तच्छ्रुत्वा वासवो विष्णुं निवेद्य क्षितिमागमत्

उद्वेजयति लोकांस्त्रीन् धर्मारण्यमितो गतः । तच्छ्रुत्वा वासवो विष्णुं निवेद्य क्षितिमागमत् ॥

Verse 17

दाहितं तत्पुरं रम्यं देवानामपि दुर्लभम् । न दृष्टा वाडवास्तत्र गताः सर्वे दिशो दश

दाहितं तत्पुरं रम्यं देवानामपि दुर्लभम् । न दृष्टा वाडवास्तत्र गताः सर्वे दिशो दश ॥

Verse 18

श्रीमाता योगिनी तत्र कुरुते युद्धमुत्तमम् । हाहाभूता प्रजा सर्वा इतश्चेतश्च धावति

श्रीमाता योगिनी तत्र कुरुते युद्धमुत्तमम् । हाहाभूता प्रजा सर्वा इतश्चेतश्च धावति ॥

Verse 19

तच्छ्रुत्वा वासुदेवो हि गृहीत्वा च सुदर्शनम् । सत्यलोकात्तदा राजन्समागच्छन्महीतले

तच्छ्रुत्वा वासुदेवो हि गृहीत्वा च सुदर्शनम् । सत्यलोकात्तदा राजन्समागच्छन्महीतले ॥

Verse 20

धर्मारण्यं ततो गत्वा तच्चक्रं प्रमुमोच ह । लोलजिह्वस्तदा रक्षो मूर्च्छितो निपपात ह

धर्मारण्यं ततो गत्वा तच्चक्रं प्रमुमोच ह । लोलजिह्वस्तदा रक्षो मूर्च्छितो निपपात ह ॥

Verse 21

त्रिशूलेन ततो भिन्नः शक्तिभिः क्रोधमूर्च्छितः । हन्यमानस्तदा रक्षः प्राणांस्त्यक्त्वा दिवं गतः

ततः स राक्षसः त्रिशूलेन विद्धः शक्तिभिश्चाभिहतः, क्रोधमूर्च्छितो हन्यमान एव प्राणान् त्यक्त्वा दिवं जगाम।

Verse 22

ततो देवाः सगंधर्वा हर्षनिर्भरमानसाः । तुष्टुवुस्तं जगन्नाथं सत्यलोकात्समागताः

ततो देवाः सगन्धर्वाः हर्षनिर्भरमानसाः सत्यलोकात् समागत्य तं जगन्नाथं तुष्टुवुः।

Verse 23

उद्वसं तत्समालोक्य विष्णुर्वचनमब्रवीत् । क्व च ते ब्राह्मणाः सर्वे ऋषीणामाश्रमे पुनः

उद्वसं तत् समालोक्य विष्णुः वचनमब्रवीत्—क्व नु ते ब्राह्मणाः सर्वे, ऋषीणामाश्रमे पुनः?

Verse 24

ततो देवाः सगं धर्वा इतस्ततः पलायितान् । संशोध्य तरसा राजन्ब्राह्मणानिदमब्रुवन्

ततो देवाः सगन्धर्वाः इतस्ततः पलायितान् ब्राह्मणान् तरसा संशोध्य, राजन्, इदमब्रुवन्।

Verse 25

श्रूयतां नो वचो विप्रा निहतो राक्षसाधमः । वासुदेवेन देवेन चक्रेण निरकृंतत

श्रूयतां नो वचो विप्राः—निहतो राक्षसाधमः; वासुदेवेन देवेन चक्रेण निरकृन्तितः।

Verse 26

तच्छ्रुत्वा वाडवाः सर्वे प्रहर्षोत्फुल्ललोचनाः । समाजग्मुस्तदा राजन्स्वस्वस्थाने समाविशन्

तच्छ्रुत्वा वाडवाः सर्वे प्रहर्षोत्फुल्ललोचनाः । समागत्य तदा राजन् स्वस्वस्थाने समाविशन् ॥

Verse 27

श्रीकांताय तदा राजन्वाक्यमुक्तं मनोरमम् । यस्मात्त्वं सत्यलोकाच्च आगतोऽसि जगत्प्रभुः । स्थापितं च पुरं चेदं हिताय च द्विजात्मनाम्

श्रीकान्ताय तदा राजन् वाक्यमुक्तं मनोरमम् । यस्मात्त्वं सत्यलोकाच्च आगतोऽसि जगत्प्रभुः । स्थापितं च पुरं चेदं हिताय च द्विजात्मनाम् ॥

Verse 28

सत्यमंदिरमिति ख्यातं तदा लोके भविष्यति । कृते युगे धर्मारण्यं त्रेतायां सत्यमंदिरम्

सत्यमन्दिरमिति ख्यातं तदा लोके भविष्यति । कृते युगे धर्मारण्यं त्रेतायां सत्यमन्दिरम् ॥

Verse 29

तच्छ्रुत्वा वासुदेवेन तथेति प्रतिपद्य च । ततस्ते वाडवाः सर्वे पुत्रपौत्रसमन्विताः

तच्छ्रुत्वा वासुदेवेन तथेति प्रतिपद्य च । ततस्ते वाडवाः सर्वे पुत्रपौत्रसमन्विताः ॥

Verse 30

सपत्नीकाः सानुचरा यथापूर्वं न्यवात्सिषुः । तपोयज्ञक्रियाद्येषु वर्तंतेऽध्ययनादिषु

सपत्नीकाः सानुचराः यथापूर्वं न्यवात्सिषुः । तपोयज्ञक्रियाद्येषु वर्तन्तेऽध्ययनादिषु ॥

Verse 31

एवं ते सर्वमाख्यातं धर्म वै सत्यमंदिरे

एवं ते सर्वमाख्यातं, धर्म, सत्यमन्दिरे—सत्यस्य पवित्रे धाम्नि यथावद् विस्तरेण।