Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 29
Devanagari script
स कृत्रिमोद्भूतकलत्रभावः प्रयुक्तकर्णाभरणांगरागः । स्निग्धाञ्जनाक्षः स्पृहणीयरूपो बभूव सद्यः प्रमदोत्तमाभः
Transliteration
sa kṛtrimodbhūtakalatrabhāvaḥ prayuktakarṇābharaṇāṃgarāgaḥ | snigdhāñjanākṣaḥ spṛhaṇīyarūpo babhūva sadyaḥ pramadottamābhaḥ
Translation
स कृत्रिमकलत्रभावः कर्णाभरणाङ्गरागैः प्रयुक्तः। स्निग्धाञ्जनाक्षः स्पृहणीयरूपः सद्यः प्रमदोत्तमाभो बभूव।
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
कृत्रिमोद्भूतकलत्रभावःhaving an artificially produced wife-like state
कृत्रिमोद्भूतकलत्रभावः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत्रिम + उद्भूत + कलत्र + भाव (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष (कृत्रिमेन उद्भूतः कलत्रभावः यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; विशेषण (of ‘सः’)
प्रयुक्तकर्णाभरणांगरागःwith applied ear-ornaments and body-perfume
प्रयुक्तकर्णाभरणांगरागः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रयुक्त + कर्ण + आभरण + अङ्गराग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (प्रयुक्तानि कर्णाभरणानि अङ्गरागश्च यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
स्निग्धाञ्जनाक्षःwith eyes darkened by smooth collyrium
स्निग्धाञ्जनाक्षः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्निग्ध + अञ्जन + अक्षि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (स्निग्धम् अञ्जनं येषु अक्षिषु), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
स्पृहणीयरूपःof desirable beauty
स्पृहणीयरूपः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्पृहणीय + रूप (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (स्पृहणीयम् रूपम् यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
बभूवbecame
बभूव:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
सद्यःimmediately
सद्यः:
Adhikarana (Temporal adverbial/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
प्रमदोत्तमाभःlike an excellent young woman
प्रमदोत्तमाभः:
Karta (Subject complement/कर्ता-समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्रमदा + उत्तमा + आभ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (प्रमदायाः उत्तमायाः आभा/आभः इव), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमानार्थ-विशेषण
Speaker
Narrator
Visual Art Cues
Scene: Close-up, poetic tableau: the disguised youth with earrings, fragrant unguents, collyrium-darkened eyes, and an alluring, newly fashioned feminine grace.
Characters & Entities
S
Sāmavant (implied continuation)K
kalatra (wife-form)FAQs
Outer beauty and identity can be crafted and deceiving; Purāṇic narratives often use such scenes to point toward discernment and inner truth.
No tīrtha is referenced in this verse.
None; the verse is descriptive (ornaments, unguents, collyrium).