Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 50
Devanagari script
स तां दृष्ट्वा वरारोहां पीनोन्नतपयोधराम् । गृहं निनाय साम्ना च विधवां शूद्रनायकः । सा नारी तस्य महिषी भूत्वा तेन दिवानिशम्
Transliteration
sa tāṃ dṛṣṭvā varārohāṃ pīnonnatapayodharām | gṛhaṃ nināya sāmnā ca vidhavāṃ śūdranāyakaḥ | sā nārī tasya mahiṣī bhūtvā tena divāniśam
Translation
स तां दृष्ट्वा वरारोहां पीनोन्नतपयोधराम् । शूद्रनायकः साम्ना तां विधवां गृहं निनाय । सा नारी तस्य महिषी भूत्वा तेन दिवानिशं न्यवसत् ॥
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया (prior action)
वरारोहाम्of lovely ascent/beautifully formed
वरारोहाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवरारोहा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः वर + आरोहा (श्रेष्ठ-आरोहा = सुन्दर-आरोहिणी)
पीनोन्नतपयोधराम्with full, uplifted breasts
पीनोन्नतपयोधराम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपीन + उन्नत + पयोधर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः (पीन-उन्नत)-पयोधरा = पीनौ च उन्नतौ च पयोधरौ यस्याः (स्तनौ)
गृहम्to (his) house
गृहम्:
Gati/Karma (गति/कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
निनायled/brought
निनाय:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
साम्नाwith soothing words/conciliation
साम्ना:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootसामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; साधनम्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
विधवाम्the widow
विधवाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविधवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
शूद्रनायकःthe leader of the Śūdras
शूद्रनायकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशूद्र + नायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शूद्राणां नायकः)
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नारीwoman
नारी:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तस्यof him/his
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
महिषीchief wife/queen
महिषी:
Predicate nominal (विधेय)
TypeNoun
Rootमहिषी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund), पूर्वक्रिया
तेनwith him/by him
तेन:
Sahakārī/Karaṇa (सहकारी/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
दिवानिशम्day and night
दिवानिशम्:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootदिवा + निशा (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् प्रयोगः; द्वन्द्व-समासः (दिवा च निशा च) → अव्ययार्थे (adverbial: 'day and night')
Speaker
Narrator (context not explicit in excerpt; likely Purāṇic narrator within Brahmottarakhaṇḍa)
FAQs
The narrative depicts how desire and persuasion can entangle one further in worldly bonds, preparing the ground for karmic results.
None is referenced.
None.