Adhyaya 19

Verse 1

सूत उवाच । एवं महाव्रतं तस्याश्चरंत्या गुरुसन्निधौ । संवत्सरो व्यतीयाय नियमासक्तचेतसः

सूत उवाच—एवं गुरुसन्निधौ तस्या महाव्रतमाचरन्त्याः, नियमासक्तचेतसः संवत्सरो व्यतीयाय।

Verse 2

संवत्सरांते सा बाला तत्रैव पितृमंदिरे । चकारोद्यापनं सम्यग्विप्रभोजनपूर्वकम्

संवत्सरान्ते सा बाला तत्रैव पितृमन्दिरे विप्रभोजनपूर्वकं सम्यगुद्यापनं चकार।

Verse 3

दत्त्वा च दक्षिणां तेभ्यो ब्राह्मणेभ्यो यथार्हतः । विसृज्य तान्नमस्कृत्य पितृभ्यामभिनंदिता

तेभ्यो ब्राह्मणेभ्यो यथार्हतः दक्षिणां दत्त्वा, तान् नमस्कृत्य विसृज्य; पितृभ्यां चाभिनन्दिता आशीर्भिरनुगृहीता।

Verse 4

उपोषिता स्वयं तस्मिन्दिने नियममाश्रिता । जजाप परमं मंत्रमुपदिष्टं महात्मना

तस्मिन् दिने स्वयं उपोषिता नियममाश्रिता; महात्मना उपदिष्टं परमं मन्त्रं जजाप।

Verse 5

अथ प्रदोषसमये प्राप्ते संपूज्य शंकरम् । तस्मिन्गृहांतिकमठे गुरोस्तस्य च सन्निधौ

अथ प्रदोषसमये प्राप्ते शङ्करं सम्यक् संपूज्य; तस्मिन् गृहान्तिकमठे तस्य गुरोः सन्निधौ तस्थौ।

Verse 6

जपार्चनरता साध्वी ध्यायती परमेश्वरम् । तस्मिञ्जागरणे रात्रावुपविष्टा शिवांतिके

जपार्चनरता साध्वी परमेश्वरं ध्यायन्ती; तस्मिन् जागरणे रात्रौ शिवान्तिके उपविष्टा।

Verse 7

युग्मम् । तस्यां रात्रौ तया सार्धं स मुनिर्जगदंबिकाम् । जपध्यान तपोभिश्च तोषयामास पार्वतीम्

तस्यां रात्रौ तया सार्धं स मुनिः जगदम्बिकां पार्वतीं जपध्यानतपोभिः तोषयामास।

Verse 8

तस्याश्च भक्त्या व्रतभाविताया मुनेस्तपोयोगसमाधिना च । तुष्टा भवानी जगदेकमाता प्रादुर्बभूवा कृतसांद्रमूर्तिः

तस्याश्च भक्त्या व्रतपरिपाकेन मुनेस्तपोयोगसमाधिभिश्च तुष्टा भवानी जगदेकमाता साक्षात् घनमूर्तिरिव प्रादुरभवत्।

Verse 9

प्रादुर्भूता यदा गौरी तयोरग्रे जगन्मयी । अन्धोऽपि तत्क्षणादेव मुनिः प्राप दृशोर्द्वयम्

यदा जगन्मयी गौरी तयोः पुरतः प्रादुरभवत्, तदा अन्धोऽपि मुनिः तत्क्षणादेव नेत्रद्वयस्य दर्शनं प्राप।

Verse 10

तां वीक्ष्य जगतां धात्रीमाविर्भूतां पुरःस्थिताम् । निपेततुस्तत्पदयोः स मुनिः सा च कन्यका

पुरःस्थितामाविर्भूतां जगद्धात्रीं तां दृष्ट्वा स मुनिः सा च कन्यका तस्याः पादयोः प्रणिपेततुः।

Verse 11

तौ भक्तिभावोच्छ्वसितामलाशयावानंदबाष्पोक्षित सर्वगात्रौ । उत्थाप्य देवी कृपया परिप्लुता प्रेम्णा बभाषे मृदुवल्गुभाषिणी

भक्तिभावोच्छ्वसितामलाशयौ हर्षबाष्पोक्षितसर्वगात्रौ तौ दृष्ट्वा देवी कृपया समुत्थाप्य प्रेम्णा मृदुवल्गुभाषिणी बभाषे।

Verse 12

देव्युवाच । प्रीतास्मि ते मुनिश्रेष्ठ वत्से प्रीतास्मि तेऽनघे । किं वा ददाम्यभिमतं देवानामपि दुर्लभम्

देव्युवाच—मुनिश्रेष्ठ, तव प्रीतास्मि; वत्से, अनघे, तवापि प्रीतास्मि। किं तेऽभिमतं वरं ददामि, यद्देवानामपि दुर्लभम्?

Verse 13

मुनिरुवाच । एषा तु शारदा नाम कन्या तु गतभतृका । मया प्रतिश्रुतं चास्यै तुष्टेन गतचक्षुषा

मुनिरुवाच—एषा शारदा नाम कन्या, गतभर्तृका च। अहं तु गतचक्षुः सन्तुष्टचित्तः सन् अस्यै प्रतिश्रुतिं कृतवान्।

Verse 14

सह भर्त्रा चिरं कालं विहृत्य सुतमुत्तमम् । लभस्वेति मया प्रोक्तं सत्यं कुरु नमोऽस्तु ते

सह भर्त्रा चिरकालं विहृत्य, सुतमुत्तमं लभस्वेति मया प्रोक्तम्। हे देवि, मम वचनं सत्यं कुरु; नमोऽस्तु ते।

Verse 15

श्रीदेव्युवाच । एषा पूर्वभवे बाला द्राविडस्य द्विजन्मनः । आसीद्द्वितीया दयिता भामिनी नाम विश्रुता

श्रीदेव्युवाच—एषा पूर्वभवे बाला द्राविडस्य द्विजन्मनः। आसीद्द्वितीया दयिता, भामिनी नाम विश्रुता।

Verse 16

सा भर्तृप्रेयसी नित्यं रूपमाधुर्यपेशला । भर्तारं वशमानिन्ये रूपवश्यादिकैतवैः

सा भर्तृप्रेयसी नित्यं रूपमाधुर्यपेशला। भर्तारं वशमानिन्ये रूपवश्यादिकैतवैः।

Verse 17

अस्यां चासक्तहृदयः स विप्रो मोहयंत्रितः । कदाचिदपि नैवागाज्ज्येष्ठपत्नीं पतिव्रताम्

अस्यां चासक्तहृदयः स विप्रो मोहयन्त्रितः। कदाचिदपि नैवागाज्ज्येष्ठपत्नीं पतिव्रताम्।

Verse 18

अनभ्यागमनाद्भर्तुः सा नारी पुत्रवर्जिता । सदा शोकेन संतप्ता कालेन निधनं गता

अनभ्यागमनाद्भर्तुः सा नारी पुत्रवर्जिता । सदा शोकेन संतप्ता कालेन निधनं गता

Verse 19

अस्या गृहसमीपस्थो यः कश्चिद्ब्राह्मणो युवा । इमां वीक्ष्याथ चार्वंगीं कामार्तः करमग्रहीत्

अस्या गृहसमीपस्थो यः कश्चिद्ब्राह्मणो युवा । इमां वीक्ष्याथ चार्वंगीं कामार्तः करमग्रहीत्

Verse 20

अनया रोषताम्राक्ष्या स विप्रस्तु निवारितः । इमां स्मरन्दिवानक्तं निधनं प्रत्यपद्यत

अनया रोषताम्राक्ष्या स विप्रस्तु निवारितः । इमां स्मरन्दिवानक्तं निधनं प्रत्यपद्यत

Verse 21

एषा संमोह्य भर्तारं ज्येष्ठपत्न्यां पराङ्मुखम् । चकार तेन पापेन भवेस्मिन्विधवाऽभवत्

एषा संमोह्य भर्तारं ज्येष्ठपत्न्यां पराङ्मुखम् । चकार तेन पापेन भवेस्मिन्विधवाऽभवत्

Verse 22

याः कुर्वंति स्त्रियो लोके जायापत्योश्च विप्रियम् । तासां कौमारवैधव्यमेकविंशतिजन्मसु

याः कुर्वंति स्त्रियो लोके जायापत्योश्च विप्रियम् । तासां कौमारवैधव्यमेकविंशतिजन्मसु

Verse 23

यदेतया पूर्वभवे मत्पूजा महती कृता । तेन पुण्येन तत्पापं नष्टं सर्वं तदैव हि

यदस्या पूर्वजन्मनि मम महती पूजा कृता, तस्याः पुण्यप्रभावेन तत्पापं सर्वं तदैव नष्टं हि।

Verse 24

यो विप्रो विरहार्तः सन्मृतः कामविमोहितः । सोऽस्याः पाणिग्रहं कृत्वा भवेस्मिन्निधनं गतः

विरहार्तः कामविमोहितश्च स विप्रः सन्मृतः; अस्याः पाणिग्रहं कृत्वा अस्मिन् भवेत् पुनरपि निधनं गतः।

Verse 25

प्राग्जन्मपतिरेतस्याः पांड्यराष्ट्रेषु सोऽधुना । जातो विप्रवरः श्रीमान्सदारः सपरिच्छदः

एतस्याः प्राग्जन्मपतिरेव सोऽधुना पाण्ड्यराष्ट्रेषु जातः; श्रीमान् विप्रवरः सदारः सपरिच्छदश्च।

Verse 26

तेन भर्त्रा प्रतिनिशं सैषा प्रेम्णाभिसंगता । स्वप्ने रतिसुखं यातु श्रेष्ठं जागरणादपि

तेन भर्त्रा सा प्रतिनिशं प्रेम्णा अभिसंगता; स्वप्ने रतिसुखं याति, जागरणादपि श्रेष्ठतरम्।

Verse 27

षष्ट्युत्तरत्रिशतयोजनदूरसंस्थो देशादितो द्विजवरः स च कर्मगत्या । एनां वधूं प्रतिनिशं मनसोभिरामां स्वप्नेषु पश्यति चिरं रतिमादधानः

अतः षष्ट्युत्तरत्रिशतयोजनदूरदेशे स्थितोऽपि स द्विजवरः कर्मगत्या; एनां मनसोभिरामां वधूं प्रतिनिशं स्वप्नेषु पश्यति, चिरं रतिमादधानः।

Verse 28

सैषा वै स्वप्नसंगत्या पत्युः प्रतिनिशं सती । कालेन लप्स्यते पुत्रं वेदवेदांगपारगम्

सैषा सती स्वप्नसंगत्या पत्युः प्रतिनिशं युज्यते; कालेन च पुत्रं लप्स्यते, यो वेदवेदाङ्गपारगः।

Verse 29

एतस्यां तनयं जातमात्मनश्चिरसंगमात् । सोऽपि विप्रोऽनिशं स्वप्ने द्रक्ष्यति प्रेमभावितम्

एतस्यां चिरसंगमात् तनयो जातो भविष्यति; सोऽपि विप्रः प्रेमभावितहृदयः स्वप्नेऽनिशं द्रक्ष्यति।

Verse 30

अनयाराधिता पूर्वे भवे साहं महामुने । अस्यैव वरदानाय प्रादुर्भूतास्मि सांप्रतम्

अनया पूर्वभवेऽहं महामुने आराधिता; तस्यै वरदानार्थमेव सांप्रतम् प्रादुर्भूतास्मि।

Verse 31

सूत उवाच । अथोवाच महादेवी तां बालां प्रति सादरम् । अयि वत्से महाभागे शृणु मे परमं वचः

सूत उवाच—अथ महादेवी तां बालां प्रति सादरं वाक्यमुवाच—“अयि वत्से महाभागे, शृणु मे परमं वचः।”

Verse 32

यदा कदापि भर्त्तारं क्वापि देशे पुरातनम् । द्रक्ष्यसि स्वप्नदृष्टं प्राक्ज्ञास्यसे त्वं विचक्षणा

यदा कदापि क्वापि देशे पुरातने स्वप्नदृष्टं भर्तारं द्रक्ष्यसि, तदा त्वं विचक्षणा प्राक् ज्ञास्यसि।

Verse 33

त्वां द्रक्ष्यति स विप्रोपि सुनयां स्वप्नलक्षणाम् । तदा परस्परालापो युवयोः संभविष्यति

स विप्रोऽपि त्वां स्वप्नलक्षणयुक्तां सुनयां द्रक्ष्यति; तदा युवयोः परस्परालापः संभविष्यति।

Verse 34

तदा स्वतनयं भद्रे तस्मै देहि बहुश्रुतम् । फलमस्य व्रतस्याग्र्यं तस्य हस्ते समर्पय

तदा भद्रे, बहुश्रुतं स्वतनयं तस्मै देहि; अस्य व्रतस्याग्र्यं फलं तस्य हस्ते समर्पय।

Verse 35

ततः प्रभृति तस्यैव वशे तिष्ठ सुमध्यमे । युवयोदैहिकः संगो माभूत्स्वप्नरतादृते

ततः प्रभृति, सुमध्यमे, तस्यैव वशे तिष्ठ; स्वप्नरतादृते युवयोर्दैहिकः संगो मा भूत्त्।

Verse 36

कालात्पंचत्वमापन्ने तस्मिन्ब्राह्मणसत्तमे । अग्निं प्रविश्य तेनैव सह यास्यसि मत्पदम्

कालेन तस्मिन् ब्राह्मणसत्तमे पञ्चत्वमापन्ने, अग्निं प्रविश्य तेनैव सह त्वं मत्पदं यास्यसि।

Verse 37

पुत्रस्ते भविता सुभ्रु सर्वलोकमनोरमः । संपदश्च भविष्यंति प्राप्स्यते परमं पदम्

सुभ्रु, तव पुत्रो भविता सर्वलोकमनोरमः; संपदश्च भविष्यन्ति, परमं पदं च प्राप्स्यते।

Verse 38

सूत उवाच । इत्युक्त्वा त्रिजगन्माता दत्त्वा तस्यै मनोरथम् । तयोः संपश्यतोरेव क्षणेनादर्शनं गता

सूत उवाच—एवमुक्त्वा त्रिजगन्माता तस्यै मनोऽभिलषितं वरं प्रदाय, तयोः पश्यतोरेव क्षणेनैव अदर्शनं गता।

Verse 39

सापि बाला वरं लब्ध्वा पार्वत्याः करुणानिधेः । अवाप परमानंदं पूजयामास तं गुरुम्

सापि बाला पार्वत्याः करुणानिधेः सकाशाद् वरं लब्ध्वा परमानन्दमवाप; तं गुरुमपि भक्त्या पूजयामास।

Verse 40

तस्यां रात्र्यां व्यतीतायां स मुनिर्लब्धलोचनः । तस्याः पित्रोश्च तत्सर्वं रहस्याचष्ट धर्मवित्

तस्यां रात्र्यां व्यतीतायां स मुनिर्लब्धलोचनः; धर्मवित् सन् तस्याः पित्रोः सर्वं तत् रहस्येन न्यवेदयत्।

Verse 41

अथ सर्वानुपामंत्र्य शारदां च यशस्विनीम् । विधायानुग्रहं तेषां ययौ स्वैरगतिर्मुनिः

अथ स मुनिः सर्वान् अनुपामन्त्र्य, विशेषतः यशस्विनीं शारदां च, तेषां कृपामनुग्रहं विधाय स्वैरगतिः प्रस्थितवान्।

Verse 42

एवं दिनेषु गच्छत्सु सा बाला च प्रतिक्षणम् । भर्तुः समागमं लेभे स्वप्ने सुख विवर्धनम्

एवं दिनेषु गच्छत्सु सा बाला प्रतिक्षणं स्वप्ने भर्तुः समागमं लेभे, यत् सुखं नित्यं विवर्धयामास।

Verse 43

गौर्या वरप्रदानेन शारदा विशदव्रता । दधार गर्भं स्वप्नेपि भर्तुः संगानुभावतः

गौर्याः वरप्रदानेन शारदा विशदव्रता । स्वप्नेऽपि भर्तृसङ्गस्य प्रभावेन गर्भं दधार ॥

Verse 44

तां श्रुत्वा भर्तृरहितां शारदां गर्भिणी सतीम् । सर्वे धिगिति प्रोचुस्तां जारिणीति जगुर्जनाः

भर्तृरहितां शारदां गर्भिणीं सतीं श्रुत्वा । सर्वे ‘धिक्’ इति प्रोचुः, जनाश्च तां ‘जारिणी’ इति जगुः ॥

Verse 45

संपरेतस्य तद्भर्तुर्ये जातिकुलवबांधवाः । तां वार्तां दुःसहां श्रुत्वा ययुस्तत्पितृमंदिरम्

संपरेतस्य तद्भर्तुः जातिकुलसम्बन्धिनः । तां दुःसहां वार्तां श्रुत्वा ययुस्तत्पितृमन्दिरम् ॥

Verse 46

अथ सर्वे समायाता ग्रामवृद्धाश्च पंडिताः । समाजं चक्रिरे तत्र कुलवृद्धैः समन्वितम्

अथ तत्र समायाता ग्रामवृद्धाः पण्डिताश्च । कुलवृद्धैः समन्वितं समाजं चक्रिरे जनाः ॥

Verse 47

अन्तर्वत्नीं समाहूय शारदां विनताननाम् । अतर्जयन्सुसंक्रुद्धाः केचिदासन्पराङ्मुखाः

अन्तर्वतीं विनताननां शारदां समाहूय । केचिद् अतीव संक्रुद्धा अतर्जयन्, केचिद् आसन् पराङ्मुखाः ॥

Verse 48

अयि जारिणि दुर्बुद्धे किमेतत्ते विचेष्टितम् । अस्मत्कुले सुदुष्कीर्त्तिं कृतवत्यसि बालिशे

अयि जारिणि दुर्बुद्धे किमेतत्ते विचेष्टितम् । अस्मत्कुले सुदुष्कीर्त्तिं कृतवत्यसि बालिशे

Verse 49

इति संतर्जयंतस्ते ग्रामवृद्धा मनीषिणः । सर्वे संमंत्रयामासुः किं कुर्म इति भाषिणः

इति संतर्जयंतस्ते ग्रामवृद्धा मनीषिणः । सर्वे संमंत्रयामासुः किं कुर्म इति भाषिणः

Verse 50

तत्रोचुः के च वृद्धास्तां बालां प्रति विनिर्दयाः । एषा पापमतिर्बाला कुलद्वयविनाशिनी

तत्रोचुः के च वृद्धास्तां बालां प्रति विनिर्दयाः । एषा पापमतिर्बाला कुलद्वयविनाशिनी

Verse 51

कृत्वास्याः केशवपनं छित्त्वा कर्णौ च नासिकाम् । निर्वास्यतां बहिर्ग्रामात्परित्यज्य स्वगोत्रतः

कृत्वास्याः केशवपनं छित्त्वा कर्णौ च नासिकाम् । निर्वास्यतां बहिर्ग्रामात्परित्यज्य स्वगोत्रतः

Verse 52

इति सर्वे समालोच्य तां तथा कर्तुमुद्यताः । अथांतरिक्षे संभूता शुश्रुवे वागगोचरा

इति सर्वे समालोच्य तां तथा कर्तुमुद्यताः । अथांतरिक्षे संभूता शुश्रुवे वागगोचरा

Verse 53

अनया न कृतं पापं न चैव कुलदूषणम् । व्रतभंगो न चैतस्यास्सुचरित्रेयमंगना

अनया न कृतं पापं न चैव कुलदूषणम् । व्रतभंगो न चैतस्यास्सुचरित्रेयमंगना

Verse 54

इतः परमियं नारी जारिणीति वदंति ये । तेषां दोषविमूढानां सद्यो जिह्वा विदीर्यते

इतः परमियं नारी जारिणीति वदंति ये । तेषां दोषविमूढानां सद्यो जिह्वा विदीर्यते

Verse 55

इत्यंतरिक्षे जनितां वाणीं श्रुत्वाऽशरीरिणीम् । सर्वे प्रजहृषुस्तस्या जननीजनकादयः

इत्यंतरिक्षे जनितां वाणीं श्रुत्वाऽशरीरिणीम् । सर्वे प्रजहृषुस्तस्या जननीजनकादयः

Verse 56

ततः ससंभ्रमाः सर्वे ग्रामवृद्धाः सभाजनाः । मुहूर्त्तं मौनमालंब्य भीतास्तस्थुरधोमुखाः

ततः ससंभ्रमाः सर्वे ग्रामवृद्धाः सभाजनाः । मुहूर्त्तं मौनमालंब्य भीतास्तस्थुरधोमुखाः

Verse 57

तत्र केचिदविश्वस्ता मिथ्यावाणीत्यवादिषुः । तेषां जिह्वा द्विधा भिन्ना ववमुस्ते कृमीन्क्षणात्

तत्र केचिदविश्वस्ता मिथ्यावाणीत्यवादिषुः । तेषां जिह्वा द्विधा भिन्ना ववमुस्ते कृमीन्क्षणात्

Verse 58

ततः संपूजयामासुस्तां बालां ज्ञातिबांधवाः । बांधवाश्च स्त्रियो वृद्धाः शशंसुः साधुसाध्विति

ततः ज्ञातिबान्धवाः तां बालां सम्यक् संपूजयामासुः। बान्धवाश्च वृद्धाः स्त्रियः पुनः पुनः शशंसुः— “साधु साधु” इति॥

Verse 59

मुमुचुः केचिदानंदबाष्पबिंदून्कुलोत्तमाः । कुलस्त्रियः प्रमुदितास्तामुद्दिश्य समाश्वसन्

केचिद् कुलोत्तमाः आनन्दबाष्पबिन्दून् मुमुचुः। कुलस्त्रियश्च प्रमुदिताः तामुद्दिश्य समाश्वासवचनानि प्राहुः॥

Verse 60

अथ तत्रापरे प्रोचुर्देवो वदति नानृतम् । कथमेषां दधौ गर्भं शीलान्न चलिता ध्रुवम्

अथ तत्रापरे प्रोचुः— “देवो नानृतं वदति। तथापि कथमेषा गर्भं दधौ? ध्रुवं शीलात् न चलिता” इति॥

Verse 61

इति सर्वान्सभ्यजना न्संशयाविष्टचेतसः । विलोक्य वृद्धस्तत्रैको सर्वज्ञो लोकतत्त्ववित्

इति संशयाविष्टचेतसः सर्वान् सभ्यजनान् विलोक्य, तत्रैकः वृद्धः सर्वज्ञो लोकतत्त्ववित् अवलोकयामास॥

Verse 62

मायामयमिदं विश्वं दृश्यते श्रूयते च यत् । किं भाव्यं किमभाव्यं वा संसारेऽस्मिन्क्षणात्मके

मायामयमिदं विश्वं यद् दृश्यते श्रूयते च। अस्मिन् क्षणात्मके संसारे किं भाव्यं किमभाव्यं वा॥

Verse 64

यूपकेतोश्च राजर्षेः शुक्रं निपतितं जले । सशुक्रं तज्जलं पीत्वा वेश्या गर्भं दधौ किल

यूपकेतो राजर्षेः शुक्रं जले निपतितम् । तच्छुक्रमिश्रितं तोयं पीत्वा वेश्या गर्भं दधौ किल ॥

Verse 65

मुनेर्विभांडकस्यापि शुक्रं पीत्वा सहांभसा । हरिणी गर्भिणी भूत्वा ऋष्यशृंगमसूयत

मुनेर्विभाण्डकस्यापि शुक्रं सहाम्भसा पीत्वा । हरिणी गर्भिणी भूत्वा ऋष्यशृङ्गमसूयत ॥

Verse 66

सुराष्ट्रस्य तथा राज्ञः करं स्पृष्ट्वा मृगांगना । तत्क्षणाद्गर्भिणी भूत्वा मुनिं प्रासूत तापसम्

सुराष्ट्रस्य तथा राज्ञः करं स्पृष्ट्वा मृगाङ्गना । तत्क्षणाद्गर्भिणी भूत्वा मुनिं प्रासूत तापसम् ॥

Verse 67

तथा सत्यवती नारी शफरीगर्भसंभवा । तथैव महिषीगर्भो जातश्च महिषासुरः

तथा सत्यवती नारी शफरीगर्भसम्भवा । तथैव महिषीगर्भो जातश्च महिषासुरः ॥

Verse 68

तथा संति पुरा नार्यः कारुण्याद्गर्भसंभवाः । तथा हि वसुदेवेन रोहिण्या स्तनयोऽभवत्

तथा सन्ति पुरा नार्यः कारुण्याद्गर्भसम्भवाः । तथा हि वसुदेवेन रोहिण्या स्तनयोऽभवत् ॥

Verse 69

देवतानां महर्षीणां शापेन च वरेण च । अयुक्तमपि यत्कर्म युज्यते नात्र संशयः

देवतामहर्षीणां शापवरेण च यत्कर्म अयुक्तमिव दृश्यतेऽपि तदेव युक्तं भवति—अत्र संशयो नास्ति।

Verse 70

सांबस्य जठराज्जातं मुसलं मुनिशापतः । युवनाश्वस्य गर्भोऽभून्मुनीनां मंत्रगौरवात्

मुनिशापतः सांबस्य जठरात् मुसलं समुत्पन्नम्; मुनीनां मन्त्रगौरवात् युवनाश्वस्य गर्भोऽपि अभवत्।

Verse 71

नूनमेषापि कल्याणी महर्षेः पादसेवनात् । महाव्रतानुभावाच्च धत्ते गर्भमनिं दिता

नूनमेषा कल्याणी निर्दोषा महर्षिपादसेवनात्, महाव्रतानुभावाच्च गर्भं धारयति।

Verse 72

अस्मिन्नर्थे रहस्येनां सत्यं पृच्छंतु योषितः । ततो निवृत्तसंदेहो भविष्यति महाजनः

अस्मिन्नर्थे योषितः रहस्येन तां सत्यं पृच्छन्तु; ततः महाजनः निवृत्तसन्देहो भविष्यति।

Verse 73

ततस्तद्वचनादेव तामपृच्छन्स्त्रियो मिथः । ताभ्यः शशंस तत्सर्वं सा स्ववृत्तं महाद्भुतम्

ततस्तद्वचनादेव स्त्रियो मिथः तामपृच्छन्; सा ताभ्यः स्ववृत्तं महाद्भुतं सर्वं यथावत् शशंस।

Verse 74

विजानंतस्ततः सर्वे मानयित्वा च तां सतीम् । मोदमानाः प्रशंसंतः प्रययुः स्वं स्वमालयम्

तत् सर्वे विजानन्तः सतीं तां मानयित्वा च । मोदमानाः प्रशंसन्तः प्रययुः स्वं स्वमालयम् ॥

Verse 75

अथ काले शुभे प्राप्ते शारदा विमलाशया । असूत तनयं बाला बालार्कसमतेजसम्

अथ काले शुभे प्राप्ते शारदा विमलाशया । असूत तनयं बाला बालार्कसमतेजसम् ॥

Verse 76

स कुमारो महोदारलक्षणः कमलेक्षणः । अवाप्य महतीं विद्यां बाल्य एव महामतिः

स कुमारो महोदारलक्षणः कमलेक्षणः । अवाप्य महतीं विद्यां बाल्य एव महामतिः ॥

Verse 77

अथोपनीतो गुरुणा काले लोकमनोरमः । स शारदेय एवेति लोके ख्याति मवाप ह

अथोपनीतो गुरुणा काले लोकमनोरमः । स शारदेय एवेति लोके ख्यातिमवाप ह ॥

Verse 78

ऋग्वेदमष्टमे वर्षे नवमे यजुषां गणम् । दशमे सामवेदं च लीलयाध्यगमत्सुधीः

ऋग्वेदमष्टमे वर्षे नवमे यजुषां गणम् । दशमे सामवेदं च लीलयाध्यगमत्सुधीः ॥

Verse 79

अथ त्रिलोकमहिते संप्राप्ते शिवपर्वणि । गोकर्णं प्रययुः सर्वे जनाः सर्वनिवासिनः

अथ त्रिलोकमहिते शिवपर्वणि संप्राप्ते सर्वनिवासिनो जनाः सर्वे गोकर्णं प्रययुः।

Verse 80

शारदापि स्वपुत्रेण गोकर्णं प्रययौ सती

शारदापि सती स्वपुत्रेण सह गोकर्णं प्रययौ।

Verse 81

तत्रापश्यत्समायातं सदा स्वप्नेषु लक्षितम् । पूर्वजन्मनि भर्त्तारं द्विजबंधुजनावृतम्

तत्र सा समायातं तं ददर्श, यं सदा स्वप्नेषु लक्षितम्—पूर्वजन्मनि भर्तारं द्विजबन्धुजनावृतम्।

Verse 82

तं दृष्ट्वा प्रेमनिर्विण्णा पुलकांकितविग्रहा । निरुद्धबाष्पप्रसरा तस्थौ तन्न्यस्तलोचना

तं दृष्ट्वा सा प्रेमनिर्विण्णा पुलकाङ्कितविग्रहा, निरुद्धबाष्पप्रसरा तस्थौ तन्न्यस्तलोचना।

Verse 83

स च विप्रोऽपि तां दृष्ट्वा रूपलक्षणलक्षिताम् । स्वप्ने सदा भुज्यमानामात्मनो रतिदायिनीम्

स च विप्रोऽपि तां दृष्ट्वा रूपलक्षणलक्षिताम्, स्वप्ने सदा भुज्यमानामात्मनो रतिदायिनीं ताम् अपश्यत्।

Verse 84

तं कुमारमपि स्वप्ने दृष्ट्वा चात्म शरीरजम् । विलोक्य विस्मयाविष्टस्तदंतिकमुपाययौ

तं कुमारमपि स्वप्ने दृष्टपूर्वं स्वदेहसमुद्भवं च दृष्ट्वा स विस्मयसमाविष्टो विलोक्य तदन्तिकमुपाययौ।

Verse 85

भद्रे त्वां प्रष्टुमिच्छामि यत्किंचिन्मनसि स्थितम् । इति प्रथममाभाष्य रहः स्थानं निनाय ताम्

भद्रे, मनसि यत्किञ्चित्स्थितं तत्ते प्रष्टुमिच्छामि—इति प्रथममाभाष्य तां रहःस्थाने निनाय।

Verse 86

का त्वं कथय वामोरु कस्य भार्यासि सुव्रते । को देशः कस्य वा पुत्री किन्नामेत्यब्रवीच्च ताम्

का त्वं कथय वामोरु, कस्य भार्यासि सुव्रते। को देशः, कस्य वा पुत्री, किं नामेति च तामब्रवीत्।

Verse 87

इति तेन समापृष्टा सा नारी बाष्पलोचना । व्याजहारात्मनोवृत्तं बाल्ये वैधव्यकारणम्

इति तेन समापृष्टा सा नारी बाष्पपूर्णलोचना आत्मनो वृत्तं बाल्ये वैधव्यहेतुं च व्याजहार।

Verse 88

पुनः पप्रच्छ तां बालां पुत्रः कस्यायमुत्तमः । कथं धृतो वा जठरे बालोऽयं चंद्रसन्निभः

पुनः स तां बालां पप्रच्छ—पुत्रः कस्यायमुत्तमः? कथं वा जठरे धृतोऽयं चन्द्रसन्निभो बालः?

Verse 90

इति तस्या वचः श्रुत्वा विहस्य ब्राह्मणोत्तमः । प्रोवाच कष्टात्कष्टं हि चरितं तव भामिनि

इति तस्या वचः श्रुत्वा विहस्य ब्राह्मणोत्तमः । प्रोवाच—कष्टात्कष्टं हि चरितं तव भामिनि ॥

Verse 91

पाणिग्रहणमात्रं ते कृत्वा भर्त्ता मृतः किल । कथं चायं सुतो जातस्तस्य कारणमुच्यताम्

पाणिग्रहणमात्रं ते कृत्वा भर्त्ता मृतः किल । कथं चायं सुतो जातस्तस्य कारणमुच्यताम् ॥

Verse 92

इति तेनोदितां वाणीमाकर्ण्यातीव लज्जिता । क्षणं चाश्रुमुखी भूत्वा धैर्यादित्थमभाषत

इति तेनोदितां वाणीमाकर्ण्यातीव लज्जिता । क्षणं चाश्रुमुखी भूत्वा धैर्यादित्थमभाषत ॥

Verse 93

शारदोवाच । तदलं परिहासोक्त्या त्वं मां वेत्सि महामते । त्वामहं वेद्मि चार्थेऽस्मिन्प्रमाणं मन आवयोः

शारदोवाच—तदलं परिहासोक्त्या त्वं मां वेत्सि महामते । त्वामहं वेद्मि चार्थेऽस्मिन्प्रमाणं मन आवयोः ॥

Verse 94

इत्युक्त्वा सर्वमावेद्य देव्या दत्तं वरादिकम् । व्रतस्यार्धं कुमारं तं ददौ तस्मै धृतव्रतम्

इत्युक्त्वा सर्वमावेद्य देव्या दत्तं वरादिकम् । व्रतस्यार्धफलप्रायं कुमारं तं ददौ तस्मै धृतव्रतम् ॥

Verse 95

सोऽपि प्रमुदितो विप्रः कुमारं प्रतिगृह्य तम् । पित्रोरनुमतेनैव तां निनाय निजालयम्

सोऽपि प्रमुदितो विप्रः कुमारं प्रतिगृह्य तम् । पित्रोरनुमतेनैव तां निनाय निजालयम् ॥

Verse 96

सापि स्थित्वा बहून्मासांस्तस्य विप्रस्य मंदिरे । तस्मिन्कालवशं प्राप्ते प्रविश्याग्निं तमन्वगात्

सापि स्थित्वा बहून्मासांस्तस्य विप्रस्य मंदिरे । तस्मिन्कालवशं प्राप्ते प्रविश्याग्निं तमन्वगात् ॥

Verse 97

ततस्तौ दंपती भूत्वा विमानं दिव्यमास्थितौ । दिव्यभोगसमायुक्तौ जग्मतुः शिवमंदिरम्

ततस्तौ दंपती भूत्वा विमानं दिव्यमास्थितौ । दिव्यभोगसमायुक्तौ जग्मतुः शिवमंदिरम् ॥

Verse 98

इत्येततत्पुण्यमाख्यानं मया समनुवर्णितम् । पठतां शृण्वतां सम्यग्भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्

इत्येततत्पुण्यमाख्यानं मया समनुवर्णितम् । पठतां शृण्वतां सम्यग्भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् ॥

Verse 99

आयुरारोग्यसंपत्तिधनधत्यविवर्द्धनम् । स्त्रीणां मंगलसौभाग्यसंतानसुखसाधनम्

आयुरारोग्यसंपत्तिधनधान्यविवर्द्धनम् । स्त्रीणां मंगलसौभाग्यसंतानसुखसाधनम् ॥

Verse 100

एतन्महाख्यानमघौघनाशनं गौरीमहेशव्रतपुण्यकीर्तनम् । भक्त्या सकृद्यः शृणुयाच्च कीर्त्तयेद्भुक्त्वा स भोगान्पदमेति शाश्वतम्

एतन्महाख्यानं पापौघविनाशनं गौरीमहेशव्रतपुण्यकीर्तनम्। यः सकृदपि भक्त्या शृणुयात् कीर्तयेद्वा, स भोगान् भुक्त्वा शाश्वतं पदं प्राप्नोति॥