Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 52
Devanagari script
एवं ध्यात्वा तु हृत्पद्मे जगतः पितरौ शिवौ । जप्त्वा तदात्मकं मंत्रं तदंते बहिरर्चयेत्
Transliteration
evaṃ dhyātvā tu hṛtpadme jagataḥ pitarau śivau | japtvā tadātmakaṃ maṃtraṃ tadaṃte bahirarcayet
Translation
एवं हृत्पद्मे जगतः पितरौ शिवौ ध्यात्वा, तदात्मकं मन्त्रं जप्त्वा, तदन्ते बहिरर्चयेत्।
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)
ध्यात्वाhaving meditated
ध्यात्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootध्यात्वा (कृदन्त; √ध्यै (धातु) + त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वक्रिया
तुthen/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपात (particle)
हृत्पद्मेin the lotus of the heart
हृत्पद्मे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृत् + पद्म (प्रातिपदिक)
Formसमासः (षष्ठी-तत्पुरुषः) ‘हृदः पद्मम्’; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरणम्
जगतःof the world
जगतः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध
पितरौthe two parents
पितरौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), द्विवचन; कर्ता
शिवौŚiva (the divine pair)
शिवौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; ‘शिव-युगल’ (शिव-पार्वती)
जप्त्वाhaving recited
जप्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootजप्त्वा (कृदन्त; √जप् (धातु) + त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त; पूर्वक्रिया
तदात्मकम्of that very nature
तदात्मकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आत्मक (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुषः) ‘तद्-आत्मकः’ = ‘of that nature’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (मन्त्रं)
मन्त्रम्mantra
मन्त्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगे नपुंसकवत्), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म
तदन्तेat its end, thereafter
तदन्ते:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमासः ‘तदन्ते’ = ‘तस्य अन्ते’; अव्ययवत् प्रयोगः (adverbial)
बहिःoutside
बहिः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootबहिः (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)
अर्चयेत्should worship
अर्चयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अर्च् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
Speaker
Narratorial/Instructional voice within Brahmottarakhaṇḍa (speaker not explicit in the snippet)
Characters & Entities
Ś
ŚivaŚ
Śivā (Pārvatī/Umā)FAQs
Inner worship (dhyāna and japa) should mature into outer worship (arcana), uniting contemplation with disciplined action.
No particular tīrtha is referenced; the teaching is a general pūjā-krama (ritual sequence).
Dhyāna in the heart-lotus → mantra-japa embodying Śiva–Śivā → external arcana (formal worship).