Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 15

Devanagari script

भवपाशनिबद्धानां देहिनां हितकाम्यया । आहोंनमः शिवायेति मंत्रमाद्यं शिवः स्वयम्

Transliteration

bhavapāśanibaddhānāṃ dehināṃ hitakāmyayā | āhoṃnamaḥ śivāyeti maṃtramādyaṃ śivaḥ svayam

Translation

भवपाशनिबद्धानां देहिनां हितकाम्यया । शिवः स्वयमेव आद्यं मन्त्रं प्राह— ‘ॐ नमः शिवाय’ इति ॥

Word by Word

• भवपाशनिबद्धानाम्: of those bound by the noose of worldly existence
• भवपाशनिबद्धानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: भव (प्रातिपदिक) + पाश (प्रातिपदिक) + निबद्ध (कृदन्त; नि√बन्ध्)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; विशेषण—देहिनाम्; समासः—भवस्य पाशः (षष्ठी-तत्पुरुष) + पाशेन निबद्ध (तृतीया-तत्पुरुष)

• देहिनाम्: of embodied beings
• देहिनाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देहिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• हितकाम्यया: with the desire for their welfare
• हितकाम्यया: Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण-हेतु)
• Type: Noun
• Root: हित (प्रातिपदिक) + काम्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; हेतौ/साधने (instrumental of motive/means); समासः—हितं काम्यते यस्या सा (उपपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-भाव)

• आहोम्: indeed / ah!
• आहोम्: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: आहोम् (अव्यय/निपात)
• Form: निपात (exclamatory/particle)

• नमः: salutation
• नमः: Karma/Predicate nominal (Object/प्रयोगगत)
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; अव्ययीभाववत् प्रयोगः (salutation-formula)

• शिवाय: to Śiva
• शिवाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन

• इति: thus
• इति: Quotative marker (इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-समाप्ति सूचक अव्यय (quotative particle)

• मन्त्रम्: the mantra
• मन्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• आद्यम्: prime/first
• आद्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आद्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण—मन्त्रम्

• शिवः: Śiva
• शिवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Emphasis (विशेषणभाव)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (emphatic/reflexive adverb)

Speaker

Deductive attribution: Purāṇic narrator in Brahmottara-khaṇḍa (likely Sūta/compilational voice)

Visual Art Cues

Scene: Śiva, serene and compassionate, bestows the primal mantra to suffering embodied beings bound by a dark noose of saṃsāra; the mantra appears as luminous syllables emerging from Śiva’s heart or ḍamaru-sound, cutting the noose.

Characters & Entities

• Śiva
• Oṃ
• Namaḥ Śivāya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Śiva-mantra is given as a compassionate remedy for bondage to saṃsāra.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the verse frames the mantra as a universal saving means.

What ritualistic prescription is mentioned?

Chanting the mantra ‘Oṃ namaḥ śivāya’ (japa) is indicated as the primary practice.