
अध्यायेऽस्मिन् श्रीमार्कण्डेयः राजानं प्रति तीर्थविधिं प्रवर्तयति। प्रथमं वahnītīrtham् उपदिशति—यत्र दण्डकारण्यसम्बद्धपूर्ववृत्तान्तानन्तरं नर्मदातटे हुताशनः शुद्धिमवाप्तवानिति प्रसिद्धम्। तत्र स्नानं, महेश्वरपूजनं, भक्तिकर्माणि, पितृदेवताभ्यः तर्पणादयश्च विधीयन्ते; फलश्रुत्या च प्रत्येककर्मणः पृथक् फलम्, महायज्ञानां तुल्यफलप्राप्तिश्च कथ्यते। अनन्तरं कौबेरतीर्थस्य माहात्म्यं वर्ण्यते—यत्र कुबेरो यक्षाधिपतिं पदं प्राप्तवान्। तत्र स्नानं, उमासहितस्य जगद्गुरोः पूजनं, दानधर्मश्च, विशेषतः ब्राह्मणाय सुवर्णदानं, परिमितपुण्यफलैः सह निर्दिश्यते। उपसंहारे नर्मदातीर्थपञ्चकं प्रशस्यते; परलोकगतयः श्रेष्ठा इति, प्रलयेऽपि अन्यासु आप्सु क्षीयमाणासु रेवाया नित्यपावनत्वं स्थिरमिति च प्रतिपाद्यते।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल वह्नितीर्थमनुत्तमम् । यत्र सिद्धो महातेजास्तपः कृत्वा हुताशनः
श्रीमार्कण्डेय उवाच— ततः, हे महीपाल, वह्नितीर्थमनुत्तमं गच्छेत्; यत्र महातेजाः हुताशनः तपः कृत्वा सिद्धिं प्राप्तवान्॥
Verse 2
सर्वभक्ष्यः कृतो योऽसौ दण्डके मुनिना पुरा । नर्मदातटमाश्रित्य पूतो जातो हुताशनः
पुरा दण्डके मुनिना योऽसौ सर्वभक्ष्यः कृतः; स हुताशनः नर्मदातटमाश्रित्य पूतो जातः॥
Verse 3
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयित्वा महेश्वरम् । अग्निप्रवेशं कुरुते स गच्छेदग्निसाम्यताम्
तत्र तीर्थे यः स्नात्वा महेश्वरं पूजयित्वा अग्निप्रवेशं करोति, स अग्निसाम्यतां गच्छति॥
Verse 4
भक्त्या स्नात्वा तु यस्तत्र तर्पयेत्पितृदेवताः । अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलमाप्नोत्यसंशयम्
यो हि तत्र भक्त्या स्नात्वा पितृदेवतास्तर्पयेत्, स निःसन्देहं अग्निष्टोमयज्ञस्य फलं प्राप्नोति।
Verse 5
तस्यैवानन्तरं राजन्कौबेरं तीर्थमुत्तमम् । कुबेरो यत्र संसिद्धो यक्षाणामधिपः पुरा
तस्यैवानन्तरं राजन् कौबेरं नाम तीर्थमुत्तमम्; यत्र पुरा यक्षाधिपः कुबेरः संसिद्धिं प्राप्तवान्।
Verse 6
तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा समभ्यर्च्य जगद्गुरुम् । उमया सहितं भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते
तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा जगद्गुरुं उमासहितं भक्त्या समभ्यर्च्य, सर्वपापैः प्रमुच्यते।
Verse 7
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा दद्याद्विप्राय कांचनम् । नाभिमात्रे जले तिष्ठन्स लभेतार्बुदं फलम्
तत्र तीर्थे यः स्नात्वा नाभिमात्रे जले तिष्ठन् विप्राय काञ्चनं दद्यात्, स अर्बुदफलं लभेत्।
Verse 8
दधिस्कन्दे मधुस्कन्दे नन्दीशे वरुणालये । आग्नेये यत्फलं तात स्नात्वा तत्फलमाप्नुयात्
दधिस्कन्दे मधुस्कन्दे नन्दीशे वरुणालये च स्नात्वा, आग्नेये कर्मणि यत्फलं कथितं तदेव, तात, प्राप्नुयात्।
Verse 9
ते वन्द्या मानुषे लोके धन्याः पूर्णमनोरथाः । यैस्तु दृष्टं महापुण्यं नर्मदातीर्थपञ्चकम्
ते मानुषे लोके वन्द्याः धन्याः पूर्णमनोरथाः; ये तु महापुण्यं नर्मदातीर्थपञ्चकं दृष्टवन्तः।
Verse 10
ते यान्ति भास्करे लोके परमे दुःखनाशने । भास्करादैश्वरे लोके चैश्वरादनिवर्तके
ते परमे दुःखनाशने भास्करलोके यान्ति; भास्करात् ऐश्वर्यलोके, ततोऽनिवर्तके परमे पदे।
Verse 11
नीयते स परे लोके यावदिन्द्राश्चतुर्दश । ततः स्वर्गाच्च्युतो मर्त्यो राजा भवति धार्मिकः
स चतुर्दशेन्द्रपर्यन्तं परेषु लोकेषु नीयते; ततः स्वर्गाच्च्युतो मर्त्येषु धर्मिको राजा जायते।
Verse 12
सर्वरोगविनिर्मुक्तो भुनक्ति सचराचरम् । विष्णुश्च देवता येषां नर्मदातीर्थसेविनाम्
स सर्वरोगविनिर्मुक्तः सचराचरसमृद्धिं भुङ्क्ते; नर्मदातीर्थसेविनां तु विष्णुरेव देवता।
Verse 13
अखण्डितप्रतापास्ते जायन्ते नात्र संशयः । गङ्गा कनखले पुण्या कुरुक्षेत्रे सरस्वती
तेऽखण्डितप्रतापाः जायन्ते नात्र संशयः; गङ्गा कनखले पुण्या, कुरुक्षेत्रे सरस्वती पुण्या।
Verse 14
ग्रामे वा यदि वारण्ये पुण्या सर्वत्र नर्मदा । रेवातीरे वसेन्नित्यं रेवातोयं सदा पिबेत्
ग्रामे वा यदि वारण्ये सर्वत्रैव नर्मदा पुण्या। रेवातीरे नित्यं वसेत्, रेवातोयं च सदा पिबेत्॥
Verse 15
स स्नातः सर्वतीर्थेषु सोमपानं दिने दिने । गङ्गाद्याः सरितः सर्वाः समुद्राश्च सरांसि च । कल्पान्ते संक्षयं यान्ति न मृता तेन नर्मदा
स सर्वतीर्थेषु स्नात इव, दिने दिने सोमपानं कृतवानिव। गङ्गाद्याः सर्वाः सरितः, समुद्राः सरांसि च कल्पान्ते संक्षयं यान्ति; तेन नर्मदा न मृता, न विनश्यति॥
Verse 82
। अध्याय
इति अध्यायसमाप्तिः।