Adhyaya 78

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र नरदेश्वरमुत्तमम् । तीर्थानां परमं तीर्थं निर्मितं नारदेन तु

श्रीमर्कण्डेय उवाच । ततः गच्छेत् तु राजेन्द्र नरदेश्वरमुत्तमम् । तीर्थानां परमं तीर्थं नारदेन विनिर्मितम् ॥

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । नारदेन मुनिश्रेष्ठ कस्मात्तीर्थं विनिर्मितम् । एतदाख्याहि मे सर्वं प्रसन्नो यदि सत्तम

युधिष्ठिर उवाच । नारदेन मुनिश्रेष्ठ कस्मात् तीर्थं विनिर्मितम् । एतदाख्याहि मे सर्वं प्रसन्नो यदि सत्तम ॥

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । परमेष्ठिसुतः पार्थ नारदो मुनिसत्तमः । रेवायाश्चोत्तरे कूले तपस्तेन पुरा कृतम्

श्रीमर्कण्डेय उवाच । परमेष्ठिसुतः पार्थ नारदो मुनिसत्तमः । रेवायाश्चोत्तरे कूले तपस्तेन पुरा कृतम् ॥

Verse 4

नवनाडीनिरोधेन काष्ठावत्यां गतेन च । तोषितः पशुभर्ता वै नारदेन युधिष्ठिर

नवनाडीनिरोधेन काष्ठावत्यां गतेन च । तोषितः पशुभर्ता वै नारदेन युधिष्ठिर ॥

Verse 5

ईश्वर उवाच । तुष्टोऽहं तव विप्रेन्द्र योगिनाथ अयोनिज । वरं प्रार्थय मे वत्स यस्ते मनसि वर्तते

ईश्वर उवाच—हे विप्रेन्द्र, हे योगिनाथ, हे अयोनिज! अहं त्वयि तुष्टोऽस्मि। वत्स, यन्मनसि वर्तते तद्वरं मत्तः प्रार्थय।

Verse 6

नारद उवाच । त्वत्प्रसादेन मे शम्भो योगश्चैव प्रसिध्यतु । अचला ते भवेद्भक्तिः सर्वकालं ममैव तु

नारद उवाच—हे शम्भो, त्वत्प्रसादेन मे योगः प्रसिध्यतु। मम तु सर्वकालं त्वय्यचला भक्तिर्भवतु।

Verse 7

स्वेच्छाचारी भवे देव वेदवेदाङ्गपारगः । त्रिकालज्ञो जगन्नाथ गीतज्ञोऽहं सदा भवे

हे देव, स्वेच्छाचारी भवेयं, वेदवेदाङ्गपारगश्च। हे जगन्नाथ, त्रिकालज्ञोऽहं सदा गीतज्ञश्च भवेयम्।

Verse 8

दिने दिने यथा युद्धं देवदानवमानुषैः । पाताले मर्त्यलोके वा स्वर्गे वापि महेश्वर

हे महेश्वर, दिने दिने यत्र यत्र युद्धं भवति—देवैर्दानवैर्मानुषैश्च—पाताले मर्त्यलोके वा स्वर्गे वापि…

Verse 9

पश्येयं त्वत्प्रसादेन भवन्तं पार्वतीं तथा । तीर्थं लोकेषु विख्यातं सर्वपापक्षयंकरम्

त्वत्प्रसादेन अहं भवन्तं पार्वतीं च पश्येयम्। लोकेषु विख्यातं तीर्थं च भवेत्, यत्सर्वपापक्षयंकरम्।

Verse 10

ईश्वर उवाच । एवं नारद सर्वं तु भविष्यति न संशयः । चिन्तितं मत्प्रसादेन सिध्यते नात्र संशयः

ईश्वर उवाच—एवं नारद, सर्वं तु भविष्यति न संशयः। यच्च चिन्तितं तत् मत्प्रसादेन सिध्यते, नात्र संशयः॥

Verse 11

स्वेच्छाचारो भवेर्वत्स स्वर्गे पातालगोचरे । मर्त्ये वा भ्रम वै योगिन्न केनापि निवार्यसे

वत्स, स्वेच्छाचारो भवेः स्वर्गे पातालगोचरे। मर्त्येऽपि भ्रम वै योगिन्, केनापि न निवार्यसे॥

Verse 12

सप्त स्वरास्त्रयो ग्रामा मूर्च्छनाश्चैकविंशतिः । ताना एकोनपञ्चाशत्प्रसादान्मे तव ध्रुवम्

सप्त स्वरास्त्रयो ग्रामा मूर्च्छनाश्चैकविंशतिः। तानाः एकोनपञ्चाशत्, मे प्रसादात् तव ध्रुवम्॥

Verse 13

मम प्रियंकरं दिव्यं नृत्यगीतं भविष्यति । कलिं च पश्यसे नित्यं देवदानवकिन्नरैः

मम प्रियंकरं दिव्यं नृत्यगीतं भविष्यति। कलिं च पश्यसे नित्यं देवदानवकिन्नरैः॥

Verse 14

त्वत्तीर्थं भूतले पुण्यं मत्प्रसादाद्भविष्यति । वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो ह्यशेषज्ञानकोविदः । एकस्त्वमसि निःसङ्गो मत्प्रसादेन नारद

त्वत्तीर्थं भूतले पुण्यं मत्प्रसादाद्भविष्यति। वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो ह्यशेषज्ञानकोविदः। एकस्त्वमसि निःसङ्गो मत्प्रसादेन नारद॥

Verse 15

इत्युक्त्वान्तर्दधे देवो नारदस्तत्र शूलिनम् । स्थापयामास राजेन्द्र सर्वसत्त्वोपकारकम्

इत्युक्त्वा देवोऽन्तर्दधे। ततः नारदः, राजेन्द्र, तत्र सर्वसत्त्वोपकारकं शूलिनं शिवं प्रतिष्ठापयामास।

Verse 16

पृथिव्यामुत्तमं तीर्थं निर्मितं नारदेन तु । तत्र तीर्थे नृपश्रेष्ठ यो गच्छेद्विजितेन्द्रियः

पृथिव्यामुत्तमं तीर्थं नारदेनैव निर्मितम्। तस्मिन् तीर्थे, नृपश्रेष्ठ, यो गच्छेद्विजितेन्द्रियः—

Verse 17

मासि भाद्रपदे पार्थ कृष्णपक्षे चतुर्दशी । उपोष्य परया भक्त्या रात्रौ कुर्वीत जागरम्

मासि भाद्रपदे, पार्थ, कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां, परया भक्त्या उपोष्य रात्रौ जागरं कुर्यात्।

Verse 18

छत्रं तत्र प्रदातव्यं ब्राह्मणे शुभलक्षणे । शस्त्रेण तु हता ये वै तेषां श्राद्धं प्रदापयेत् । ते यान्ति परमं लोकं पिण्डदानप्रभावतः

तत्र शुभलक्षणाय ब्राह्मणाय छत्रं प्रदातव्यम्। शस्त्रेण हता ये च, तेषां श्राद्धं प्रदापयेत्; पिण्डदानप्रभावतः ते परमं लोकं यान्ति।

Verse 19

कपिला तत्र दातव्या पित्ःनुद्दिश्य भारत । इत्युच्चार्य द्विजे देया यान्तु ते परमां गतिम्

तत्र, भारत, पितॄन् उद्दिश्य कपिला दातव्या। ‘यान्तु ते परमां गतिम्’ इत्युच्चार्य द्विजे देया।

Verse 20

अस्य श्राद्धस्य भावेन ब्राह्मणस्य प्रसादतः । नर्मदातोयभावेन न्यायार्जितधनस्य च । तेषां चैव प्रभावेन प्रेता यान्तु परां गतिम्

अस्य श्राद्धस्य शुद्धभावेन ब्राह्मणप्रसादतः। नर्मदाजलपावन्येन न्यायार्जितधनप्रभावतः। एतेषां सर्वेषां प्रभावेन प्रेताः परां गतिं यान्तु॥

Verse 21

इत्युच्चार्य द्विजे देया दक्षिणा च स्वशक्तितः । हविष्यान्नं विशालाक्ष द्विजानां चैव दापयेत्

इत्युच्चार्य द्विजेभ्यः स्वशक्तितो दक्षिणां दद्यात्। विशालाक्ष, द्विजानां च हविष्यान्नं दापयेत्॥

Verse 22

दीपं भक्त्या प्रदातव्यं नृत्यं गीतं च कारयेत् । अवाप्तं तेन वै सर्वं यः करोतीश्वरालये

दीपं भक्त्या प्रदातव्यं नृत्यगीतं च कारयेत्। ईश्वरालये यः करोति, तेन वै सर्वमवाप्यते॥

Verse 23

स याति रुद्रसांनिध्यमिति रुद्रः स्वयं जगौ । विद्यादानेन चैकेन अक्षयां गतिमाप्नुयात्

स रुद्रसान्निध्यं यातीत्येवं रुद्रः स्वयं जगौ। विद्यादानेन चैकेन अक्षयां गतिमाप्नुयात्॥

Verse 24

धूर्वहास्तत्र दातव्या भूमिः सस्यवती नृप । चित्रभानुं शुभैर्मन्त्रैः प्रीणयेत्तत्र भक्तितः

तत्र धूर्वहादयो दातव्याः, भूमिश्च सस्यवती नृप। तत्र भक्त्या शुभमन्त्रैश्चित्रभानुं प्रीणयेत्॥

Verse 25

आज्येन सुप्रभूतेन होमद्रव्येण भारत । ये यजन्ति सदा भक्त्या त्रिकालं नृत्यमेव च

हे भारत! ये जनाः सुप्रभूतेन आज्येन सम्यग् होमद्रव्येण च सदा भक्त्या यजन्ति, त्रिकालं पूजां कुर्वन्ति, नृत्यमेव च कुर्वन्ति।

Verse 26

तीर्थे नारदनामाख्ये रेवायाश्चोत्तरे तटे । चित्रभानुमुखा देवाः सर्वदेवमय ऋषिः

रेवायाः उत्तरे तटे ‘नारद’नाम्नि तीर्थे चित्रभानुमुखा देवाः सन्निहिताः; तत्र च सर्वदेवमयो ऋषिः विराजते।

Verse 27

ऋषिणा प्रीणिताः सर्वे तस्मात्प्रीत्यो हुताशनः । पूजिते हव्यवाहे तु दारिद्र्यं नैव जायते

ऋषिणा प्रीणिताः सर्वे, तस्मात् हुताशनः प्रीतिमान् अभवत्। हव्यवाहे पूजिते तु दारिद्र्यं कदाचन न जायते।

Verse 28

धनेन विपुला प्रीतिर्जायते प्रतिजन्मनि । कुलीनाश्च सुवेषाश्च सर्वकालं धनेन तु

धनेन प्रतिजन्मनि विपुला प्रीतिः जायते; धनेनैव च सर्वदा कुलीनता सुवेषता च भवति।

Verse 29

प्लवो नदीनां पतिरङ्गनानां राजा च सद्वृत्तरतः प्रजानाम् । धनं नराणामृतवस्तरूणां गतं गतं यौवनमानयन्ति

प्लवो नदीनां पतिः, अङ्गनानां पतिः पतिः; सद्वृत्तरतः राजा प्रजानां पतिरुच्यते। तथा धनं नराणां आधारः; ऋतुवस्तरूणां, विशेषतः यौवने, गतं गतं यौवनमानयति।

Verse 30

धनदत्वं धनेशेन तस्मिंस्तीर्थे ह्युपार्जितम् । यमेन च यमत्वं हि इन्द्रत्वं चैव वज्रिणा

तस्मिंस्तीर्थे धनेशेन कुबेरेण धनदत्वं समुपार्जितम्। यमेन च यमत्वं प्राप्तं, वज्रिणेन्द्रेण चैव इन्द्रत्वं लब्धम्॥

Verse 31

अन्यैरपि महीपालैः पार्थिवत्वमुपार्जितम् । नारदेश्वरमाहात्म्याद्ध्रुवो निश्चलतां गतः

अन्यैरपि महीपालैः पार्थिवत्वं समुपार्जितम्। नारदेश्वरमाहात्म्यात् ध्रुवो निश्चलतां गतः॥

Verse 32

सर्वतीर्थवरं तीर्थं निर्मितं नारदेन तु । पृथिव्यां सागरान्तायां रेवायाश्चोत्तरे तटे । तद्वरं सर्वतीर्थानां महापातकनाशनम्

सर्वतीर्थवरं तीर्थं नारदेन तु निर्मितम्। पृथिव्यां सागरान्तायां रेवायाश्चोत्तरे तटे॥ तद्वरं सर्वतीर्थानां महापातकनाशनम्॥

Verse 78

। अध्याय

अध्यायः (इति अध्यायचिह्नम्)।