Adhyaya 73

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले तीर्थं परमशोभनम् । सर्वपापहरं पार्थ गोपारेश्वरमुत्तमम् । गोदेहान्निःसृतं लिङ्गं पुण्यं भूमितले नृप

श्रीमार्कण्डेय उवाच—नर्मदाया दक्षिणे कूले परमशोभनं तीर्थमस्ति, हे पार्थ, सर्वपापहरं गोपारेश्वरमुत्तमम्। तत्र, हे नृप, गोदेहान्निःसृतं पुण्यं लिङ्गं भूमितले विराजते।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । गोदेहान्निःसृतं कस्माल्लिङ्गं पापक्षयंकरम् । दक्षिणे नर्मदाकूले मणिनागसमीपतः । संक्षेपात्कथ्यतां विप्र गोपारेश्वरसम्भवम्

युधिष्ठिर उवाच—गोदेहान्निःसृतं लिङ्गं कस्मात् पापक्षयंकरम्? दक्षिणे नर्मदाकूले मणिनागसमीपतः गोपारेश्वरसम्भवं संक्षेपात् कथ्यतां, हे विप्र।

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । कामधेनुस्तपस्तत्र पुरा पार्थ चकार ह । ध्यायते परया भक्त्या देवदेवं महेश्वरम्

श्रीमार्कण्डेय उवाच—पुरा तत्र, हे पार्थ, कामधेनुः तपश्चकार; सा परया भक्त्या देवदेवं महेश्वरं ध्यायति स्म।

Verse 4

तुष्टस्तस्या जगन्नाथ कपिलाय महेश्वरः । निःसृतो देहमध्यात्तु अच्छेद्यः परमेश्वरः

तस्याः तुष्टो जगन्नाथः कपिलायै महेश्वरः । देहमध्यात् निःसृतोऽच्छेद्यः परमेश्वरः स्वयम् ॥

Verse 5

तुष्टो देवि जगन्मातः कपिले परमेश्वरि । आराधनं कृतं यस्मात्तद्वदाशु शुभानने

तुष्टोऽस्मि देवि जगन्मातः कपिले परमेश्वरि । यतस्त्वया कृतं पूजनं तद्वदाशु शुभानने ॥

Verse 6

सुरभ्युवाच । लोकानामुपकाराय सृष्टाहं परमेष्ठिना । लोककार्याणि सर्वाणि सिध्यन्ति मत्प्रसादतः

सुरभ्युवाच— लोकानामुपकाराय सृष्टाहं परमेष्ठिना । लोककार्याणि सर्वाणि सिध्यन्ति मत्प्रसादतः ॥

Verse 7

लोकाः स्वर्गं प्रयास्यन्ति मत्प्रसादेन शङ्कर । तीर्थे त्वं भव मे शम्भो लोकानां हितकाम्यया

लोकाः स्वर्गं प्रयास्यन्ति मत्प्रसादेन शङ्कर । तस्मात् तीर्थे त्वं भव मे शम्भो लोकहितेच्छया ॥

Verse 8

तथेति भगवानुक्त्वा तीर्थे तत्रावसन्मुदा । तदाप्रभृति तत्तीर्थं विख्यातं वसुधातले । स्नानेनैकेन राजेन्द्र पापसङ्घं व्यपोहति

तथेति भगवानुक्त्वा तीर्थे तत्रावसन्मुदा । तदाप्रभृति तत्तीर्थं विख्यातं वसुधातले । स्नानेनैकेन राजेन्द्र पापसङ्घं व्यपोहति ॥

Verse 9

गोपारेश्वरगोदानं यस्तु भक्त्या च कारयेत् । योग्ये द्विजोत्तमे देया योग्या धेनुः सकाञ्चना

यो भक्त्या गोपारेश्वरगोदानं कारयेत्, स योग्ये द्विजोत्तमे योग्यां धेनुं सकाञ्चनां दद्यात्।

Verse 10

सवत्सा तरुणी शुभ्रा बहुक्षीरा सवस्त्रका । कृष्णपक्षे चतुर्दश्यामष्टम्यां वा प्रदापयेत्

सवत्सां तरुणीं शुभ्रां बहुक्षीरां सवस्त्रकां धेनुं कृष्णपक्षे चतुर्दश्याम् अष्टम्यां वा प्रदापयेत्।

Verse 11

सर्वेषु चैव मासेषु कार्त्तिके च विशेषतः । दापयेत्परया भक्त्या द्विजे स्वाध्यायतत्परे

सर्वेषु मासेषु, कार्त्तिके तु विशेषतः, परया भक्त्या स्वाध्यायतत्परे द्विजे दानं दापयेत्।

Verse 12

विधिना च प्रदद्याद्यो विधिना यस्तु गृह्णते । तावुभौ पुण्यकर्माणौ प्रेक्षकः पुण्यभाजनम्

यो विधिना प्रददाति, योऽपि विधिना गृह्णाति, तावुभौ पुण्यकर्माणौ; प्रेक्षकः अपि पुण्यभाजनम्।

Verse 13

पिण्डदानं प्रकुर्याद्यः प्रेतानां भक्तिसंयुतः । पिण्डेनैकेन राजेन्द्र प्रेता यान्ति परां गतिम्

यो भक्तिसंयुतः प्रेतानां पिण्डदानं प्रकुर्यात्, राजेन्द्र, एकेनापि पिण्डेन प्रेताः परां गतिं यान्ति।

Verse 14

भक्त्या प्रणामं रुद्रस्य ये कुर्वन्ति दिने दिने । तेषां पापं प्रलीयेत भिन्नपात्रे जलं यथा

ये भक्त्या दिने दिने रुद्रस्य प्रणामं कुर्वन्ति, तेषां पापं भिन्नपात्रे जलमिव प्रलीयते।

Verse 15

तत्र तीर्थे तु यो राजन्वृषभं च समुत्सृजेत् । पितरश्चोद्धृतास्तेन शिवलोके महीयते

तत्र तीर्थे यो राजन् वृषभं समुत्सृजेत्, तेन पितर उद्धृताः; स च शिवलोके महीयते।

Verse 16

युधिष्ठिर उवाच । वृषोत्सर्गे कृते तात फलं यज्जायते नृणाम् । तत्सर्वं कथयस्वाशु प्रयत्नेन द्विजोत्तम

युधिष्ठिर उवाच—तात, वृषोत्सर्गे कृते नृणां यत्फलं जायते, तत्सर्वं प्रयत्नेनाशु कथयस्व द्विजोत्तम।

Verse 17

श्रीमार्कण्डेय उवाच । सर्वलक्षणसम्पूर्णे वृषे चैव तु यत्फलम् । तदहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्व धर्मनन्दन

श्रीमार्कण्डेय उवाच—सर्वलक्षणसम्पूर्णे वृषे वृषोत्सर्गे यत्फलं भवति, तदहं सम्प्रवक्ष्यामि; शृणुष्व धर्मनन्दन।

Verse 18

कार्त्तिके चैव वैशाखे पूर्णिमायां नराधिप । रुद्रस्य सन्निधौ भूत्वा शुचिः स्नातो जितेन्द्रियः

कार्त्तिके वैशाखे च पूर्णिमायां नराधिप, रुद्रसन्निधौ भूत्वा शुचिः स्नातो जितेन्द्रियः।

Verse 19

वृषस्यैव समुत्सर्गं कारयेत्प्रीयतां हरः । सांनिध्ये कारयेत्पुत्र चतस्रो वत्सिकाः शुभाः

वृषस्यैव समुत्सर्गं दानरूपेण कारयेत्, येन हरः प्रीयताम्। तस्यैव सांनिध्ये, हे पुत्र, चतस्रो शुभा वत्सिकाः अपि कारयेत्।

Verse 20

दत्त्वा तु विप्रमुख्याय सर्वलक्षणसंयुताः । प्रीयतां च महादेवो ब्रह्मा विष्णुर्महेश्वरः

सर्वलक्षणसंयुताः ताः दत्त्वा तु विप्रमुख्याय—प्रीयतां महादेवः; तथा ब्रह्मा विष्णुर्महेश्वरश्च प्रीयन्ताम्।

Verse 21

वृषभे रोमसंख्या या सर्वाङ्गेषु नराधिप । तावद्वर्षप्रमाणं तु शिवलोके महीयते

हे नराधिप, वृषभस्य सर्वाङ्गेषु या रोमसंख्या, तावद्वर्षप्रमाणं शिवलोके स महीयते।

Verse 22

शिवलोके वसित्वा तु यदा मर्त्येषु जायते । कुले महति सम्भूतिर्धनधान्यसमाकुले

शिवलोके वसित्वा तु, यदा मर्त्येषु जायते, तदा महति कुले सम्भूतिः भवति, धनधान्यसमाकुले।

Verse 23

नीरोगो रूपवांश्चैव विद्याढ्यः सत्यवाक्शुचिः । गोपारेश्वरमाहात्म्यं मया ख्यातं युधिष्ठिर । गोदेहान्निःसृतं लिङ्गं नर्मदादक्षिणे तटे

नीरोगो रूपवांश्चैव विद्याढ्यः सत्यवाक् शुचिः च भवति। हे युधिष्ठिर, गोपारेश्वरमाहात्म्यं मया ख्यातम्—गोदेहान्निःसृतं लिङ्गं नर्मदादक्षिणे तटे।

Verse 73

। अध्याय

॥ इति अध्यायः ॥