Adhyaya 7

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । पुनरेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजंगमे । सलिलेनाप्लुते लोके निरालोके तमोद्भवे

श्रीमार्कण्डेय उवाच । पुनरेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे । सलिलेनाप्लुते लोके निरालोके तमोद्भवे ॥

Verse 2

ब्रह्मैको विचरंस्तत्र तमीभूते महार्णवे । दिव्यवर्षसहस्रं तु खद्योत इव रूपवान्

ब्रह्मैको विचरंस्तत्र तमीभूते महार्णवे । दिव्यवर्षसहस्रं तु खद्योत इव रूपवान् ॥

Verse 3

शेते योजनसाहस्रमप्रमेयमनुत्तमम् । द्वादशादित्यसंकाशं सहस्रचरणेक्षणम्

शेते योजनसाहस्रमप्रमेयमनुत्तमम् । द्वादशादित्यसङ्काशं सहस्रचरणेक्षणम् ॥

Verse 4

प्रसुप्तं चार्णवे घोरे ह्यपश्यत्कूर्मरूपिणम् । तं दृष्ट्वा विस्मयापन्नो ब्रह्मा बोधयते शनैः

प्रसुप्तं चार्णवे घोरे ह्यपश्यत्कूर्मरूपिणम् । तं दृष्ट्वा विस्मयापन्नो ब्रह्मा बोधयते शनैः ॥

Verse 5

स्तुतिभिर्मंगलैश्चैव वेदवेदांगसंभवैः । वाचस्पते विबुध्यस्व महाभूत नमोऽस्तु ते

वेदवेदाङ्गसम्भूतैर्मङ्गलैः स्तुतिभिश्चैव ब्रह्मा प्राह— “हे वाचस्पते, विबुध्यस्व; हे महाभूत, ते नमोऽस्तु।”

Verse 6

तवोदरे जगत्सर्वं तिष्ठते परमेश्वर । तद्विमुञ्च महासत्त्व यत्पूर्वं संहृतं त्वया

तवोदरे जगत्सर्वं तिष्ठति परमेश्वर; अतः हे महासत्त्व, यत्पूर्वं त्वया संहृतं तदिदानीं विमुञ्च।

Verse 7

अध्याय

अध्यायः। (इति अध्यायसूचना)

Verse 8

स निशम्य वचस्तस्य उत्थितः परमेश्वरः । समुद्गिरन् स लोकांस्त्रीन् ग्रस्तान् कल्पक्षये तदा

तस्य वचः निशम्य परमेश्वर उत्थितः; तदा कल्पक्षये ग्रस्तान् लोकांस्त्रीन् समुद्गिरन् पुनरुद्भावयामास।

Verse 9

देवदानवगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः । सचन्द्रार्कग्रहाः सर्वे शरीरात्तस्य निर्गताः

देवदानवगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः; सचन्द्रार्कग्रहाः सर्वे तस्य शरीरात् विनिर्गताः।

Verse 10

ततो ह्येकार्णवं सर्वं विभज्य परमेश्वरः । विस्तीर्णोपलतोयौघां सरित्सरविवर्धिताम्

ततः परमेश्वरः सर्वव्यापिनम् एकार्णवं विभज्य, विस्तीर्णोपलतोयौघां सरित्सरविवर्धितां मेदिनीं व्यदर्शयत्।

Verse 11

पश्यते मेदिनीं देवः सवृक्षौषधिपल्वलाम् । हिमवन्तं गिरिश्रेष्ठं श्वेतं पर्वतमुत्तमम्

देवः सवृक्षौषधिपल्वलां मेदिनीं पश्यन्, गिरिश्रेष्ठं हिमवन्तं तथा उत्तमं श्वेतपर्वतं च ददर्श।

Verse 12

शृङ्गवन्तं महाशैलं ये चान्ये कुलपर्वताः । जंबुद्वीपं कुशं क्रौञ्चं सगोमेदं सशाल्मलम्

शृङ्गवन्तं महाशैलं तथा येऽन्ये कुलपर्वताः; जम्बूद्वीपं कुशं क्रौञ्चं गोमेदं शाल्मलं च ददर्श।

Verse 13

पुष्करान्ताश्च ये द्वीपा ये च सप्तमहार्णवाः । लोकालोकं महाशैलं सर्वं च पुरतः स्थितम्

पुष्करान्ताश्च ये द्वीपाः, ये च सप्त महारणवाः; लोकालोकं महाशैलं च, सर्वं पुरतः स्थितं ददर्श।

Verse 14

चतुःप्रकृतिसंयुक्तं जगत्स्थावरजंगमम् । युगान्ते तु विनिष्क्रान्तमपश्यत्स महेश्वरः

चतुःप्रकृतिसंयुक्तं स्थावरजङ्गमात्मकं जगत्, युगान्ते पुनर्विनिष्क्रान्तं महेश्वरः अपश्यत्।

Verse 15

विप्रकीर्णशिलाजालामपश्यत्स वसुंधराम् । कूर्मपृष्ठोपगां देवीं महार्णवगतां प्रभुः

प्रभुः स वसुन्धरां विप्रकीर्णशिलाजालैः आकीर्णामपश्यत्; महार्णवमध्ये कूर्मपृष्ठोपगां देवीं भूमिं च ददर्श।

Verse 16

तस्मिन् विशीर्णशैलाग्रे सरित्सरोविवर्जिते । नानातरंगभिन्नोद आवर्तोद्वर्तसंकुले

तस्मिन् विशीर्णशैलाग्रे सरित्सरोविवर्जिते, नानातरङ्गभिन्नोदं आवर्तोद्वर्तसङ्कुलं (जलम्) आसीत्।

Verse 17

नानौषधिप्रज्वलिते नानोत्पलशिलातले । नानाविहंगसंघुष्टां मत्स्यकूर्मसमाकुलाम्

नानौषधिप्रज्वलितां नानोत्पलशिलातलाम्, नानाविहङ्गसङ्घुष्टां मत्स्यकूर्मसमाकुलां (तां) ददर्श।

Verse 18

दिव्यमायामयीं देवीमुत्कृष्टाम्बुदसन्निभाम् । नदीमपश्यद्देवेशो ह्यनौपम्यजलाशयाम्

देवेशो ह्यनौपम्यजलाशयां नदीं दिव्यमायामयीं देवीं, उत्कृष्टाम्बुदसन्निभाम्, अपश्यत्।

Verse 19

मध्ये तस्याम्बुदश्यामां पीनोरुजघनस्तनीम् । वस्त्रैरनुपमैर्दिव्यैर्नानाभरणभूषिताम्

तस्याः मध्येऽम्बुदश्यामां पीनोरुजघनस्तनीं, वस्त्रैरनुपमैर्दिव्यैर्नानाभरणभूषिताम् (अपश्यत्)।

Verse 20

सनूपुररवोद्दामां हारकेयूरमण्डिताम् । तादृशीं नर्मदां देवीं स्वयं स्त्रीरूपधारिणीम्

सनूपुररवोद्दामां हारकेयूरमण्डिताम् । तादृशीं नर्मदां देवीं स्वयं स्त्रीरूपधारिणीम् ॥

Verse 21

योगमायामयैश्चित्रैर्भूषणैः स्वैर्विभूषिताम् । अव्यक्ताङ्गीं महाभागामपश्यत्स तु नर्मदाम्

योगमायामयैश्चित्रैर्भूषणैः स्वैर्विभूषिताम् । अव्यक्ताङ्गीं महाभागामपश्यत्स तु नर्मदाम् ॥

Verse 22

अर्धोद्यतभुजां बालां पद्मपत्रायतेक्षणाम् । स्तुवन्तीं देवदेवेशमुत्थितां तु जलात्तदा

अर्धोद्यतभुजां बालां पद्मपत्रायतेक्षणाम् । स्तुवन्तीं देवदेवेशमुत्थितां तु जलात्तदा ॥

Verse 23

विस्मयाविष्टहृदयो ह्यहमुद्वीक्ष्य तां शुभाम् । स्नात्वा जले शुभे तस्याः स्तोतुमभ्युद्यतस्ततः

विस्मयाविष्टहृदयो ह्यहमुद्वीक्ष्य तां शुभाम् । स्नात्वा जले शुभे तस्याः स्तोतुमभ्युद्यतस्ततः ॥

Verse 24

अर्चयामास संहृष्टो मन्त्रैर्वेदांगसंभवैः । सृष्टं च तत्पुरा राजन्पश्येयं सचराचरम्

अर्चयामास संहृष्टो मन्त्रैर्वेदांगसंभवैः । सृष्टं च तत्पुरा राजन्पश्येयं सचराचरम् ॥

Verse 25

सदेवासुरगन्धर्वं सपन्नगमहोरगम् । पश्याम्येषा महाभागा नैव याता क्षयं पुरा

सदेवासुरगन्धर्वं सपन्नगमहोरगम् । पश्याम्यहं जगत्सर्वं; एषा महाभागा शक्तिर्नैव पुरा क्षयं याता ॥

Verse 26

महादेवप्रसादाच्च तच्छरीरसमुद्भवा । भूयो भूयो मया दृष्टा कथिता ते नृपोत्तम

महादेवप्रसादाच्च तच्छरीरसमुद्भवा । भूयो भूयो मया दृष्टा; कथितं ते नृपोत्तम ॥

Verse 27

प्रादुर्भावमिमं कौर्म्यं येऽधीयन्ते द्विजोत्तमाः । येऽपि शृण्वन्ति विद्वांसो मुच्यन्ते तेऽपि किल्बिषैः

प्रादुर्भावमिमं कौर्म्यं येऽधीयन्ते द्विजोत्तमाः । येऽपि शृण्वन्ति विद्वांसो मुच्यन्ते तेऽपि किल्बिषैः ॥