Adhyaya 65
अस्मिन्नध्याये मārkaṇḍeyaḥ युधिष्ठिरं प्रति नर्मदातटे स्थितस्य ‘आनन्देश्वर’ इति तीर्थस्य माहात्म्यं कथयति। दैत्यवधोत्तरं देवैः सिद्धैश्च महेश्वरः पूजितः; स गौरीसहितो भैरवरूपं धृत्वा नर्मदायाः दक्षिणतटे नृत्यं चकार। तस्मादादिकारणात् तत् तीर्थं ‘आनन्देश्वर’ इति नाम्ना प्रसिद्धं, पावनशक्तिसम्पन्नं चाभवत्। अथ तत्र विधिः प्रदिश्यते—अष्टम्यां चतुर्दश्यां पौर्णमास्यां च देवपूजा, सुगन्धद्रव्यैः अभ्यङ्गः, यथाशक्ति ब्राह्मणपूजनं च कर्तव्यम्। गोदानं वस्त्रदानं च प्रशस्यते। वसन्तकाले त्रयोदश्यां विशेषतः श्राद्धविधिः, इङ्गुद-बदर-बिल्व-अक्षत-तोयादिभिः व्यावहारिकैः पिण्डोदकादिदानैः सह निर्दिश्यते। फलश्रुतौ पितॄणां दीर्घकालतृप्तिः, बहुजन्मसु सन्तानसन्ततिश्च, धर्मकर्मणः परलोकहितत्वं च प्रतिपाद्यते।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र आनन्देश्वरमुत्तमम् । तत्तीर्थं कथयिष्यामि सर्वपापक्षयंकरम्
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततः गच्छेत् तु राजेन्द्र आनन्देश्वरमुत्तमम् । तत्तीर्थं कथयिष्यामि सर्वपापक्षयंकरम् ॥
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । आनन्दश्चैव संजातो रुद्रस्य द्विजसत्तम । कथ्यतां मे च तत्सर्वं संक्षेपात्सह बान्धवैः
युधिष्ठिर उवाच । आनन्दश्चैव संजातो रुद्रस्य द्विजसत्तम । कथ्यतां मे च तत्सर्वं संक्षेपात् सह बान्धवैः ॥
Verse 3
श्रीमार्कण्डेय उवाच । कथयामि नृपश्रेष्ठ आनन्देश्वरमुत्तमम् । दानवानां वधं कृत्वा देवदेवो महेश्वरः
श्रीमार्कण्डेय उवाच । कथयामि नृपश्रेष्ठ आनन्देश्वरमुत्तमम् । दानवानां वधं कृत्वा देवदेवो महेश्वरः ॥
Verse 4
पूजितो दैवतैः सर्वैः किन्नरैर्यक्षपन्नगैः । आनन्दसंयुतो देवो ननर्त वृषवाहनः
पूजितो दैवतैः सर्वैः किन्नरैर्यक्षपन्नगैः । आनन्दसंयुतो देवो ननर्त वृषवाहनः ॥
Verse 5
भैरवं रूपमास्थाय गौर्या चार्द्धाङ्गसंस्थितः । भूतवेतालकङ्कालैर्भैरवैर्भैरवो वृतः
भैरवरूपमास्थाय गौर्याः चार्द्धाङ्गसंस्थितः । भूतवेतालकङ्कालैर्भैरवैर्भैरवो वृतः ॥
Verse 6
ननर्त नर्मदातीरे दक्षिणे पाण्डुनन्दन । तुष्टैर्मरुद्गणैः सर्वैः स्थापितः कमलासनः
ननर्त नर्मदातीरे दक्षिणे पाण्डुनन्दन । तुष्टैर्मरुद्गणैः सर्वैः स्थापितः कमलासनः ॥
Verse 7
तदाप्रभृति तत्तीर्थमानन्देश्वरमुच्यते । अष्टम्यां च चतुर्दश्यां पौर्णमास्यां नराधिप
तदाप्रभृति तत्तीर्थमानन्देश्वरमुच्यते । अष्टम्यां च चतुर्दश्यां पौर्णमास्यां नराधिप ॥
Verse 8
विधिवच्चार्चयेद्देवं सुगन्धेन विलेपयेत् । ब्राह्मणान्पूजयेत्तत्र यथाशक्त्या युधिष्ठिर
विधिवच्चार्चयेद्देवं सुगन्धेन विलेपयेत् । ब्राह्मणान्पूजयेत्तत्र यथाशक्त्या युधिष्ठिर ॥
Verse 9
गोदानं तत्र कर्तव्यं वस्त्रदानं शुभावहम् । वसन्तस्य त्रयोदश्यां श्राद्धं तत्रैव कारयेत्
गोदानं तत्र कर्तव्यं वस्त्रदानं शुभावहम् । वसन्तस्य त्रयोदश्यां श्राद्धं तत्रैव कारयेत् ॥
Verse 10
इङ्गुदैर्बदरैर्बिल्वैरक्षतैश्च जलेन वा । प्रेतानां कारयेच्छ्राद्धमानन्देश्वर उत्तमे
उत्तमेऽऽनन्देश्वरे प्रेतानां श्राद्धं इङ्गुदैर्बदरैर्बिल्वफलैरक्षतैर्वा, अथवा केवलजलेनापि कारयेत्।
Verse 11
आनन्दिता भवेयुस्ते यावदाभूतसम्प्लवम् । सन्ततेर्वै न विच्छेदः सप्तजन्मसु जायते । आनन्दो हि भवत्तेषां प्रतिजन्मनि भारत
ते यावदाभूतसम्प्लवं नित्यं आनन्दिता भविष्यन्ति। सप्तजन्मसु सन्ततेर्वै न विच्छेदो जायते; प्रतिजन्मनि तेषां सुखमानन्दश्च भवति, हे भारत।
Verse 65
। अध्याय
इति पञ्चषष्टितमोऽध्यायः समाप्तः।