Adhyaya 59
मार्कण्डेयः पापहरां पुष्करिणीं शुद्ध्यर्थं सेवनीयाम् आह। सा रेवाया उत्तरतीरे स्थिताऽतिशुभा, यतो दिवाकरः वेदमूर्तिरित्युक्तः तत्र नित्यं निवसतीति। अस्य तीर्थस्य माहात्म्यं कुरुक्षेत्रसमं, विशेषतः सर्वकामफलप्रदं दानवृद्धिकरं च इति वर्ण्यते। सूर्यग्रहणे स्नानं कृत्वा यथाविधि दानं—रत्नादि, सुवर्णरजतं, पशवश्च—कृतं महत्फलदं भवतीति; ब्राह्मणेभ्यः सुवर्णरजतदानस्य त्रयोदशदिनेषु फलवृद्धिरपि कथ्यते। तिलमिश्रितोदकेन पितृदेवताभ्यस्तर्पणं तृप्तिकरं; पायस-मधु-घृतयुक्तं श्राद्धं पितॄणां स्वर्ग्यं अक्षयफलप्रदं च। अक्षत-बदर-बिल्व-इङ्गुद-तिलादिभिः फलधान्यैः कृताः समर्पणाः अप्यक्षयफलाः प्रोक्ताः। अन्ते दिवाकरपूजा प्रधानं—स्नानं, पूजनं, आदित्यहृदयपाठः, वैदिकजपश्च; एकस्यापि ऋचो यजुषः साम्नो वा जपेन समग्रवेदफलप्राप्तिः, पापनाशः, उत्तमलोकलाभश्च कथ्यते। यः विधिना तत्र देहं त्यजति, स सूर्यसम्बद्धं परमं पदं प्राप्नोतीति अध्यायः समाप्तः।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततः पुष्करिणीं गच्छेत्सर्वपापप्रणाशिनीम् । श्रुते यस्याः प्रभावे तु सर्वपापैः प्रमुच्यते
श्रीमार्कण्डेय उवाच—ततः सर्वपापप्रणाशिनीं पुष्करिणीं गच्छेत्; यस्याः प्रभावं श्रुत्वैव जनः सर्वपापेभ्यः प्रमुच्यते।
Verse 2
रेवाया उत्तरे कूले तीर्थं परमशोभनम् । यत्रास्ते सर्वदा देवो वेदमूर्तिर्दिवाकरः
रेवाया उत्तरे कूले तीर्थं परमशोभनम्; यत्र वेदमूर्तिर्दिवाकरदेवः सर्वदा तिष्ठति।
Verse 3
कुरुक्षेत्रं यथा पुण्यं सार्वकामिकमुत्तमम् । इदं तीर्थं तथा पुण्यं सर्वकामफलप्रदम्
कुरुक्षेत्रं यथा पुण्यं सार्वकामिकमुत्तमम्; इदं तीर्थं तथा पुण्यं सर्वकामफलप्रदम्।
Verse 4
कुरुक्षेत्रे यथा वृद्धिर्दानस्य जगतीपते । पुष्करिण्यां तथा दानं वर्धते नात्र संशयः
जगतीपते, कुरुक्षेत्रे यथा दानस्य वृद्धिर्भवति; पुष्करिण्यां तथा दानं वर्धते—नात्र संशयः।
Verse 5
यवमेकं तु यो दद्यात्सौवर्णं मस्तके नृप । पुष्करिण्यां तथा स्थानं यथा स्थानं नरे स्मृतम्
नृप, यः पुष्करिण्यां मस्तके सौवर्णं कृत्वा यवमेकमपि ददाति, स नरे स्मृतं यत् परमं स्थानं तत् एव प्राप्नोति।
Verse 6
सूर्यग्रहे तु यः स्नात्वा दद्याद्दानं यथाविधि । हस्त्यश्वरथरत्नादि गृहं गाश्च युगंधरान्
सूर्यग्रहणे यः कश्चिदत्र स्नात्वा विधिवद्दानं ददाति—हस्त्यश्वरथरत्नादि, गृहाणि, युग्याः गावश्च—स महत्पुण्यं प्राप्नोति।
Verse 7
सुवर्णं रजतं वापि ब्राह्मणेभ्यो ददाति यः । त्रयोदश दिनं यावत्त्रयोदशगुणं भवेत्
यः सुवर्णं रजतं वा ब्राह्मणेभ्यो ददाति, त्रयोदशदिनपर्यन्तं तस्य पुण्यं त्रयोदशगुणं भवति।
Verse 8
तिलमिश्रेण तोयेन तर्पयेत्पितृदेवताः । द्वादशाब्दे भवेत्प्रीतिस्तत्र तीर्थे महीपते
तिलमिश्रेण तोयेन पितृदेवताः तर्पयेत्; तत्र तीर्थे, महीपते, द्वादशाब्दपर्यन्तं पितॄणां प्रीतिर्भवति।
Verse 9
यस्तत्र कुरुते श्राद्धं पायसैर्मधुसर्पिषा । श्राद्धदो लभते स्वर्गं पित्ःणां दत्तमक्षयम्
यस्तत्र पायसैर्मधुसर्पिषा सह श्राद्धं करोति, स श्राद्धदः स्वर्गं लभते; पितृभ्यो दत्तं चाक्षयम् भवति।
Verse 10
अक्षतैर्बदरैर्बिल्वैरिङ्गुदैर्वा तिलैः सह । अक्षयं फलमाप्नोति तस्मिंस्तीर्थे न संशयः
अक्षतैर्बदरैर्बिल्वैरिङ्गुदैर्वा तिलैः सह, तस्मिंस्तीर्थे अक्षयं फलमाप्नोति—न संशयः।
Verse 11
तत्र स्नात्वा तु यो देवं पूजयेच्च दिवाकरम् । आदित्यहृदयं जप्त्वा पुनरादित्यमर्चयेत् । स गच्छेत्परमं लोकं त्रिदशैरपि वन्दितम्
तत्र स्नात्वा यो दिवाकरदेवं विधिवत् पूजयति, आदित्यहृदयं जप्त्वा पुनरपि आदित्यमर्चयति; स त्रिदशैरपि वन्दितं परमं लोकं गच्छति।
Verse 12
ऋचमेकां जपेद्यस्तु यजुर्वा साम एव च । स समग्रस्य वेदस्य फलमाप्नोति वै नृप
यस्तु ऋचमेकां जपेत्, यजुर्वा साम वा; स नृप, समग्रवेदफलम् एव निश्चयेन आप्नोति।
Verse 13
यस्त्र्यक्षरं जपेन्मन्त्रं ध्यायमानो दिवाकरम् । आदित्यहृदयं जप्त्वा मुच्यते सर्वपातकैः
यो दिवाकरं ध्यायमानः त्र्यक्षरं मन्त्रं जपेत्, आदित्यहृदयं च जप्त्वा; स सर्वपातकैः मुच्यते।
Verse 14
यस्तत्र विधिवत्प्राणांस्त्यजते नृपसत्तम । स गच्छेत्परमं स्थानं यत्र देवो दिवाकरः
हे नृपसत्तम! यस्तत्र विधिवत् प्राणान् त्यजति, स परमं स्थानं गच्छति यत्र दिवाकरदेवः वसति।
Verse 59
। अध्याय
इति अध्यायसमाप्तिः।