Adhyaya 52

Verse 1

ईश्वर उवाच । अन्यदाख्यानकं वक्ष्ये पुरा वृत्तं नराधिप । सकुटुम्बो गतः स्वर्गं मुनिर्यत्र महातपाः

ईश्वर उवाच—नराधिप, अन्यदाख्यानकं वक्ष्ये पुरावृत्तम्। यत्र महातपाः मुनिः सकुटुम्बः स्वर्गं गतः॥

Verse 2

उत्तानपाद उवाच । कथं नाकं गतो विप्रः सकुटुम्बो महानृषिः । कौतुकं परमं देव कथयस्व मम प्रभो

उत्तानपाद उवाच—देव, कथं स विप्रः महानृषिः सकुटुम्बो नाकं गतः। मम परमं कौतुकं, प्रभो, कथयस्व॥

Verse 3

ईश्वर उवाच । चित्रसेन इति ख्यातः काशीराजः पुराभवत् । शूरो दाता सुधर्मात्मा सर्वकामसमृद्धिमान्

ईश्वर उवाच—पुरा काशीराजः चित्रसेन इति ख्यातोऽभवत्। स शूरो दाता सुधर्मात्मा सर्वकामसमृद्धिमान्॥

Verse 4

सा पुरी जनसंकीर्णा नानारत्नोपशोभिता । वाराणसीति विख्याता गङ्गातीरमुपाश्रिता

सा पुरी जनसंकीर्णा नानारत्नोपशोभिता । वाराणसीति विख्याता गङ्गातीरमुपाश्रिता ॥

Verse 5

शरच्चन्द्रप्रतीकाशा विद्वज्जनविभूषिता । इन्द्रयष्टिसमाकीर्णा गोपगोकुलसंवृता

शरच्चन्द्रप्रतीकाशा विद्वज्जनविभूषिता । इन्द्रयष्टिसमाकीर्णा गोपगोकुलसंवृता ॥

Verse 6

बहुध्वजसमाकीर्णा वेदध्वनिनिनादिता । वणिग्जनैर्बहुविधैः क्रयविक्रयशालिनी

बहुध्वजसमाकीर्णा वेदध्वनिनिनादिता । वणिग्जनैर्बहुविधैः क्रयविक्रयशालिनी ॥

Verse 7

यन्त्रादानैः प्रतोलीभिरुच्चैश्चान्यैः सुशोभिता । देवतायतनैर्दिव्यैराश्रमैर्गहनैर्युता

यन्त्रादानैः प्रतोलीभिरुच्चैश्चान्यैः सुशोभिता । देवतायतनैर्दिव्यैराश्रमैर्गहनैर्युता ॥

Verse 8

नानापुष्पफलैर्रम्या कदलीखण्डमण्डिता । पनसैर्बकुलैस्तालैरशोकैराम्रकैस्तथा

नानापुष्पफलैर्रम्या कदलीखण्डमण्डिता । पनसैर्बकुलैस्तालैरशोकैराम्रकैस्तथा ॥

Verse 9

राजवृक्षकपित्थैश्च दाडिमैरुपशोभिता । वेदाध्ययननिर्घोषैः पवित्रीकृतमङ्गला

राजवृक्षकपित्थदाडिमवृक्षैः सा पुनरपि समलङ्कृता; वेदाध्ययननिर्घोषैः सततैः पवित्रीकृतमङ्गला बभूव।

Verse 10

तस्या उत्तरदिग्भागे आश्रमोऽभूत्सुशोभनः । तन्मन्दारवनं नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

तस्या उत्तरदिग्भागे सुशोभनोऽभूदाश्रमः; तद्वनं मन्दारवनमिति नाम्ना त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्।

Verse 11

बहुमन्दारसंयुक्तं तेन मन्दारकं विदुः । विप्रो दीर्घतपा नाम सर्वदा तत्र तिष्ठति

बहुमन्दारसंयुक्तत्वात् तेन मन्दारकं विदुः; तत्र दीर्घतपा नाम विप्रः सर्वदा तिष्ठति।

Verse 12

तपस्तपति सोऽत्यर्थं तेन दीर्घतपाः स्मृतः । स तिष्ठति सपत्नीकः ससुतः सस्नुषस्तथा

स अत्यर्थं तपस्तपति, तेन दीर्घतपाः स्मृतः; स सपत्नीकः ससुतः सस्नुषश्च तत्रैव तिष्ठति।

Verse 13

शुश्रूषन्ति सदा तस्य पुत्राः पञ्च प्रयत्नतः । तस्य पुत्रः कनीयांस्तु ऋक्षशृङ्गो महातपाः

तस्य पुत्राः पञ्च सदा प्रयत्नतः शुश्रूषन्ति; तेषां कनीयान् पुत्र ऋक्षशृङ्गो नाम महातपाः।

Verse 14

वेदाध्ययनसम्पन्नो ब्रह्मचारी गुणान्वितः । योगाभ्यासरतो नित्यं कन्दमूलफलाशनः

स वेदाध्ययनसम्पन्नो ब्रह्मचारी गुणान्वितः। नित्यं योगाभ्यासरतो भूत्वा कन्दमूलफलाशनः॥

Verse 15

तिष्ठते मृगरूपेण मृगयूथचरस्तदा । दिनान्ते च दिनान्ते च मातापित्रोः समीपगः

स तदा मृगरूपेण मृगयूथचरः स्थितः। दिनान्ते दिनान्ते च मातापित्रोः समीपगः॥

Verse 16

अभिवादयते नित्यं भक्तिमान्मुनिपुत्रकः । पुनर्गच्छति तत्रैव कानने गिरिगह्वरे

स भक्तिमान् मुनिपुत्रको नित्यं अभिवादयते। ततः पुनर्गच्छति तत्रैव कानने गिरिगह्वरे॥

Verse 17

क्रीडन्बालमृगैः सार्द्धं प्रत्यहं स मुनेः सुतः । कदाचिद्दैवयोगेन ऋक्षशृङ्गो ममार सः

स मुनेः सुतः प्रत्यहं बालमृगैः सह क्रीडन्। कदाचिद् दैवयोगेन ऋक्षशृङ्गोऽसौ ममार ह॥

Verse 52

। अध्याय

इति द्विपञ्चाशत्तमोऽध्यायः समाप्तः। अध्यायसमाप्तिसूचकं चिह्नम्॥