Adhyaya 35

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । जलमध्ये महादेवः केन तिष्ठति हेतुना । उत्तरं दक्षिणं कूलं वर्जयित्वा द्विजोत्तम

युधिष्ठिर उवाच—हे द्विजोत्तम! जलमध्ये महादेवः केन हेतुना तिष्ठति? उत्तर-दक्षिणे कूले परित्यज्य किमर्थं मध्यतो वसति?

Verse 2

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एतदाख्यानमतुलं पुण्यं श्रुतिमुखावहम् । पुराणे यच्छ्रुतं तात तत्ते वक्ष्याम्यशेषतः

श्रीमार्कण्डेय उवाच—एतदाख्यानमतुलं पुण्यं श्रुतिमुखावहम्। तात! पुराणेषु यच्छ्रुतं तत्तेऽहं वक्ष्याम्यशेषतः॥

Verse 3

त्रेतायुगे महाभाग रावणो देवकण्टकः । त्रैलोक्यविजयी रौद्रः सुरासुरभयंकरः

त्रेतायुगे महाभाग! रावणो देवकण्टकः। त्रैलोक्यविजयी रौद्रः सुरासुरभयंकरः॥

Verse 4

देवदानवगन्धर्वैरृषिभिश्च तपोधनैः । अवध्योऽथ विमानेन यावत्पर्यटते महीम्

देवदानवगन्धर्वैरृषिभिश्च तपोधनैः। अवध्योऽथ विमानेन यावत्पर्यटते महीम्॥

Verse 5

तावद्धिन्ध्यगिरेर्मध्ये दानवो बलदर्पितः । मयो नामेति विख्यातो गुहावासी तपश्चरन्

तावद्विन्ध्यगिरेर्मध्ये बलदर्पितो दानवो मयो नाम विख्यातः गुहावासी सन् तपश्चरन् न्यवसत्।

Verse 6

तस्य पार्श्वगतो रक्षो विनयादवनिं गतः । पूजितो दानसन्मानैरिदं वचनमब्रवीत्

तस्य पार्श्वं गतं रक्षो विनयात् अवनिं गतः; दानसन्मानैः पूजितः स इदं वचनमब्रवीत्।

Verse 7

कस्येयं पद्मपत्राक्षी पूर्णचन्द्रनिभानना । किंनामधेया तपति तप उग्रं कथं विभो

कस्येयं पद्मपत्राक्षी पूर्णचन्द्रनिभानना? किं नामधेया, किमर्थं तप उग्रं तपति, हे विभो?

Verse 8

मय उवाच । दानवानां पतिः श्रेष्ठो मयोऽहं नाम नामतः । भार्या तेजोवती नाम तस्यास्तु तनया शुभा

मय उवाच—दानवानां पतिः श्रेष्ठो मयोऽहं नामतः; मम भार्या तेजोवती नाम, तस्यास्तु शुभा तनया।

Verse 9

मन्दोदरीति विख्याता तपते भर्तृकारणात् । आराधयन्ती भर्तारमुमाया दयितं शुभम्

मन्दोदरीति विख्याता सा भर्तृकारणात् तपति; उमाया दयितं शुभं भर्तारम् आराधयन्ती।

Verse 10

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य रावणो मदमोहितः । प्रसृतः प्रणतो भूत्वा मयं वचनमब्रवीत्

तद्वचनं श्रुत्वा रावणो मदेन मोहितः पुरतः प्रसृत्य प्रणम्य मयं प्रति वचनमिदमब्रवीत्।

Verse 11

पौलस्त्यान्वयसंजातो देवदानवदर्पहा । प्रार्थयामि महाभाग सुतां त्वं दातुमर्हसि

पौलस्त्यान्वयसंजातो देवदानवदर्पहा; हे महाभाग, अहं प्रार्थये—त्वं स्वसुतां दातुमर्हसि।

Verse 12

ज्ञात्वा पैतामहं वृत्तं मयेनापि महात्मना । रावणाय सुता दत्ता पूजयित्वा विधानतः

पैतामहं वृत्तं ज्ञात्वा महात्मा मयोऽपि विधिवत् पूजयित्वा रावणाय स्वसुतां ददौ।

Verse 13

गृहीत्वा तां तदा रक्षोऽभ्यर्च्यमानो निशाचरैः । देवोद्याने विमानैश्च क्रीडते स तया सह

तां गृहीत्वा तदा रक्षो निशाचरैः समभ्यर्च्यमानः देवोद्याने विमानैः सह तया सह क्रीडते स्म।

Verse 14

केनचित्त्वथ कालेन रावणो लोकरावणः । पुत्रं पुत्रवतां श्रेष्ठो जनयामास भारत

केनचित्कालानन्तरं लोकरावणो रावणः, हे भारत, पुत्रवतां श्रेष्ठः सन् पुत्रं जनयामास।

Verse 15

तेनैव जातमात्रेण रावो मुक्तो महात्मना । संवर्तकस्य मेघस्य तेन लोका जडीकृताः

तेनैव जातमात्रेण महात्मना रावो विमुक्तः। तेन संवर्तकमेघनिनादेन लोका जडीकृताः॥

Verse 16

श्रुत्वा तन्नर्दितं घोरं ब्रह्मा लोकपितामहः । नाम चक्रे तदा तस्य मेघनादो भविष्यति

तद्घोरं नर्दितं श्रुत्वा ब्रह्मा लोकपितामहः। तदा तस्य नाम चक्रे—‘मेघनादो भविष्यति’॥

Verse 17

एवंनामा कृतः सोऽपि परमं व्रतमास्थितः । तोषयामास देवेशमुमया सह शङ्करम्

एवं नामकृतः सोऽपि परमं व्रतमास्थितः। व्रताचरणेन देवेशं शङ्करम् उमया सह तोषयामास॥

Verse 18

व्रतैर्नियमदानैश्च होमजाप्यविधानतः । कृच्छ्रचान्द्रायणैर्नित्यं कृशं कुर्वन्कलेवरम्

व्रतैर्नियमदानैश्च होमजाप्यविधानतः। नित्यं कृच्छ्रचान्द्रायणैः कृशं कुर्वन् कलेवरम्॥

Verse 19

एवमन्यद्दिने तात कैलासं धरणीधरम् । गत्वा लिङ्गद्वयं गृह्य प्रस्थितो दक्षिणामुखः

एवमन्यद्दिने तात कैलासं धरणीधरम्। गत्वा लिङ्गद्वयं गृह्य प्रस्थितो दक्षिणामुखः॥

Verse 20

नर्मदातटमाश्रित्य स्नातुकामो महाबलः । निक्षिप्य पूजयन् देवं कृतजाप्यो नरेश्वर

नर्मदातटमाश्रित्य स्नातुकामो महाबलः । निक्षिप्य पूजयन् देवं कृतजाप्यो नरेश्वर ॥

Verse 21

तत्रायतनावासेन स्नातो हुतहुताशनः । कृतकृत्यमिवात्मानं मानयित्वा निशाचरः

तत्रायतनावासेन स्नातो हुतहुताशनः । कृतकृत्यमिवात्मानं मानयित्वा निशाचरः ॥

Verse 22

गन्तुकामः परं मार्गं लङ्कायां नृपसत्तम । एकमुद्धरतो लिङ्गं प्रणतः सव्यपाणिना

गन्तुकामः परं मार्गं लङ्कायां नृपसत्तम । एकमुद्धरतो लिङ्गं प्रणतः सव्यपाणिना ॥

Verse 23

द्वितीयं तु द्वितीयेन भक्त्या पौलस्त्यनन्दनः । तावदेव महालिङ्गं पतितं नर्मदांभसि

द्वितीयं तु द्वितीयेन भक्त्या पौलस्त्यनन्दनः । तावदेव महालिङ्गं पतितं नर्मदांभसि ॥

Verse 24

याहि याहीति चेत्युक्त्वा जलमध्ये प्रतिष्ठितः । नमित्वा रावणिस्तस्य देवस्य परमेष्ठिनः

याहि याहीति चेत्युक्त्वा जलमध्ये प्रतिष्ठितः । नमित्वा रावणिस्तस्य देवस्य परमेष्ठिनः ॥

Verse 25

जगामाकाशमाविश्य पूज्यमानो निशाचरैः । तदा प्रभृति तत्तीर्थं मेघनादेति विश्रुतम्

स आकाशं प्रविश्य जगाम, निशाचरैः पूज्यमानः। तदा प्रभृति तत्तीर्थं ‘मेघनादतीर्थम्’ इति विश्रुतम्॥

Verse 26

पूर्वं तु गर्जनं नाम सर्वपापक्षयंकरम् । तस्मिंस्तीर्थे तु राजेन्द्र यस्तु स्नानं समाचरेत्

पूर्वं तु ‘गर्जनम्’ इति नाम, सर्वपापक्षयङ्करम्। तस्मिंस्तीर्थे तु राजेन्द्र यः स्नानं समाचरेत्॥

Verse 27

अहोरात्रोषितो भूत्वा अश्वमेधफलं लभेत् । पिण्डदानं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप

अहोरात्रोषितो भूत्वा अश्वमेधफलं लभेत्। पिण्डदानं तु यः कुर्यात् तस्मिंस्तीर्थे नराधिप॥

Verse 28

यत्फलं सत्त्रयज्ञेन तद्भवेन्नात्र संशयः । तेन द्वादशवर्षाणि पितरः संप्रतर्पिताः

यत्फलं सत्त्रयज्ञेन तद्भवेन्नात्र संशयः। तेन द्वादशवर्षाणि पितरः संप्रतर्पिताः॥

Verse 29

यस्तु भोजयते विप्रं षड्रसात्रेन भारत । अक्षयपुण्यमाप्नोति तत्र तीर्थे नरोत्तम

यस्तु भोजयते विप्रं षड्रसोपेतभोजनैः, भारत। अक्षयपुण्यमाप्नोति तत्र तीर्थे नरोत्तम॥

Verse 30

प्राणत्यागं तु यः कुर्याद्भावितो भावितात्मना । स वसेच्छाङ्करे लोके यावदा भूतसम्प्लवम्

यः कश्चिद् भावितात्मा शुद्धचित्तः समाधिभावितमानसः सन् तत्र प्राणत्यागं करोति, स भूतसम्प्लवपर्यन्तं शाङ्करे लोके वसति।

Verse 31

एषा ते नरशार्दूल गर्जनोत्पत्तिरुत्तमा । कथिता स्नेहबन्धेन सर्वपापक्षयकरी

नरशार्दूल! स्नेहबन्धेन ते एषा गर्जनोत्पत्तिरुत्तमा कथिता; या सर्वपापक्षयकरी।

Verse 35

। अध्याय

अध्यायः। (इति अध्यायसूचना)