
अध्यायेऽस्मिन् नारदवचनश्रवणानन्तरं राज्ञी सुवर्णरत्नवस्त्रादिभिर्महादानैः तं पूजयितुमिच्छति, अपूर्ववस्तून्यपि समर्पयितुं प्रवृत्ता। नारदस्तु स्वार्थसमृद्धिं नाङ्गीकृत्य दानस्य विवेकं दर्शयति—यत् मुनयः भक्त्या पोष्यन्ते, न संचयेन; अतः क्षीणवृत्तिभ्यः ब्राह्मणेभ्यः दानं विधेयम् इति। ततः सा वेदवेदाङ्गविदः दरिद्रब्राह्मणान् आहूय नारदोपदिष्टरीत्या दानं करोति, हरिशङ्करप्रीत्यर्थं तत् स्पष्टं निवेदयति। अनन्तरं पतिधर्मप्रतिज्ञां दृढयति—बाण एव मम देवता, तस्य दीर्घायुष्यम्, जन्मजन्मान्तरसहवासश्च मे काम्यः; तथापि नारदाज्ञां पालयित्वा दानं कृतमिति सूचयति। नारदः अनुमत्य निर्गच्छति; ततः स्त्रियः पाण्डुराः तेजोहीनाश्च ‘नारदेन मोहिता’ इव वर्ण्यन्ते, यत् ऋषिवाक्यप्रभावेन मनोवृत्तिः सामाजिकफलञ्च परिवर्तते इति सूचयन्।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । नारदस्य वचः श्रुत्वा राज्ञी वचनमब्रवीत् । प्रसादं कुरु विप्रेन्द्र गृह्ण दानं यथेप्सितम्
श्रीमार्कण्डेय उवाच—नारदस्य वचः श्रुत्वा राज्ञी वचनम् अब्रवीत्। प्रसादं कुरु विप्रेन्द्र, गृह्ण दानं यथेप्सितम्।
Verse 2
सुवर्णमणिरत्नानि वस्त्राणि विविधानि च । तत्ते दारयामि विप्रेन्द्र यच्चान्यदपि दुर्लभम्
सुवर्णमणिरत्नानि वस्त्राणि विविधानि च। तत्ते ददामि विप्रेन्द्र, यच्चान्यदपि दुर्लभम्।
Verse 3
राज्ञ्यास्तु वचनं श्रुत्वा नारदो वाक्यमब्रवीत् । अन्येषां दीयतां भद्रे ये द्विजाः क्षीणवृत्तयः
राज्ञ्याः वचनं श्रुत्वा नारदः प्रत्युवाच— “भद्रे, अन्येभ्यः प्रदीयताम्; ये द्विजाः क्षीणवृत्तयः, तेषां दानं विधीयताम्।”
Verse 4
वयं तु सर्वसम्पन्ना भक्तिग्राह्याः सदैव हि । इत्युक्ता सा तदा राज्ञी वेदवेदाङ्गपारगान्
“वयं तु सर्वसम्पन्नाः; भक्त्या एव सदा ग्राह्याः।” इति श्रुत्वा सा राज्ञी तदा वेदवेदाङ्गपारगान् प्रति अभिमुखी बभूव।
Verse 5
आहूय ब्राह्मणान्निःस्वान्दातुं समुपचक्रमे । यत्किंचिन्नारदेनोक्तं दानसौभाग्यवर्धनम्
सा निःस्वान् ब्राह्मणान् आहूय दातुं समुपचक्रमे; नारदेन यत् किंचित् उक्तं दानं सौभाग्यवर्धनं, तत् सर्वं चकार।
Verse 6
तेन दानेन मे नित्यं प्रीयेतां हरिशङ्करौ । ततो राज्ञी च सा प्राह नारदं मुनिपुंगवम्
“तेन दानेन मे नित्यं प्रीयेतां हरिशङ्करौ।” इति; ततः सा राज्ञी नारदं मुनिपुङ्गवं प्रत्युवाच।
Verse 7
राज्ञ्युवाच । दानं दत्तं त्वयोक्तं यद्भर्तृकर्मपरं हि तत् । आजन्मजन्म मे भर्ता भवेद्बाणो द्विजोत्तम
राज्ञ्युवाच— “त्वयोक्तं यद् दानं मया दत्तं, तत् भर्तृकर्मपरं हि। द्विजोत्तम, आजन्मजन्म मे भर्ता बाण एव भवेत्।”
Verse 8
नान्यो हि दैवतं तात मुक्त्वा बाणं द्विजोत्तम । तेन सत्येन मे भर्ता जीवेच्च शरदां शतम्
नान्यदेवता ममास्ति तात, बाणं विना, द्विजोत्तम। तेन सत्येन मे भर्ता शरदां शतं जीवेत्॥
Verse 9
नान्यो धर्मो भवेत्स्त्रीणां दैवतं हि पतिर्यथा । तथापि तव वाक्येन दानं दत्तं यथाविधि
स्त्रीणां नान्यो धर्मोऽस्ति यथा पतिः देवतासमः। तथापि तव वाक्येन दानं दत्तं यथाविधि॥
Verse 10
स्वकं कर्म करिष्यामो भर्तारं प्रति मानद । ब्रह्मर्षे गच्छ चेदानीं त्वमाशीर्वादः प्रदीयताम्
स्वकं कर्म करिष्यामो भर्तारं प्रति मानद। ब्रह्मर्षे गच्छ चेदानीं, त्वमाशीर्वादः प्रदीयताम्॥
Verse 11
तथेति तामनुज्ञाप्य नारदो नृपसत्तम । सर्वासां मानसं हृत्वा अन्यतः कृतमानसः
तथेति तामनुज्ञाप्य नारदः, नृपसत्तम। सर्वासां मानसं हृत्वा, अन्यतः कृतमानसः॥
Verse 12
जगामादर्शनं विप्रः पूज्यमानस्तु खेचरैः । ततो गतमनस्कास्ता भर्तारं प्रति भारत
जगामादर्शनं विप्रः पूज्यमानः खेचरैः। ततो गतमनस्कास्ता भर्तारं प्रति, भारत॥
Verse 13
विवर्णा निष्प्रभा जाता नारदेन विमोहिताः
नारदेन विमोहिताः सर्वे विवर्णाः निष्प्रभाश्चाभवन्।
Verse 27
। अध्याय
अध्यायः। इति खण्डविभागसूचकं वचनम्।