Adhyaya 229

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एवं ते कथितं राजन्पुराणं धर्मसंहितम् । शिवप्रीत्या यथा प्रोक्तं वायुना देवसंसदि

श्रीमर्कण्डेय उवाच—राजन्, एवं मया ते धर्मसंहितं पुराणं कथितम्; यथा देवसंसदि वायुना शिवप्रीत्यर्थं प्रोक्तम्।

Verse 2

षष्टितीर्थसहस्राणि षष्टिकोटिस्तथैव च । आदिमध्यावसानेषु नर्मदायां पदे पदे

नर्मदायाः आदौ मध्येऽवसाने च पदे पदे षष्टितीर्थसहस्राणि तथा षष्टिकोटयश्च सन्ति।

Verse 3

मया द्वादशसाहस्री संहिता या श्रुता पुरा । देवदेवस्य गदतः साम्प्रतं कथिता तव

मया पुरा देवदेवस्य वदतः श्रुता या द्वादशसाहस्री संहिता, सा साम्प्रतं तव मया कथिता।

Verse 4

पृष्टस्त्वयाहं भूपाल पर्वतेऽमरकण्टके । स्थितः संक्षेपतः सर्वं मया तत्कथितं तव

भूपाल, अमरकण्टकपर्वते त्वया पृष्टोऽहं तत्र स्थितः संक्षेपतः सर्वं तव मया कथितम्।

Verse 5

नर्मदाचरितं पुण्यं शृणु तस्यास्ति यत्फलम् । यत्फलं सर्ववेदैः स्यात्सषडङ्गपदक्रमैः

नर्मदाचरितं पुण्यं शृणु, तस्य यत्फलं; यत्फलं सर्ववेदैः सषडङ्गपदक्रमैः स्यात्, तत्समं भवति।

Verse 6

पठितैश्च श्रुतैर्वापि तस्माद्बहुतरं भवेत् । सत्रयाजी फलं यत्र लभते द्वादशाब्दिकम्

पठितं श्रुतं वा एतत् तस्मादपि बहुतरं फलं जनयति। अत्र द्वादशाब्दिकसत्रयाजिनः यत्फलं तदेव लभ्यते॥

Verse 7

चरिते तु श्रुते देव्या लभते तादृशं फलम् । सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं स्नात्वा सागरमादितः

देव्याः चरितं तु श्रुत्वा तादृशमेव फलं लभते। आदितः सागरं स्नात्वा सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं तत्तुल्यम्॥

Verse 8

सकृत्स्नात्वा तथा श्रुत्वा नर्मदायां फलं हि तत् । आदिमध्यावसानेन नर्मदाचरितं शुभम्

नर्मदायां सकृत्स्नात्वा यत्फलं तदेव श्रवणेनापि लभ्यते। आदिमध्यावसानेन श्रुतं नर्मदाचरितं शुभं तदेव पुण्यं ददाति॥

Verse 9

यः शृणोति नरो भक्त्या तस्य पुण्यफलं शृणु । स प्राप्य शिवसंस्थानं रुद्रकन्यासमावृतः

यो नरो भक्त्या शृणोति तस्य पुण्यफलं शृणु। स शिवसंस्थानं प्राप्य रुद्रकन्यासमावृतो भवति॥

Verse 10

रुद्रस्यानुचरो भूत्वा तेनैव सह मोदते । एतद्धर्ममुपाख्यानं सर्वशास्त्रेषु सत्तमम्

रुद्रस्यानुचरो भूत्वा तेनैव सह मोदते। एतद्धर्मोपाख्यानं सर्वशास्त्रेषु सत्तमं प्रकीर्तितम्॥

Verse 11

देशे वा मण्डले वापि वा ग्रामे नगरेऽपि वा । गृहे वा तिष्ठते यस्य चातुर्वर्ण्यस्य भारत

देशे वा मण्डले वापि ग्रामे नगरेऽपि वा । गृहे वा यत्र तिष्ठति चातुर्वर्ण्यं सुसंस्थितम्, हे भारत ॥

Verse 12

स ब्रह्मा स शिवः साक्षात्स च देवो जनार्दनः । त्रिविधं कारणं लोके धर्मपन्थानमुत्तमम्

स एव ब्रह्मा स शिवः साक्षात् स देवो जनार्दनः । लोके त्रिविधं कारणं एष धर्मपन्थानमुत्तमम् ॥

Verse 13

देवतानां गुरुं शास्त्रं परमं सिद्धिकारणम् । श्रुत्वेश्वरमुखात्पार्थ मयापि तव कीर्तितम्

देवतानां गुरुं शास्त्रं परमं सिद्धिकारणम् । ईश्वरमुखात् श्रुत्वा पार्थ मयापि तव कीर्तितम् ॥

Verse 14

दक्षिणे चोत्तरे कूले यानि तीर्थानि कानिचित् । प्रधानतः सुपुण्यानि कथितानि विशेषतः

दक्षिणे चोत्तरे कूले यानि तीर्थानि कानिचित् । तेषु प्रधानतः सुपुण्यानि विशेषतः कथितानि ॥

Verse 15

स्पर्शनाद्दर्शनात्तेषां कीर्तनाच्छ्रवणात्तथा । मुच्यते सर्वपापेभ्यो रुद्रलोकं स गच्छति

स्पर्शनाद् दर्शनात् तेषां कीर्तनात् श्रवणात् तथा । मुच्यते सर्वपापेभ्यो रुद्रलोकं स गच्छति ॥

Verse 16

इदं यः शृणुयान्नित्यं पुराणं शिवभाषितम् । ब्राह्मणो वेदविद्यावान् क्षत्रियो विजयी भवेत्

य इदं शिवभाषितं पुराणं नित्यं शृणुयात्, स ब्राह्मणो वेदविद्यावान् भवति, क्षत्रियोऽपि विजयी भवेत्।

Verse 17

धनभागी भवेद्वैश्यः शूद्रो वै धर्मभाग्भवेत् । सौभाग्यं सन्ततिं स्वर्गं नारी श्रुत्वाप्नुयाद्धनम्

वैश्यो धनभागी भवेत्, शूद्रो धर्मभाग्भवेत्; नारी तु श्रुत्वा सौभाग्यं सन्ततिं स्वर्गं धनं चाप्नुयात्।

Verse 18

ब्रह्मघ्नश्च सुरापश्च स्तेयी च गुरुतल्पगः । माहात्म्यं नर्मदायास्तु श्रुत्वा पापबहिष्कृताः

ब्रह्मघ्नः सुरापः स्तेयी गुरुतल्पगश्च—नर्मदामाहात्म्यं श्रुत्वा ते पापैर्बहिष्कृताः भवन्ति।

Verse 19

पापभेदी कृतघ्नश्च स्वामिविश्वासघातकः । गोघ्नश्च गरदश्चैव कन्याविक्रयकारकः

पापभेदी कृतघ्नः स्वामिविश्वासघातको गोघ्नो गरदश्चैव कन्याविक्रयकारकश्च।

Verse 20

एते श्रुत्वैव पापेभ्यो मुच्यन्ते नात्र संशयः । ये पुनर्भावितात्मानः शृण्वन्ति सततं नृप

एते श्रुत्वैव पापेभ्यो मुच्यन्ते, नात्र संशयः; ये पुनर्भावितात्मानः, नृप, सततं शृण्वन्ति।

Verse 21

पूजयन्त इदं देवाः पूजिता गुरवश्च तैः । नर्मदा पूजिता तेन भगवांश्च महेश्वरः

इदं शास्त्रं पूजयन्ति ये, तैर्देवाः पूजिताः; तैरेव गुरवोऽपि पूजिताः। तेन नर्मदा पूजिता, भगवांश्च महेश्वरः।

Verse 22

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गन्धपुष्पविभूषणैः । पूजितं परया भक्त्या शास्त्रमेतत्फलप्रदम्

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गन्धपुष्पविभूषणैः सह, परया भक्त्या एतच्छास्त्रं पूजयेत्; एतत् फलप्रदं शास्त्रम्।

Verse 23

लेखापयित्वा सकलं नर्मदाचरितं शुभम् । उत्तमं सर्वशास्त्रेभ्यो यो ददाति द्विजन्मने

यो नर्मदाचरितं शुभं सकलं लेखापयित्वा, सर्वशास्त्रेभ्य उत्तमं तद् द्विजन्मने ददाति…

Verse 24

नर्मदासर्वतीर्थेषु स्नाने दाने च यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति स नरो नात्र संशयः

नर्मदायाः सर्वतीर्थेषु स्नाने दाने च यत्फलं, तत्फलं स नरोऽवाप्नोति; नात्र संशयः।

Verse 25

एतत्पुराणं रुद्रोक्तं महापुण्यफलप्रदम् । स्वर्गदं पुत्रदं धन्यं यशस्यं कीर्तिवर्धनम्

एतत्पुराणं रुद्रोक्तं महापुण्यफलप्रदम्; स्वर्गदं पुत्रदं धन्यं यशस्यं कीर्तिवर्धनम्।

Verse 26

सर्वपापहरं पार्थ दुःखदुःस्वप्ननाशनम् । पठतां शृण्वतां राजन् सर्वकामार्थसिद्धिदम्

सर्वपापहरं पार्थ दुःखदुःस्वप्ननाशनम् । पठतां शृण्वतां राजन् सर्वकामार्थसिद्धिदम् ॥

Verse 27

शान्तिरस्तु शिवं चास्तु लोकाः सन्तु निरामयाः । गोब्राह्मणेभ्यः स्वस्त्यस्तु धर्मं धर्मात्मजाश्रयः

शान्तिरस्तु शिवं चास्तु लोकाः सन्तु निरामयाः । गोब्राह्मणेभ्यः स्वस्त्यस्तु धर्मं धर्मात्मजाश्रयः ॥

Verse 28

नरकान्तकरी रेवा सतीर्था विश्वपावनी । नर्मदा धर्मदा चास्तु शर्मदा पार्थ ते सदा

नरकान्तकरी रेवा सतीर्था विश्वपावनी । नर्मदा धर्मदा चास्तु शर्मदा पार्थ ते सदा ॥