Adhyaya 223
मार्कण्डेय उवाच—नर्मदातीरे क्रोशपरिमिते क्षेत्रे वासवनाम परमं तीर्थं प्रसिद्धम्, यत् अष्टवसुभिः कृतप्रतिष्ठं। धरो ध्रुवः सोमोऽपः अनिलोऽनलः प्रत्युषः प्रभासश्चेति वसवः पितृशापपीडिताः गर्भवासदुःखं प्राप्ताः शरणं मृगयन्तः तत्रागत्य भवान्याः पतिं महादेवं तपसा समाराधयामासुः। द्वादशवर्षपर्यन्तं नियमयुक्तं तपः कृत्वा तेषां पुरतः साक्षान्महेश्वरः प्रादुर्भूतः, वरं दत्त्वा तान् प्रसादयामास; ते च स्वनाम्ना शिवं प्रतिष्ठाप्य विमानमार्गेण दिवं ययुः, ततः स्थानं वासवतीर्थमिति ख्यातिमगात्। अत्र तीर्थे यथाशक्ति शिवपूजा विधेया—पत्रपुष्पफलतोयादिभिः, विशेषतः दीपदानं परमं पुण्यकरम्। शुक्लपक्षेऽष्टम्यां विशेषफलप्रदा पूजा, अथवा नित्यं यथाशक्ति कर्तव्या। एकदिननिवासमात्रेणापि पापनाशः, शिवसामीप्यं दीर्घकालं, गर्भवासपरिहारः, दारिद्र्यशोकविनाशः, स्वर्गे मान्यताच लभ्यते। अन्ते ब्राह्मणभोजनं, वस्त्रदानं, दक्षिणादानं च कर्तव्यमिति धर्मः प्रतिपादितः।
Shlokas
Verse 1
मार्कण्डेय उवाच । ततः क्रोशान्तरे पार्थ वासवं तीर्थमुत्तमम् । वसुभिः स्थापितं तत्र स्थित्वा वै द्वादशाब्दकम्
मार्कण्डेय उवाच—ततः क्रोशान्तरे पार्थ वासवं नाम तीर्थमुत्तमम्। वसुभिः स्थापितं तत्र ते द्वादशाब्दकं स्थित्वा तपोऽचरन्।
Verse 2
धरो ध्रुवश्च सोमश्च आपश्चैवानिलोऽनलः । प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवोऽष्टाविमे पुरा
धरा ध्रुवः सोम आपोऽनिलोऽनलः। प्रत्यूषः प्रभासश्च—इमे पुरा वसवोऽष्टौ प्रसिद्धाः।
Verse 3
पितृशापपरिक्लिष्टा गर्भवासाय भारत । नार्मदं तीर्थमासाद्य तपश्चक्रुर्यतेन्द्रियाः
पितृशापेन परिक्लिष्टाः, हे भारत, गर्भवासाय नियताः। ते नार्मदं तीर्थमासाद्य यतेन्द्रियास्तपश्चक्रुः।
Verse 4
आराधयन्तः परमं भवानीपतिमव्यम् । द्वादशाब्दानि राजेन्द्र ततस्तुष्टो महेश्वरः
आराधयन्तः परमं भवानीपतिमव्ययम् । द्वादशाब्दानि राजेन्द्र ततस्तुष्टो महेश्वरः ॥
Verse 5
प्रत्यक्षः प्रददौ तेभ्यस्त्वभीष्टं वरमुत्तमम् । ततः स्वनाम्ना संस्थाप्य वसवस्तं महेश्वरम् । जग्मुराकाशमाविश्य प्रसन्ने सति शङ्करे
प्रत्यक्षः प्रददौ तेभ्यस्त्वभीष्टं वरमुत्तमम् । ततः स्वनाम्ना संस्थाप्य वसवस्तं महेश्वरम् । जग्मुराकाशमाविश्य प्रसन्ने सति शङ्करे ॥
Verse 6
ततः प्रभृति विख्यातं तीर्थं तद्वासवाह्वयम् । तस्मिंस्तीर्थे महाराज यो भक्त्या पूजयेच्छिवम् । यथालब्धोपहारैश्च दीपं दद्यात्प्रयत्नतः
ततः प्रभृति विख्यातं तीर्थं तद्वासवाह्वयम् । तस्मिंस्तीर्थे महाराज यो भक्त्या पूजयेच्छिवम् । यथालब्धोपहारैश्च दीपं दद्यात्प्रयत्नतः ॥
Verse 7
शुक्लपक्षे तदाष्टम्यां प्रत्यहं वापि शक्तितः । अष्टौ वर्षसहस्राणि स वसेच्छिवसंनिधौ
शुक्लपक्षे तदाष्टम्यां प्रत्यहं वापि शक्तितः । अष्टौ वर्षसहस्राणि स वसेच्छिवसंनिधौ ॥
Verse 8
ततः शिवालयं याति गर्भवासं न पश्यति । पुष्पैर्वा पल्लवैर्वापि फलैर्धान्यैस्तथापि वा
ततः शिवालयं याति गर्भवासं न पश्यति । पुष्पैर्वा पल्लवैर्वापि फलैर्धान्यैस्तथापि वा ॥
Verse 9
पूजयेद्देवमीशानं स दैन्यं नाप्नुयात्क्वचित् । सर्वशोकविनिर्मुक्तः स्वर्गलोके महीयते
ईशानं देवं यः पूजयति, स कदाचिदपि दैन्यं न प्राप्नोति। सर्वशोकविनिर्मुक्तः स स्वर्गलोके महीयते॥
Verse 10
एकाहमपि कौन्तेय यो वसेद्वासवेश्वरे । पापराशिं विनिर्धूय भानुवद्दिवि मोदते
कौन्तेय, यो वासवेश्वरे एकाहमपि वसति, स पापराशिं विनिर्धूय भानुवद् दिवि मोदते॥
Verse 11
विप्रांश्च भोजयेद्भक्त्या दद्याद्वासांसि दक्षिणाम्
भक्त्या विप्रान् भोजयेत्, वासांसि च दक्षिणार्थं दद्यात्॥