
मārkaṇḍeyaḥ कथयति—महेश्वरः भिक्षुरूपं धृत्वा क्षुधातृषार्तः ग्रामं प्रविशति। भस्मलिप्ताङ्गः, अक्षसूत्रधारी, त्रिशूलधारी, जटाधरः, भूषणभूषितश्च सन् ḍamaruं वादयति; तस्य नादः दिण्डिमभेर्याः सदृश इति वर्ण्यते। बालैः ग्रामजनैश्च परिवृतः स गीतहास्यभाष्यनृत्यैः क्रीडन् कदाचिद् दृश्यते कदाचिद् अदृश्यो भवति। यत्र यत्र स क्रीडया तं वाद्यं स्थापयति, तत् गृहं ‘भारयुक्तम्’ इव भवति, नश्यतीति चेतनावचनं प्रदर्श्यते—देवस्य अवमाननं, अज्ञानपरिचयः, अथवा अनियन्त्रितं दैवसंस्पर्शनं च दुःफलप्रदं भवतीति। यदा जनाः भक्त्या शङ्करं स्तोतुं प्रवृत्ताः, तदा स प्रभुः ‘दिण्डिमरूपेण’ प्रकटो भवति; तस्मात् स दīṇḍimeśvara इति नाम्ना प्रसिद्धः। अस्य रूपस्य/स्थलस्य दर्शनस्पर्शनाभ्यां सर्वपापविनिर्मुक्तिः इति फलश्रुतिः।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । अथान्यत्सम्प्रवक्ष्यामि देवस्य चरितं महत् । श्रुतमात्रेण येनाशु सर्वपापैः प्रमुच्यते
श्रीमार्कण्डेय उवाच—अथ अन्यत् देवस्य महत् चरितं सम्प्रवक्ष्यामि; यत् श्रुतमात्रेण जनः शीघ्रं सर्वपापैः प्रमुच्यते।
Verse 2
भिक्षुरूपं परं कृत्वा देवदेवो महेश्वरः । एकशालां गतो ग्रामं भिक्षार्थी क्षुत्पिपासितः
भिक्षुरूपं परं धृत्वा देवदेवो महेश्वरः । क्षुत्पिपासाभिनयवान् भिक्षार्थी एकशालाग्रामं जगाम ॥
Verse 3
अक्षसूत्रोद्यतकरो भस्मगुण्ठितविग्रहः । स्फुरत्त्रिशूलो विश्वेशो जटाकुण्डलभूषितः
अक्षसूत्रोद्यतकरो भस्मगुण्ठितविग्रहः । स्फुरत्त्रिशूलो विश्वेशो जटाकुण्डलभूषितः ॥
Verse 4
कृत्तिवासा महाकायो महाहिकृतभूषणः । वादयन्वै डमरुकं डिण्डिमप्रतिमं शुभम्
कृत्तिवासा महाकायो महाहिकृतभूषणः । वादयन् डमरुकं शुभं डिण्डिमप्रतिमं ध्वनिम् ॥
Verse 5
कपालपाणिर्भगवान्बालकैर्बहुभिर्वृतः । क्वचिद्गायन्हसंश्चैव नृत्यन्वदन् क्वचित्क्वचित्
कपालपाणिर्भगवान् बालकैर्बहुभिर्वृतः । क्वचिद्गायन् हसन् क्वचिन्नृत्यन् वदन् क्वचित्क्वचित् ॥
Verse 6
यत्र यत्र गृहे देवो लीलया डिण्डमं न्यसेत् । भाराक्रान्तं गृहं पार्थ तत्रतत्र विनश्यति
यत्र यत्र गृहे देवो लीलया डिण्डिमं न्यसेत् । भाराक्रान्तं गृहं तत्र तत्रैव विनश्यति ॥
Verse 7
एवं सम्प्रचरन् देवो वेष्टितो बहुभिर्जनैः । दृश्यादृश्येन रूपेण निर्जगाम बहिः प्रभुः
एवं सम्प्रचरन् देवो बहुजनैः परिवेष्टितः । दृश्यादृश्यस्वरूपेण प्रभुर्बहिर्निर्जगाम हि ॥
Verse 8
इतश्चेतश्च धावन्तं न पश्यन्ति यदा जनाः । विस्मितास्ते स्थिताः शम्भुर्भविष्यति ततोऽस्तुवन्
इतश्चेतश्च धावन्तं यदा जनाः न पश्यन्ति तम् । विस्मितास्ते स्थिताः पश्चात् ‘शम्भुरेष’ इति स्तुवन् ॥
Verse 9
तेषां तु स्तुवतां भक्त्या शङ्करं जगतां पतिम् । डिण्डिरूपो हि भगवांस्तदासौ प्रत्यदृश्यत
तेषां तु भक्त्या स्तुवतां शङ्करं जगतां पतिम् । डिण्डिरूपो हि भगवान् तदा तेषां प्रत्यदृश्यत ॥
Verse 10
तदाप्रभृति देवेशो डिण्डिमेश्वर उच्यते । दर्शनात्स्पर्शनाद्राजन् सर्वपापैः प्रमुच्यते
तदाप्रभृति देवेशो डिण्डिमेश्वर उच्यते । दर्शनात् स्पर्शनाद् राजन् सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥