
अस्मिन्नध्याये श्रीमार्कण्डेयेन पुङ्खतीर्थस्य माहात्म्यं प्रवर्त्यते। तत् तीर्थं परमं पुण्यस्थानमिति निर्दिश्य, पूर्वं तत्र पुङ्खेन सिद्धिप्राप्तिरभूदिति दृष्टान्तेन तस्य पावनता प्रतिष्ठाप्यते। अनन्तरं तस्य कीर्तिः जामदग्न्यस्य (परशुरामस्य) तपसा सम्बध्यते—स क्षत्रियप्रभावनिवर्तकः महाबलः, नर्मदाया उत्तरतीरे दीर्घकालं घोरं तपः करोति। ततः फलश्रुतिः क्रमशः कथ्यते—तीर्थस्नानं परमेेश्वरपूजनं च इह लोके बलं, परत्र मोक्षं च ददाति; देवपितृपूजनात् पितृऋणविमुक्तिः; तत्र प्राणत्यागे रुद्रलोकपर्यन्तं न निवर्तनीया गतिः; स्नानेन अश्वमेधफलप्राप्तिः; ब्राह्मणभोजनेन महापुण्यवृद्धिः (एकस्य भोजनस्यापि बहुसंख्यकफलतुल्यता); वृषभध्वजपूजनात् वाजपेययज्ञफलम्। एवं शैवभक्तिपरिसरे देशविशेषे कृतानां कर्मणां महाफलप्रदत्वं शिक्षारूपेण निरूप्यते।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं तात पुङ्खिलं तीर्थमुत्तमम् । तत्र तीर्थे पुरा पुङ्खः पार्थ सिद्धिमुपागतः
श्रीमार्कण्डेय उवाच—तस्यैवानन्तरं तात पुङ्खिलं तीर्थमुत्तमम्; तत्र तीर्थे पुरा पुङ्खः पार्थः सिद्धिमुपागतः।
Verse 2
जामदग्न्यो महातेजाः क्षत्रियान्तकरः प्रभुः । तपः कृत्वा सुविपुलं नर्मदोत्तरतीरभाक्
जामदग्न्यो महातेजाः क्षत्रियान्तकरः प्रभुः; तपः कृत्वा सुविपुलं नर्मदोत्तरतीरभाक्।
Verse 3
ततः प्रभृति विख्यातं पुङ्खतीर्थं नरेश्वर । तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा ह्याराध्य परमेश्वरम्
ततः प्रभृति विख्यातं पुङ्खतीर्थं नरेश्वर; तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा ह्याराध्य परमेश्वरम्…
Verse 4
इहलोके बलैर्युक्तः परे मोक्षमवाप्नुयात् । देवान्पित्ःन् समभ्यर्च्य पित्ःणामनृणी भवेत्
इह लोके बलसम्पन्नः परत्र मोक्षमाप्नुयात्। देवान् पितॄंश्च सम्यगर्चयित्वा पितृऋणात् प्रमुच्यते॥
Verse 5
तत्र तीर्थे नरो यस्तु प्राणत्यागं करोति वै । अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकादसंशयम्
तत्र तीर्थे नरो यस्तु प्राणत्यागं करोति वै। तस्य गतिरनिवर्तिका रुद्रलोकं न संशयः॥
Verse 6
तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा हयमेधफलं लभेत्
तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा हयमेधफलं लभेत्। पुण्यं सम्यगवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा॥
Verse 7
तत्र तीर्थे नरो यस्तु ब्राह्मणान् भोजयेन्नृप । एकस्मिन् भोजिते विप्रे कोटिर्भवति भोजिता
तत्र तीर्थे नरो यस्तु ब्राह्मणान् भोजयेन्नृप। एकस्मिन् भोजिते विप्रे कोटिर्भवति भोजिता॥
Verse 8
तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्पूजयेद्वृषभध्वजम् । वाजपेयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम्
तत्र तीर्थे तु यः कश्चित् पूजयेद्वृषभध्वजम्। वाजपेयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम्॥
Verse 210
अध्यायः
अत्र नूतनः अध्यायः आरभ्यते