Adhyaya 196
अध्यायः १९६ मārkaṇḍेयेन श्रोतारं हंसतीर्थं प्रति यात्रानिर्देशेन आरभ्यते। तत् तीर्थं सर्वतीर्थेष्वतिशयेन पवित्रं, अनुपमं च कथ्यते। अस्य माहात्म्यं कारणकथया प्रतिष्ठाप्यते—अत्र हंसः तपः कृत्वा ब्रह्मणो वाहनत्वं (ब्रह्मवाहनता) प्राप्तवान्; तेन अस्य स्थले महाशक्तिः प्रादुर्भूता इति। ततः विधि-नीतिसंयुक्तः क्रमः प्रदर्श्यते—यो हंसतीर्थे स्नात्वा काञ्चनदानं करोति, स सर्वपापैः प्रमुच्यते ब्रह्मलोकं च गच्छति। तस्य फलम् दिव्यदर्शनरूपेण वर्ण्यते—हंसयुक्तेन विमाननेन, नवसूर्यप्रभया दीप्तेन, सर्वकामसमृद्ध्या युक्तेन, अप्सरसां गणैः सेव्यमानः स याति। इच्छानुसारं भोगान् अनुभूय, जातिस्मरणयुक्तः पुनर्मनुष्यजन्म प्राप्नोति इति कर्मसन्ततिः सूच्यते। अन्ते मोक्षोपसंहारः—यः संन्यासेन देहं परित्यजति स मोक्षं लभते। अस्य तीर्थस्य फलम् पापनाशनं, पुण्यवर्धनं, शोकनिवारणं च इति संक्षेपेण निगद्यते।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेद्धराधीश हंसतीर्थमनुत्तमम् । यत्र हंसस्तपस्तप्त्वा ब्रह्मवाहनतां गतः
श्रीमार्कण्डेय उवाच—ततः हे धराधीश, अनुत्तमं हंसतीर्थं गच्छेत्; यत्र हंसः तपस्तप्त्वा ब्रह्मवाहनतां गतः।
Verse 2
हंसतीर्थे नरः स्नात्वा दानं दत्त्वा च काञ्चनम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोकं स गच्छति
हंसतीर्थे नरः स्नात्वा काञ्चनं दानं दत्त्वा च, सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोकं स गच्छति।
Verse 3
हंसयुक्तेन यानेन तरुणादित्यवर्चसा । सर्वकामसमृद्धेन सेव्यमानोऽप्सरोगणैः
हंसयुक्तेन यानेन तरुणादित्यवर्चसा, सर्वकामसमृद्धेन, अप्सरोगणैः सेव्यमानः (स याति)।
Verse 4
तत्र भुक्त्वा यथाकामं सर्वान् भोगान् यथेप्सितान् । जातिस्मरो हि जायेत पुनर्मानुष्यमागतः
तत्र यथाकामं यथेप्सितान् सर्वान् भोगान् भुक्त्वा, पुनर्मानुष्यमागतः सन् जातिस्मरो हि जायते।
Verse 5
संन्यासेन त्यजेद्देहं मोक्षमाप्नोति भारत
संन्यासेन देहं त्यजेत्; हे भारत, स मोक्षमाप्नोति।
Verse 6
एतत्ते कथितं पार्थ हंसतीर्थस्य यत्फलम् । सर्वपापहरं पुण्यं सर्वदुःखविनाशनम्
एतत्ते कथितं पार्थ हंसतीर्थस्य यत्फलम्। सर्वपापहरं पुण्यं सर्वदुःखविनाशनम्॥
Verse 196
अध्याय
अध्यायः। (अध्यायशीर्षकम्)