Adhyaya 191

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । सिद्धेश्वरं ततो गच्छेत्तस्यैव तु समीपतः । अमृतस्रावि तल्लिङ्गमाद्यं स्वायम्भुवं तथा

श्रीमार्कण्डेय उवाच—ततः सिद्धेश्वरं गच्छेत्; तस्यैव तु समीपतः अमृतस्रावि तल्लिङ्गम्, आद्यं स्वायम्भुवं च।

Verse 2

दृष्टमात्रेण येनेह ह्यनृणो जायते नरः । पुरा वर्षशतं साग्रमाराध्य परमेश्वरम्

दृष्टमात्रेण येनेह ह्यनृणो जायते नरः। पुरा वर्षशतं साग्रमाराध्य परमेश्वरम्।

Verse 3

प्राप्नुयुः परमां सिद्धिमादित्या द्वादशैव तु । अतः सिद्धेश्वरः प्रोक्तः सिद्धिदः सिद्धिकाङ्क्षिणाम्

प्राप्नुयुः परमां सिद्धिमादित्या द्वादशैव तु। अतः सिद्धेश्वरः प्रोक्तः सिद्धिदः सिद्धिकाङ्क्षिणाम्।

Verse 4

युधिष्ठिर उवाच । कथं सिद्धेश्वरे प्राप्ताः सिद्धिं देवा द्विजोत्तम । आदित्या इति यच्चोक्तं तन्मे विस्मापनं कृतम्

युधिष्ठिर उवाच—कथं सिद्धेश्वरे प्राप्ताः सिद्धिं देवा द्विजोत्तम? आदित्या इति यच्चोक्तं तन्मे विस्मापनं कृतम्।

Verse 5

तपस्युग्रे व्यवसिता आदित्याः केन हेतुना । सम्प्राप्तास्तु द्विजश्रेष्ठ सिद्धिं चैवाभिलाषिकीम्

तपस्युग्रे व्यवसिता आदित्याः केन कारणेन? हे द्विजश्रेष्ठ, कथं तेऽभिलषितां सिद्धिं सम्यक् प्राप्तवन्तः?

Verse 6

संक्षिप्य तु मया पृष्टं विस्तराद्द्विज शंस मे

संक्षेपेण मया पृष्टं; विस्तरेण, हे द्विज, तत् मे शंस व्याख्याहि।

Verse 7

मार्कण्डेय उवाच । अदितेर्द्वादशादित्या जाताः शक्रपुरोगमाः । इन्द्रो धाता भगस्त्वष्टा मित्रोऽथ वरुणोऽर्यमा

मार्कण्डेय उवाच—अदितेर्द्वादशादित्या जाताः शक्रपुरोगमाः। इन्द्रो धाता भगस्त्वष्टा मित्रो वरुणोऽर्यमा च।

Verse 8

विवस्वान्सविता पूषा ह्यंशुमान्विष्णुरेव च । त इमे द्वादशादित्या इच्छन्तो भास्करं पदम्

विवस्वान् सविता पूषा ह्यंशुमान् विष्णुरेव च। एते द्वादशादित्या भास्करपदं समिच्छन्तः।

Verse 9

नर्मदातटमाश्रित्य तपस्युग्रे व्यवस्थिताः । सिद्धेश्वरे महाराज काश्यपेयैर्महात्मभिः

नर्मदातटमाश्रित्य सिद्धेश्वरे तपस्युग्रे व्यवस्थिताः। हे महाराज, काश्यपेयाः महात्मानस्ते।

Verse 10

परा सिद्धिरनुप्राप्ता द्वादशादित्यसंज्ञितैः । स्थापितश्च जगद्धाता तस्मिंस्तीर्थे दिवाकरः

द्वादशादित्यसंज्ञितैः परा सिद्धिरनुप्राप्ता; तस्मिंस्तीर्थे जगद्धाता दिवाकरः प्रतिष्ठापितः।

Verse 11

स्वकीयांशविभागेन द्वादशादित्यसंज्ञितैः । तदाप्रभृति तत्तीर्थं राजन्ख्यातिं गतं भुवि

स्वकीयांशविभागेन द्वादशादित्यसंज्ञितैः; तदाप्रभृति तत्तीर्थं राजन् भुवि ख्यातिं गतं।

Verse 12

प्रलये समनुप्राप्ते ह्यादित्या द्वादशैव ते । द्वादशादित्यतो राजन् सम्भवन्ति युगक्षये

प्रलये समनुप्राप्ते हि ते द्वादशादित्याः; युगक्षये राजन् द्वादशादित्यरूपतः सम्भवन्ति।

Verse 13

इन्द्रस्तपति पूर्वेण धाता चैवाग्निगोचरे । गभस्तिपतिर्वै याम्ये त्वष्टा नैरृतदिङ्मुखः

इन्द्रः पूर्वदिशि तपति, धाता अग्निगोचरे; याम्ये गभस्तिपतिः, नैरृतदिङ्मुखस्त्वष्टा।

Verse 14

वरुणः पश्चिमे भागे मित्रस्तु वायवे तथा । विष्णुश्च सौम्यदिग्भागे विवस्वानीशगोचरे

वरुणः पश्चिमदिग्भागे, मित्रो वायविगोचरे; सौम्यदिग्भागे विष्णुः, विवस्वान् ईशगोचरे।

Verse 15

ऊर्ध्वतश्चैव सविता ह्यधः पूषा विशोषयन् । अंशुमांस्तु तथा विष्णुर्मुखतो निर्गतं जगत्

ऊर्ध्वे सविता तिष्ठति, अधस्तात् पूषा लोकान् शोषयन्; तथैव अंशुमान् विष्णुश्च—तेषां तेजसा मुखादिव जगदुत्पद्यते।

Verse 16

प्रदहन्वै नरश्रेष्ठ बभ्रमुश्च इतस्ततः । यथैव ते महाराज दहन्ति सकलं जगत्

प्रदहन्तो वै नरश्रेष्ठ ते इतस्ततः बभ्रमुः; यथा, महाराज, ते सकलं जगद् दहन्ति।

Verse 17

तथैव द्वादशादित्या भक्तानां भावसाधनाः । प्रातरुत्थाय यः स्नात्वा द्वादशादित्यसंज्ञितम्

तथैव द्वादशादित्याः भक्तानां भावसाधनाः; यः प्रातरुत्थाय स्नात्वा द्वादशादित्यसंज्ञितं (देवं) पश्यति।

Verse 18

पश्यते देवदेवेशं शृणु तस्यैव यत्फलम् । वाचिकं मानसं पापं कर्मजं यत्पुराकृतम्

स देवदेवेशं पश्यति; शृणु तस्यैव यत्फलम्—वाचिकं मानसं पापं कर्मजं यत्पुराकृतम्।

Verse 19

नश्यते तत्क्षणादेव द्वादशादित्यदर्शनात् । प्रदक्षिणं तु यः कुर्यात्तस्य देवस्य भारत

तत् सर्वं तत्क्षणादेव द्वादशादित्यदर्शनात् नश्यति; प्रदक्षिणं तु यः कुर्यात् तस्य देवस्य, भारत।

Verse 20

प्रदक्षिणीकृता तेन पृथिवी नात्र संशयः । तत्र तीर्थे तु सप्तम्यामुपवासेन यत्फलम्

तेन कर्मणा पृथिवी प्रदक्षिणीकृतेव भवति—नात्र संशयः। तत्र तीर्थे तु सप्तम्यां उपवासेन यत्फलं (तदिदानीं कथ्यते)।

Verse 21

अन्यत्र सप्तसप्तम्यां लभन्ति न लभन्ति च । षष्ठ्यां वारे दैनकरे द्वादशादित्यदर्शनात्

अन्यत्र सप्तसप्तम्यां जनाः फलं लभन्ति वा न वा। अत्र तु षष्ठ्यां रविवारे द्वादशादित्यदर्शनमात्रेणैव (पुण्यं) निश्चितं भवति।

Verse 22

प्रदक्षिणं तु यः कुर्यात्तस्य पापं तु नश्यति । अरोगी सप्तजन्मानि भवेद्वै नात्र संशयः

यः प्रदक्षिणां करोति तस्य पापं नश्यति। स सप्तजन्मानि अरोगी भवति—नात्र संशयः।

Verse 23

यस्तु प्रदक्षिणशतं दद्याद्भक्त्या दिने दिने । दद्रूपिटककुष्ठानि मण्डलानि विचर्चिकाः

यस्तु भक्त्या दिने दिने प्रदक्षिणाशतं दद्यात्, तस्य दद्रूपिटककुष्ठानि मण्डलानि विचर्चिकाश्च (व्याधयः) प्रशाम्यन्ति।

Verse 24

नश्यन्ति व्याधयः सर्वे गरुडेनेव पन्नगाः । पुत्रप्राप्तिर्भवेत्तस्य षष्ट्या वासरसेवनात्

सर्वे व्याधयः गरुडेनेव पन्नगाः नश्यन्ति। षष्ट्या वासरसेवनात् तस्य पुत्रप्राप्तिर्भवति।

Verse 191

अध्याय

अध्यायः (अध्याय-सीम्नः सूचकः लेख्यचिह्नः)