Adhyaya 186

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल तीर्थं कनखलोत्तमम् । गरुडेन तपस्तप्तं पूजयित्वा महेश्वरम्

श्रीमर्कण्डेय उवाच—ततो, हे महीपाल, कनखलोत्तमं तीर्थं गच्छेत्; गरुडेन तपस्तप्तं तत्र महेश्वरं पूजयित्वा।

Verse 2

दिव्यं वर्षशतं यावज्जातमात्रेण भारत । तपोजपैः कृशीभूतो दृष्टो देवेन शम्भुना

हे भारत, जातमात्र एव दिव्यं वर्षशतं यावत् तपोजपैः कृशीभूतोऽसौ शम्भुना देवेन दृष्टः।

Verse 3

ततस्तुष्टो महादेवो वैनतेयं मनोजवम् । उवाच परमं वाक्यं विनतानन्दवर्धनम्

ततः तुष्टो महादेवो मनोजवं वैनतेयं विनतानन्दवर्धनं परमं वाक्यमुवाच।

Verse 4

प्रसन्नस्ते महाभाग वरं वरय सुव्रत । दुर्लभं त्रिषु लोकेषु ददामि तव खेचर

प्रसन्नोऽस्मि ते महाभाग सुव्रत, वरं वरय; त्रिषु लोकेषु दुर्लभमपि तव ददामि, हे खेचर।

Verse 5

गरुड उवाच । इच्छामि वाहनं विष्णोर्द्विजेन्द्रत्वं सुरेश्वर । प्रसन्ने त्वयि मे सर्वं भवत्विति मतिर्मम

गरुड उवाच—सुरेश्वर, विष्णोर्वाहनत्वं द्विजेन्द्रत्वं च इच्छामि; त्वयि प्रसन्ने मे सर्वं सिद्ध्यतीति मम मतिः।

Verse 6

श्रीमहेश उवाच । दुर्लभः प्राणिनां तात यो वरः प्रार्थितोऽनघ । देवदेवस्य वाहनं द्विजेन्द्रत्वं सुदुर्लभम्

श्रीमहेश उवाच—तात, अनघ, प्राणिनां दुर्लभोऽयं वरः; देवदेवस्य वाहनत्वं द्विजेन्द्रत्वं च सुदुर्लभम्।

Verse 7

नारायणोदरे सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । त्वया स कथमूह्येत देवदेवो जगद्गुरुः

नारायणस्योदर एव सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरं निहितम्। त्वया तर्हि कथं वहनीयः स देवदेवो जगद्गुरुः॥

Verse 8

तेनैव स्थापितश्चेन्द्रस्त्रैलोक्ये सचराचरे । कथमन्यस्य चेन्द्रत्वं भवतीति सुदुर्लभम्

तेनैव स्थापितोऽयम् इन्द्रः त्रैलोक्ये सचराचरे। कथमन्यस्य चेन्द्रत्वं भवेत्—तद् अतिदुर्लभम्॥

Verse 9

तथापि मम वाक्येन वाहनं त्वं भविष्यसि । शङ्खचक्रगदापाणेर्वहतोऽपि जगत्त्रयम्

तथापि मम वाक्येन वाहनं त्वं भविष्यसि। शङ्खचक्रगदापाणेर्वहतोऽपि जगत्त्रयम्॥

Verse 10

इन्द्रस्त्वं पक्षिणां मध्ये भविष्यसि न संशयः । इति दत्त्वा वरं तस्मा अन्तर्धानं गतो हरः

इन्द्रस्त्वं पक्षिणां मध्ये भविष्यसि न संशयः। इति दत्त्वा वरं तस्मै अन्तर्धानं गतो हरः॥

Verse 11

ततो गते महादेवे ह्युरुणस्यानुजो नृप । आराधयामास तदा चामुण्डां मुण्डमण्डिताम्

ततो गते महादेवे ह्यरुणस्यानुजो नृप। आराधयामास तदा चामुण्डां मुण्डमण्डिताम्॥

Verse 12

श्मशानवासिनीं देवीं बहुभूतसमन्विताम् । योगिनीं योगसंसिद्धां वसामांसासवप्रियाम्

स श्मशानवासिनीं देवीं बहुभूतगणान्विताम्। योगिनीं योगसंसिद्धां वसामांसासवप्रियाम् अर्चयामास॥

Verse 13

ध्यातमात्रा तु तेनैव प्रत्यक्षा ह्यभवत्तदा । जालंधरे च या सिद्धिः कौलीने उड्डिशे परे

तेन ध्यातमात्रा सा तदा तत्क्षणमेव प्रत्यक्षा बभूव। या च जालन्धरे सिद्धिः, कौलीने परे उड्डिशे च प्रसिद्धा, सा तत्र प्रववृते॥

Verse 14

समग्रा सा भृगुक्षेत्रे सिद्धक्षेत्रे तु संस्थिता । चामुण्डा तत्र सा देवी सिद्धक्षेत्रे व्यवस्थिता

सा समग्रा भृगुक्षेत्रे सिद्धक्षेत्रे तु संस्थिता। तत्र सा देवी चामुण्डा सिद्धक्षेत्रे व्यवस्थितेति॥

Verse 15

संस्तुता ऋषिभिर्देवैर्योगक्षेमार्थसिद्धये । विनतानन्दजननस्तत्र तां योगिनीं नृप । भक्त्या प्रसादयामास स्तोत्रैर्वैदिकलौकिकैः

ऋषिभिर्देवैश्च सा संस्तुता योगक्षेमार्थसिद्धये। विनतानन्दजननः स तत्र, नृप, भक्त्या तां योगिनीं वैदिकलौकिकैः स्तोत्रैः प्रसादयामास॥

Verse 16

गरुड उवाच । ॐ या सा क्षुत्क्षामकण्ठा नवरुधिरमुखा प्रेतपद्मासनस्था भूतानां वृन्दवृन्दैः पितृवननिलया क्रीडते शूलहस्ता । शस्त्रध्वस्तप्रवीरव्रजरुधिरगलन्मुण्डमालोत्तरीया देवी श्रीवीरमाता विमलशशिनिभा पातु वश्चर्ममुण्डा

गरुड उवाच। ॐ। या सा क्षुत्क्षामकण्ठा नवरुधिरमुखा प्रेतपद्मासनस्था, भूतानां वृन्दवृन्दैः पितृवननिलया क्रीडते शूलहस्ता। शस्त्रध्वस्तप्रवीरव्रजरुधिरगलन्मुण्डमालोत्तरीया, देवी श्रीवीरमाता विमलशशिनिभा पातु वश्चर्ममुण्डा॥

Verse 17

या सा क्षुत्क्षामकण्ठा विकृतभयकरी त्रासिनी दुष्कृतानां मुञ्चज्ज्वालाकलापैर्दशनकसमसैः खादति प्रेतमांसम् । या सा दोर्दण्डचण्डैर्डमरुरणरणाटोपटंकारघण्टैः कल्पान्तोत्पातवाताहतपटुपटहैर्वल्गते भूतमाता । क्षुत्क्षामा शुष्ककुक्षिः खवरतरनरवरैः क्षोदति प्रेतमांसं मुञ्चन्ती चाट्टहासं घुरघुरितरवा पातु वश्चर्ममुण्डा

क्षुत्क्षामकण्ठा विकृतभयकरी दुष्कृतानां त्रासिनी, ज्वालाकलापसदृशदशनैः प्रेतमांसं भक्षयन्ती। दोर्दण्डचण्डा डमरुघण्टानिनादैः कल्पान्तवाताहतपटुपटहैः सह भूतमाता विलसन्ती। क्षुत्क्षामा शुष्ककुक्षिः खवरतरनरवरैः प्रेतमांसं क्षोदयन्ती, चाट्टहासघुरघुरितरवा चर्ममुण्डा वः पातु॥

Verse 18

या सा निम्नोदराभा विकृतभवभयत्रासिनी शूलहस्ता चामुण्डा मुण्डघाता रणरणितरणझल्लरीनादरम्या । त्रैलोक्यं त्रासयन्ति ककहकहकहैर्घोररावैरनेकैर्नृत्यन्ती मातृमध्ये पितृवननिलया पातु वश्चर्ममुण्डा

निम्नोदराभा विकृतभवभयत्रासिनी शूलहस्ता, चामुण्डा मुण्डघाता रणरणितरणझल्लरीनादरम्या। अनेकैर्घोररावैः ‘ककहकहकह’ इति त्रैलोक्यं त्रासयन्ती, मातृमध्ये नृत्यन्ती पितृवननिलया—सा चर्ममुण्डा वः पातु॥

Verse 19

या धत्ते विश्वमखिलं निजांशेन महोज्ज्वला । कनकप्रसवे लीना पातु मां कनकेश्वरी

या निजांशेन महोज्ज्वला विश्वमखिलं धत्ते, कनकप्रसवे लीना—सा कनकेश्वरी मां पातु॥

Verse 20

हिमाद्रिसम्भवा देवी दयादर्शितविग्रहा । शिवप्रिया शिवे सक्ता पातु मां कनकेश्वरी

हिमाद्रिसम्भवा देवी दयादर्शितविग्रहा। शिवप्रिया शिवे सक्ता—सा कनकेश्वरी मां पातु॥

Verse 21

अनादिजगदादिर्या रत्नगर्भा वसुप्रिया । रथाङ्गपाणिना पद्मा पातु मां कनकेश्वरी

अनादिर्जगदादिर्या रत्नगर्भा वसुप्रिया। रथाङ्गपाणिना पद्मा—सा कनकेश्वरी मां पातु॥

Verse 22

सावित्री या च गायत्री मृडानी वागथेन्दिरा । स्मर्त्ःणां या सुखं दत्ते पातु मां कनकेश्वरी

सावित्री च तथा गायत्री मृडानी वागर्थदेवता इन्दिरा च या। स्मरतां सुखदात्री सा कनकेश्वरी मां पातु॥

Verse 23

सौम्यासौम्यैः सदा रूपैः सृजत्यवति या जगत् । परा शक्तिः परा बुद्धिः पातु मां कनकेश्वरी

सौम्यैश्चासौम्यरूपैः सा सदा जगत् सृजत्यवति। परा शक्तिः परा बुद्धिः सा कनकेश्वरी मां पातु॥

Verse 24

ब्रह्मणः सर्गसमये सृज्यशक्तिः परा तु या । जगन्माया जगद्धात्री पातु मां कनकेश्वरी

ब्रह्मणः सर्गकाले या परा सृज्यशक्तिरुच्यते। जगन्माया जगद्धात्री सा कनकेश्वरी मां पातु॥

Verse 25

विश्वस्य पालने विष्णोर्या शक्तिः परिपालिका । मदनोन्मादिनी मुख्या पातु मां कनकेश्वरी

विश्वपालने विष्णोः या शक्तिः परिपालिका। मदनोन्मादिनी मुख्या सा कनकेश्वरी मां पातु॥

Verse 26

विश्वसंलयने मुख्या या रुद्रेण समाश्रिता । रौद्री शक्तिः शिवानन्ता पातु मां कनकेश्वरी

विश्वसंलयकाले या मुख्या रुद्रेण समाश्रिता। रौद्री शक्तिः शिवानन्ता सा कनकेश्वरी मां पातु॥

Verse 27

कैलाससानुसंरूढ कनकप्रसवेशया । भस्मकाभिहृता पूर्वं पातु मां कनकेश्वरी

कैलाससानुषु समारूढा कनकप्रसवेशये निवसन्ती या, पूर्वं भस्मकेनाभिहृता; सा कनकेश्वरी मां पातु।

Verse 28

पतिप्रभावमिच्छन्ती त्रस्यन्ती या विना पतिम् । अबला त्वेकभावा च पातु मां कनकेश्वरी

पतिप्रभावमिच्छन्ती, पतिवियोगे त्रस्यन्ती या; अबला इव बाह्यतः, एकभावा च भक्त्या—सा कनकेश्वरी मां पातु।

Verse 29

विश्वसंरक्षणे सक्ता रक्षिता कनकेन या । आ ब्रह्मस्तम्बजननी पातु मां कनकेश्वरी

विश्वसंरक्षणे सक्ता या, कनकेन रक्षिता च; आ ब्रह्मस्तम्बजननी—सा कनकेश्वरी मां पातु।

Verse 30

ब्रह्मविष्ण्वीश्वराः शक्त्या शरीरग्रहणं यया । प्रापिताः प्रथमा शक्तिः पातु मां कनकेश्वरी

यस्या शक्त्या ब्रह्मविष्ण्वीश्वराः शरीरग्रहणं प्राप्नुवन्ति; सा प्रथमा आद्या शक्तिः—कनकेश्वरी मां पातु।

Verse 31

श्रुत्वा तु गरुडेनोक्तं देवीवृत्तचतुष्टयम् । प्रसन्ना संमुखी भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह

गरुडेनोक्तं देवीवृत्तचतुष्टयं श्रुत्वा, सा देवी प्रसन्ना संमुखी भूत्वा वाक्यमेतदुवाच।

Verse 32

श्रीचामुण्डोवाच । प्रसन्ना ते महासत्त्व वरं वरय वाञ्छितम् । ददामि ते द्विजश्रेष्ठ यत्ते मनसि रोचते

श्रीचामुण्डोवाच—प्रसन्ना ते महासत्त्व; वरं वरय वाञ्छितम्। ददामि ते द्विजश्रेष्ठ, यन्मनसि ते रोचते॥

Verse 33

गरुड उवाच । अजरश्चामरश्चैव अधृष्यश्च सुरासुरैः । तव प्रसादाच्चैवान्यैरजेयश्च भवाम्यहम्

गरुड उवाच—अजरश्चामरश्चैव, अधृष्यश्च सुरासुरैः। तव प्रसादाच्चैवान्यैरजेयश्च भवाम्यहम्॥

Verse 34

त्वया चात्र सदा देवि स्थातव्यं तीर्थसन्निधौ मार्कण्डेय उवाच । एवं भविष्यतीत्युक्त्वा देवी देवैरभिष्टुता

त्वया चात्र सदा देवि स्थातव्यं तीर्थसन्निधौ। मार्कण्डेय उवाच—एवं भविष्यतीत्युक्त्वा देवी देवैरभिष्टुता॥

Verse 35

जगामाकाशमाविश्य भूतसङ्घसमन्विता । यदा लक्ष्म्या नृपश्रेष्ठ स्थापितं पुरमुत्तमम्

जगामाकाशमाविश्य भूतसङ्घसमन्विता। यदा लक्ष्म्या नृपश्रेष्ठ स्थापितं पुरमुत्तमम्॥

Verse 36

अनुमान्य तदा देवीं कृतं तस्यां समर्पितम् लक्ष्मीरुवाच । रक्षणाय मया देवि योगक्षेमार्थसिद्धये

अनुमान्य तदा देवीं कृतं तस्यां समर्पितम्। लक्ष्मीरुवाच—रक्षणाय मया देवि योगक्षेमार्थसिद्धये॥

Verse 37

मातृवत्प्रतिपाल्यं ते सदा देवि पुरं मम । गरुडोऽपि ततः स्नात्वा सम्पूज्य कनकेश्वरीम्

हे देवि, मम पुरं मातृवत् सदा प्रतिपालयितव्यं त्वया। ततः गरुडोऽपि तत्र स्नात्वा कनकेश्वरीं सम्यक् सम्पूज्य प्रणनाम।

Verse 38

तीर्थं तत्रैव संस्थाप्य जगामाकाशमुत्तमम् । तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्पितृदेवताः

तत्रैव तीर्थं संस्थाप्य स उत्तममाकाशं जगाम। तस्मिन् तीर्थे यः स्नात्वा पितृदेवताः पूजयेत्…

Verse 39

सर्वकामसमृद्धस्य यज्ञस्य फलमश्नुते । गन्धपुष्पादिभिर्यस्तु पूजयेत्कनकेश्वरम्

स सर्वकामसमृद्धस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति। यस्तु गन्धपुष्पादिभिः कनकेश्वरं पूजयेत्…

Verse 40

तस्य योगैश्वर्यसिद्धिर्योगपीठेषु जायते । मृतो योगेश्वरं लोकं जयशब्दादिमङ्गलैः । स गच्छेन्नात्र सन्देहो योगिनीगणसंयुतः

तस्य योगपीठेषु योगैश्वर्यसिद्धिर्जायते। स मृतः जयशब्दादिमङ्गलैः योगेश्वरलोकं गच्छति; नात्र सन्देहः—योगिनीगणसंयुतः।

Verse 186

अध्याय

अध्यायः (इति अध्यायविभागसूचकं पदम्)।