Adhyaya 184

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । धौतपापं ततो गच्छेद्भृगुतीर्थसमीपतः । वृषेण तु भृगुस्तत्र भूयोभूयो धुतस्ततः

श्रीमार्कण्डेय उवाच। ततः धौतपापं गच्छेत् भृगुतीर्थसमीपतः। तत्र वृषेण भृगुः भूयोभूयो धुतः शुद्धिम् अवाप्तवान्।

Verse 2

धौतपापं तु तत्तेन नाम्ना लोकेषु विश्रुतम् । तत्र स्थितो महादेवस्तुष्ट्यर्थं भृगुसत्तमे

धौतपापं तु तेनैव कारणेन नाम्ना लोकेषु विश्रुतम्। तत्र महादेवः स्थितः भृगुसत्तमस्य तुष्ट्यर्थम्।

Verse 3

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा शाठ्येनापि नरेश्वर । मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा

तत्र तीर्थे यः कश्चिन्नरेश्वर शाठ्येनापि स्नात्वा सर्वपापेभ्यः प्रमुच्यते; अत्र विचारणा न कार्या।

Verse 4

यस्तु सम्यग्विधानेन तत्र स्नात्वार्चयेच्छिवम् । देवान्पितॄन्समभ्यर्च्य मुच्यते सर्वपातकैः

यस्तु सम्यग्विधानेन तत्र स्नात्वा शिवं समर्चयेत्, देवान् पितॄंश्च समभ्यर्च्य, स सर्वपातकैः प्रमुच्यते।

Verse 5

ब्रह्महत्या गवां वध्या तत्र तीर्थे युधिष्ठिर । प्रविशेन्न सदा भीता प्रविष्टापि क्षयं व्रजेत्

ब्रह्महत्या गवां वध्या च तत्र तीर्थे, युधिष्ठिर, सदा भीता न प्रविशेत्; प्रविष्टापि तत्र क्षयं व्रजेत्।

Verse 6

युधिष्ठिर उवाच । आश्चर्यभूतं लोकेऽस्मिन्कथयस्व द्विजोत्तम । प्रविशेन्न ब्रह्महत्या यथा वै धौतपाप्मनि

युधिष्ठिर उवाच—आश्चर्यभूतमस्मिन्लोके कथयस्व, द्विजोत्तम; धौतपाप्मनि यथा ब्रह्महत्या न प्रविशेत्।

Verse 7

ब्रह्महत्यासमं पापं भविता नेह किंचन । कथं वा धौतपापे तु प्रविष्टं नश्यते द्विज । एतद्विस्तरतः सर्वं पृच्छामि वद कौतुकात्

ब्रह्महत्यासमं पापं नेह किंचन भवति। कथं वा धौतपापे तु प्रविष्टं नश्यते, द्विज? एतत्सर्वं विस्तरतः कौतुकात् पृच्छामि; वद।

Verse 8

मार्कण्डेय उवाच । आदिसर्गे पुरा शम्भुर्ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । विकारं पञ्चमं दृष्ट्वा शिरोऽश्वमुखसन्निभम्

मार्कण्डेय उवाच । आदिसर्गे पुरा शम्भुर्ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । विकारं पञ्चमं दृष्ट्वा शिरोऽश्वमुखसन्निभम्

Verse 9

अङ्गुष्ठाङ्गुलियोगेन तच्छिरस्तेन कृन्तितम् । कृत्तमात्रे तु शिरसि ब्रह्महत्याऽभवत्तदा

अङ्गुष्ठाङ्गुलियोगेन तच्छिरस्तेन कृन्तितम् । कृत्तमात्रे तु शिरसि ब्रह्महत्याऽभवत्तदा

Verse 10

ब्रह्महत्यायुतश्चासीदुत्तरे नर्मदातटे । धुनितं तु यतो राजन्वृषेण धर्ममूर्तिना

ब्रह्महत्यायुतश्चासीदुत्तरे नर्मदातटे । धुनितं तु यतो राजन्वृषेण धर्ममूर्तिना

Verse 11

तत्र धौतेश्वरीं देवीं स्थापितां वृषभेण तु । ददर्श भगवाञ्छम्भुः सर्वदैवतपूजिताम्

तत्र धौतेश्वरीं देवीं स्थापितां वृषभेण तु । ददर्श भगवाञ्छम्भुः सर्वदैवतपूजिताम्

Verse 12

दृष्ट्वा धौतेश्वरीं दुर्गां ब्रह्महत्याविनाशिनीम् । तत्र विश्रममाणश्च शङ्करस्त्रिपुरान्तकः

दृष्ट्वा धौतेश्वरीं दुर्गां ब्रह्महत्याविनाशिनीम् । तत्र विश्रममाणश्च शङ्करस्त्रिपुरान्तकः

Verse 13

स शङ्करो ब्रह्महत्याविहीनं मेने त्मानं तस्य तीर्थस्य भावात् । सुविस्मितो देवदेवो वरेण्यो दृष्ट्वा दूरे ब्रह्महत्यां च तीर्थात्

स शङ्करः तस्य तीर्थस्य प्रभावात् आत्मानं ब्रह्महत्याविहीनं मेने। देवदेवो वरेण्यः सुविस्मितः सन् तीर्थात् दूरे स्थितां ब्रह्महत्यां ददर्श।

Verse 14

विधौतपापं महितं धर्मशक्त्या विशेन्न हत्या देवीभयात्प्रभीता । रक्ताम्बरा रक्तमाल्योपयुक्ता कृष्णा नारी रक्तदामप्रसक्ता

धर्मशक्त्या महिते विधौतपापे हत्यादेवी देवीभयात् प्रभীता विशेन्न। सा रक्ताम्बरा रक्तमाल्योपयुक्ता कृष्णा नारी रक्तदामप्रसक्ता बभूव।

Verse 15

मां वाञ्छन्ती स्कन्धदेशं रहस्ये दूरे स्थिता तीर्थवर्यप्रभावात् । संचिन्त्य देवो मनसा स्मरारिर्वासाय बुद्धिं तत्र तीर्थे चकार

मां वाञ्छन्ती सा स्कन्धदेशे रहस्ये तीर्थवर्यप्रभावात् दूरे स्थिता। तत् संचिन्त्य स्मरारिर्देवो मनसा तस्मिन् तीर्थे वासाय बुद्धिं चकार।

Verse 16

विमृश्य देवो बहुशः स्थितः स्वयं विधौतपापः प्रथितः पृथिव्याम् । बभूव तत्रैव निवासकारी विधूतपापनिकटप्रदेशे

बहुशो विमृश्य देवः स्वयं तत्र स्थितः। तत् स्थानं पृथिव्यां ‘विधौतपाप’ इति प्रथितं बभूव; स च विधूतपापनिकटप्रदेशे तत्रैव निवासकारी अभवत्।

Verse 17

तदाप्रभृति राजेन्द्र ब्रह्महत्याविनाशनम् । विधौतपापं तत्तीर्थं नर्मदायां व्यवस्थितम्

तदाप्रभृति राजेन्द्र नर्मदायां व्यवस्थितं तत्तीर्थं ‘विधौतपाप’ इति ब्रह्महत्याविनाशनं प्रतिष्ठितम्।

Verse 18

आश्वयुक्शुक्लनवमी तत्र तीर्थे विशिष्यते । दिनत्रयं तु राजेन्द्र सप्तम्यादिविशेषतः

आश्वयुजशुक्लपक्षस्य नवमी तत्र तीर्थेऽतिविशेषिता। राजेन्द्र, सप्तम्यादारभ्य दिनत्रयं व्रतं विशेषतः प्रशस्यते॥

Verse 19

समुपोष्याष्टमीं भक्त्या साङ्गं वेदं पठेत्तु यः । अहोरात्रेण चैकेन ऋग्यजुःसामसंज्ञकम्

यो भक्त्या अष्टमीं समुपोष्य साङ्गं वेदं पठति, ऋग्यजुःसामसंज्ञकं चैकाहोरात्रेण समाप्नोति॥

Verse 20

अभ्यसन्ब्रह्महत्याया मुच्यते नात्र संशयः । वृषलीगमनं चैव यश्च गुर्वङ्गनागमः

स तेनानुष्ठानेन ब्रह्महत्यापापाद् विमुच्यते, नात्र संशयः। वृषलीगमनदोषात् तथा गुरुपत्न्यागमनदोषाच्च प्रमुच्यते॥

Verse 21

स्नात्वा ब्रह्मरसोत्कृष्टे कुम्भेनैव प्रमुच्यते । वन्ध्या स्त्रीजननी या तु काकवन्ध्या मृतप्रजा

ब्रह्मरसोत्कृष्टेऽस्मिन् स्थाने कुम्भेनैव स्नात्वा पूर्णतया प्रमुच्यते। वन्ध्या या स्त्री, काकवन्ध्या मृतप्रजा वा, सापि तस्माद्दुःखाद् विमुच्यते॥

Verse 22

सापि कुम्भोदकैः स्नाता जीवत्पुत्रा प्रजावती । अपठस्तु नरोपोष्य ऋग्यजुःसामसम्भवाम्

सा कुम्भोदकैः स्नाता जीवत्पुत्रा प्रजावती भवति। अपठोऽपि नरः उपोष्य ऋग्यजुःसामसम्भवां विधिं आश्रित्य पुण्यभाग्भवति॥

Verse 23

ऋचमेकां जपन्विप्रस्तथा पर्वणि यो नृप । अनृचोपोष्य गायत्रीं जपेद्वै वेदमातरम्

हे नृप! पर्वणि यः विप्रः एकामपि ऋचं जपति स धन्यः। ऋचां पाठेऽसमर्थः सन् उपोष्य वेदमातरं गायत्रीं निश्चयेन जपेत्।

Verse 24

जपन्नवम्यां विप्रेन्द्रो मुच्यते पापसञ्चयात् । एवं तु कथितं तात पुराणोक्तं महर्षिभिः

नवम्यां जपन् विप्रेन्द्रः पापसञ्चयात् प्रमुच्यते। एवं तु कथितं तात, पुराणोक्तं महर्षिभिः।

Verse 25

धौतपापं महापुण्यं शिवेन कथितं मम । प्राणत्यागं तु यः कुर्याज्जले वाग्नौ स्थलेऽपि वा

धौतपापं महापुण्यं शिवेन मम कथितम्। यः कश्चित् तत्र जले वाग्नौ स्थले वा प्राणत्यागं करोति, स परां गतिं प्राप्नोति।

Verse 26

स गच्छति विमानेन ज्वलनार्कसमप्रभः । हंसबर्हिप्रयुक्तेन सेव्यमानोऽप्सरोगणैः

स ज्वलनार्कसमप्रभो विमानेन प्रयाति। हंसबर्हिप्रयुक्तेन, अप्सरोगणैः सेव्यमानोऽर्च्यमानश्च।

Verse 27

शिवस्य परमं स्थानं यत्सुरैरपि दुर्लभम् । क्रीडते स्वेच्छया तत्र यावच्चन्द्रार्कतारकम्

स शिवस्य परमं स्थानं प्राप्नोति, यत् सुरैरपि दुर्लभम्। तत्र स्वेच्छया क्रीडति यावच्चन्द्रार्कतारकं स्थितम्।

Verse 28

धौतपापे तु या नारी कुरुते प्राणसंक्षयम् । तत्क्षणादेव सा पार्थ पुरुषत्वमवाप्नुयात्

धौतपापे तु या नारी प्राणान् त्यजति पार्थ, सा तत्क्षणादेव पुरुषत्वं प्राप्नोतीति श्रूयते।

Verse 29

अथ किं बहुनोक्तेन शुभं वा यदि वाशुभम् । तदक्षयफलं सर्वं धौतपापे कृतं नृप

अथ किं बहुनोक्तेन, नृप! शुभमशुभं वा यत्किञ्चित् धौतपापे कृतं सर्वं तदक्षयफलं भवति।

Verse 30

संन्यसेन्नियमेनान्नं संन्यसेद्विषयादिकम् । फलमूलादिकं चैव जलमेकं न संत्यजेत्

नियमेन पक्तान्नं संन्यसेत्, विषयादिकं च परित्यजेत्; फलमूलादिभिः जीवेत्, जलमेकं तु न संत्यजेत्।

Verse 31

एवं यः कुरुते पार्थ रुद्रलोकं स गच्छति । तत्र भुक्त्वाखिलान्भोगाञ्जायते भुवि भूपतिः

एवं यः कुरुते पार्थ, स रुद्रलोकं गच्छति; तत्राखिलान् भोगान् भुक्त्वा, भुवि भूपतिरूपेण जायते।

Verse 184

अध्याय

अध्यायः। इति स्कन्दपुराणेऽवन्तीकखण्डे रेवाखण्डेऽध्यायसमाप्तिसूचकः।