Adhyaya 164
श्रीमर्कण्डेयः सांवाौरनामकं परमं तीर्थं वर्णयति, यत्र भानुः (सूर्यः) देवासुरैः सह विशेषतया पूज्यते। एतत् तीर्थं महादुःखसमुद्रे निमग्नानां—अङ्गवैकल्यपीडितानां, रोगग्रस्तानां, परित्यक्तानां, समाजात् पृथक्कृतानां च—शरणं इति प्रतिपाद्यते। नर्मदातटे स्थितः सांवाौरनाथः तेषां रक्षकः, आर्तिहा दुःखनाशकश्च कथ्यते। मासपर्यन्तं निरन्तरं स्नानं कृत्वा भास्करस्य पूजनं विधीयते। अस्य फलम् दिग्भ्यः समुद्रेषु स्नानतुल्यं इति प्रशंस्यते, तथा यौवने, मध्यवयसे, वार्धक्ये च सञ्चिताः पापराशयः स्नानमात्रेण नश्यन्तीति निगद्यते। रोगदरिद्र्यवियोगनिवृत्तिः, सप्तजन्मपर्यन्तं इष्टवियोगाभावश्च फलरूपेण कथ्यते। सप्तम्यां उपवासः, रक्तचन्दनयुक्तार्घ्यदानं च विशेषपुण्यकरं मन्यते। नर्मदाजलं सर्वपापनाशकं स्तूयते; ये स्नात्वा सांवाौरेश्वरं पश्यन्ति ते धन्याः, प्रलयपर्यन्तं सूर्यलोके वासं प्राप्नुवन्तीति उपसंहारः।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज सांवौरं तीर्थमुत्तमम् । यत्र संनिहितो भानुः पूज्यमानः सुरासुरैः
श्रीमार्कण्डेय उवाच— ततः, महाराज, सांवौरं तीर्थमुत्तमं गच्छेत्; यत्र भानुः सन्निहितः, सुरासुरैः पूज्यमानः।
Verse 2
तत्र ये पङ्गुतां प्राप्ताः शीर्णघ्राणनखा नराः । दद्रुमण्डलभिन्नाङ्गा मक्षिकाकृमिसंकुलाः
तत्र ये पङ्गुतां प्राप्ताः, शीर्णघ्राणनखा नराः; दद्रुमण्डलभिन्नाङ्गा, मक्षिकाकृमिसंकुलाः।
Verse 3
मातापितृभ्यां रहिता भ्रातृभार्याविवर्जिताः । अनाथा विकला व्यङ्गा मग्ना ये दुःखसागरे
मातापितृभ्यां रहिताः, भ्रातृभार्याविवर्जिताः; अनाथा विकला व्यङ्गा, मग्ना ये दुःखसागरे।
Verse 4
तेषां नाथो जगद्योनिर्नर्मदातटमाश्रितः । सांवौरनाथो लोकानामार्तिहा दुःखनाशनः
तेषां नाथो जगद्योनिर्नर्मदातटमाश्रितः; सांवौरनाथो लोकानामार्तिहा दुःखनाशनः।
Verse 5
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा मासमेकं निरन्तरम् । पूजयेद्भास्करं देवं तस्य पुण्यफलं शृणु
तत्र तीर्थे यः स्नात्वा मासमेकं निरन्तरम् । भास्करं देवं पूजयेत्, तस्य पुण्यफलं शृणु ॥
Verse 6
यत्फलं चोत्तरे पार्थ तथा वै पूर्वसागरे । दक्षिणे पश्चिमे स्नात्वा तत्र तीर्थे तु तत्फलम्
यत्फलं चोत्तरे पार्थ तथा वै पूर्वसागरे । दक्षिणे पश्चिमे स्नात्वा, तत्र तीर्थे तु तत्फलम् ॥
Verse 7
कौमारे यौवने पापं वार्द्धके यच्च संचितम् । तत्प्रणश्यति सांवौरे स्नानमात्रान्न संशयः
कौमारे यौवने पापं वार्द्धके यच्च संचितम् । तत्प्रणश्यति सांवौरे स्नानमात्रान्न संशयः ॥
Verse 8
न व्याधिर्नैव दारिद्र्यं न चैवेष्टवियोजनम् । सप्तजन्मानि राजेन्द्र सांवौरपरिसेवनात्
न व्याधिर्नैव दारिद्र्यं न चैवेष्टवियोजनम् । सप्तजन्मानि राजेन्द्र सांवौरपरिसेवनात् ॥
Verse 9
सप्तम्यामुपवासेन तद्दिने चाप्युपोषिते । स तत्फलमवाप्नोति तत्र स्नात्वा न संशयः
सप्तम्यामुपवासेन तद्दिने चाप्युपोषिते । स तत्फलमवाप्नोति तत्र स्नात्वा न संशयः ॥
Verse 10
रक्तचन्दनमिश्रेण यदर्घ्येण फलं स्मृतम् । तत्र तीर्थे नृपश्रेष्ठ स्नात्वा तत्फलमाप्नुयात्
रक्तचन्दनसंयुक्तेन यदर्घ्येण यत्फलं शास्त्रे स्मृतम्, तस्मिन्नेव तीर्थे स्नात्वा नृपश्रेष्ठ तदेव फलं प्राप्नुयात्।
Verse 11
नर्मदासलिलं रम्यं सर्वपातकनाशनम् । निरीक्षितं विशेषेण सांवौरेण महात्मना
नर्मदासलिलं रम्यं सर्वपातकनाशनम्; सांवौरेण महात्मना विशेषेण श्रद्धया निरीक्षितम्।
Verse 12
ते धन्यास्ते महात्मानस्तेषां जन्म सुजीवितम् । स्नात्वा पश्यन्ति देवेशं सांवौरेश्वरमुत्तमम्
ते धन्याः ते महात्मानः, तेषां जन्म सुजीवितम्; स्नात्वा ते देवेशं सांवौरेश्वरमुत्तमं पश्यन्ति।
Verse 13
सूर्यलोके वसेत्तावद्यावदाभूतसम्प्लवम्
सूर्यलोके तावत् वसेत् यावत् आभूतसम्प्लवम्।
Verse 164
। अध्याय
अध्यायः। (इति अध्याय-शीर्षक-खण्डः)