Adhyaya 138
मार्कण्डेयः उपदिशति—यात्री अनुत्तमं शक्रतीर्थं गच्छेत्। तस्य माहात्म्यं पुरावृत्तेन प्रकाश्यते—गौतमशापेन शक्रस्य (इन्द्रस्य) राजश्रीर्नष्टा, तेन देवाः सिद्धतपस्विनश्च व्याकुलाः सन्तः गौतमं मृदुवचोभिः प्रार्थयन्ति। इन्द्रविहीनं जगद् देवमानुषधर्मव्यवस्थायै न शोभते; स्वदोषात् लज्जया निवृत्तं दुःखितं देवं प्रति करुणा क्रियतामिति ते याचन्ते। वेदविदां श्रेष्ठो गौतमः प्रसन्नः वरं ददाति—यत् ‘सहस्रचिह्न’ इति आसीत् तत् मुनिप्रसादात् ‘सहस्राक्ष’ इति परिवर्त्यते, इन्द्रस्य मानः पुनरुद्ध्रियते। ततः शक्रो नर्मदां गत्वा निर्मले जले स्नात्वा त्रिपुरान्तकं शिवं स्थापयित्वा पूजयति, अप्सरोभिः सत्कृतः स्वधाम प्रत्यावर्तते। अन्ते फलश्रुतिः—योऽत्र तीर्थे स्नात्वा परमेश्वरं पूजयति, स परदारगमनजन्यपापात् प्रमुच्यते; शैवधर्मेण एतत् तीर्थं शुद्ध्युपायत्वेन प्रशस्यते।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्पाण्डुपुत्र शक्रतीर्थमनुत्तमम् । यत्र सिद्धो महाभागो देवराजः शतक्रतुः
श्रीमार्कण्डेय उवाच—ततः पाण्डुपुत्र, अनुत्तमं शक्रतीर्थं गच्छेत्; यत्र महाभागो देवराजः शतक्रतुः सिद्धिं प्राप्तवान्।
Verse 2
गौतमेन पुरा शप्तं ज्ञात्वा देवाः सुरेश्वरम् । ब्रह्माद्या देवताः सर्व ऋषयश्च तपोधनाः
गौतमेन पुरा शप्तं सुरेश्वरं ज्ञात्वा, ब्रह्माद्या देवताः सर्वाः तपोधनाश्च ऋषयः समागताः।
Verse 3
गौतमं प्रार्थयामासुर्वाक्यैः सानुनयैः शुभैः । गतराज्यं गतश्रीकं शक्रं प्रति मुनीश्वर
ते गौतमं शुभैः सानुनयैर्वाक्यैः प्रार्थयामासुः—“मुनीश्वर, गतराज्यं गतश्रीकं शक्रं प्रति प्रसादं कुरु।”
Verse 4
इन्द्रेन रहितं राज्यं न कश्चित्कामयेद्द्विज । देवो वा मानवो वापि एतत्ते विदितं प्रभो
“इन्द्रेण रहितं राज्यं न कश्चित्कामयेत्, द्विज; देवो वा मानवो वापि—एतत्ते विदितं, प्रभो।”
Verse 5
तस्य त्वं भगयुक्तस्य दयां कुरु द्विजोत्तम । गतश्चादर्शनं शक्रो दूषितः स्वेन पाप्मना
तस्मात् त्वं भगयुक्तस्य तस्मै दयां विधेहि, द्विजोत्तम। स्वपाप्मना दूषितः शक्रोऽदर्शनं गतः।
Verse 6
देवानां वचनं श्रुत्वा गौतमो वेदवित्तमः । तथेति कृत्वा शक्रस्य वरं दातुं प्रचक्रमे
देवानां वचनं श्रुत्वा गौतमो वेदवित्तमः। ‘तथेति’ प्रतिज्ञाय शक्राय वरदानं प्रववृते।
Verse 7
एतद्भगसहस्रं तु पुरा जातं शतक्रतो । तल्लोचनसहस्रं तु मत्प्रसादाद्भविष्यति
हे शतक्रतो, पुरा यत् भगसहस्रं जातं, तत् मत्प्रसादात् लोचनसहस्रं भविष्यति।
Verse 8
एवमुक्तः सहस्राक्षः प्रणम्य मुनिसत्तमम् । ब्राह्मणांस्तान्महाभागान्नर्मदां प्रत्यगात्ततः
एवमुक्तः सहस्राक्षः प्रणम्य मुनिसत्तमम्। तैर्महाभागैर्ब्राह्मणैः सह नर्मदां प्रत्यगात् ततः।
Verse 9
स्नात्वा स विमले तोये संस्थाप्य त्रिपुरान्तकम् । जगाम त्रिदशावासं पूज्यमानोऽप्सरोगणैः
स विमले तोये स्नात्वा त्रिपुरान्तकं संस्थाप्य। अप्सरोगणैः पूज्यमानो त्रिदशावासं जगाम।
Verse 10
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । परदाराभिगमनान्मुच्यते पातकान्नरः
तत्र तीर्थे यः स्नात्वा परमेश्वरं विधिवत् पूजयेत्, स नरः परदाराभिगमनादपि सर्वपातकेभ्यः प्रमुच्यते।
Verse 138
। अध्याय
ଅଧ୍ୟାୟଃ—ଇତି ଅଧ୍ୟାୟ-ସୂଚକଃ କୋଲୋଫନ୍-ପଦଃ।