Adhyaya 120

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि कम्बुकेश्वरमुत्तमम् । हिरण्यकशिपुर्दैत्यो दानवो बलदर्पितः

श्रीमर्कण्डेय उवाच—अतः परं कम्बुकेश्वरं परमं प्रवक्ष्यामि। बलदर्पमदान्धो दैत्यदानवो हिरण्यकशिपुरभूत्।

Verse 2

अवध्यः सर्वलोकानां त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । तस्य पुत्रो महातेजाः प्रह्लादो नाम नामतः

स त्रिषु लोकेषु सर्वलोकानामवध्य इति विश्रुतः। तस्य महातेजाः पुत्रः प्रह्लाद इति नाम्ना प्रसिद्धः।

Verse 3

विष्णुप्रसादाद्भक्त्या च तस्य राज्ये प्रतिष्ठितः । विरोचनस्तस्य सुतस्तस्यापि बलिरेव च

विष्णोः प्रसादात् भक्त्या च स स्वराज्ये प्रतिष्ठितः। तस्य पुत्रो विरोचनः, तस्यापि सुतो बलिरेव।

Verse 4

बलिपुत्रोऽभवद्बाणस्तस्मादपि च शम्बरः । शम्बरस्यान्वये जातः कम्बुर्नाम महासुरः

बलेः पुत्रो बाणोऽभवत्, तस्मादपि शम्बरः। शम्बरस्यान्वये जातः कम्बुर्नाम महासुरः।

Verse 5

ज्ञात्वा विष्णुमयं घोरं महद्भयमुपस्थितम् । दानवानां विनाशाय नान्यो हेतुः कदाचन

विष्णुमयं घोरं महद्भयमुपस्थितं ज्ञात्वा स बुबोध—दानवानां विनाशाय तस्मादृते नान्यो हेतुः कदाचन।

Verse 6

स त्यक्त्वा पुत्रदारांश्च सुहृद्बन्धुपरिग्रहान् । चचार मौनमास्थाय तपः कम्बुर्महामतिः

सः पुत्रदारान् सुहृद्बन्धुपरिग्रहांश्च परित्यज्य, मौनमास्थाय महामतिः कम्बुः तपश्चर्यां चचार।

Verse 7

अक्षसूत्रकरो भूत्वा दण्डी मुण्डी च मेखली । शाकयावकभक्षश्च वल्कलाजिनसंवृतः

अक्षसूत्रं करे धृत्वा दण्डी मुण्डी च मेखली, शाकयावकभक्षी वल्कलाजिनसंवृतश्चाभवत्।

Verse 8

स्नात्वा नित्यं धृतिपरो नर्मदाजलमाश्रितः । पूजयंस्तु महादेवमर्बुदं वर्षसंख्यया

स नित्यं स्नात्वा धृतिपरो नर्मदाजलमाश्रितः, महादेवं पूजयामास वर्षसंख्यया अर्बुदम्।

Verse 9

ततस्तुतोष भगवान्देवदेवो महेश्वरः । उवाच दानवं काले मेघगम्भीरया गिरा

ततः भगवान् देवदेवो महेश्वरः तुतोष; काले मेघगम्भीरया गिरा दानवं प्रत्युवाच।

Verse 10

भोभोः कम्बो महाभाग तुष्टोऽहं तव सुव्रत । इष्टं व्रतानां परमं मौनं सर्वार्थसाधनम्

भो भोः कम्बो महाभाग! तव सुव्रतेनाहं तुष्टः; व्रतानामिष्टं परमं मौनं सर्वार्थसाधनम्।

Verse 11

चरितं च त्वया लोके देवदानवदुश्चरम् । वरं वृणीष्व भद्रं ते यत्ते मनसि रोचते

चरितं च त्वया लोके देवदानवदुश्चरम् । वरं वृणीष्व भद्रं ते यत्ते मनसि रोचते ॥

Verse 12

कम्बुरुवाच । यदि प्रसन्नो देवेश यदि देयो वरो मम । अक्षय्यश्चाव्ययश्चैव स्वेच्छया विचराम्यहम्

कम्बुरुवाच । यदि प्रसन्नो देवेश यदि देयो वरो मम । अक्षय्यश्चाव्ययश्चैव स्वेच्छया विचराम्यहम् ॥

Verse 13

दैत्यदानवसङ्घानां संयुगेष्वपलायिता । भयं चान्यन्न विद्येत मुक्त्वा देवं गदाधरम्

दैत्यदानवसङ्घानां संयुगेष्वपलायिता । भयं चान्यन्न विद्येत मुक्त्वा देवं गदाधरम् ॥

Verse 14

तस्याहं संयुगे साध्यो येनोपायेन शङ्कर । भवामि न सदा कालं तं वदस्व वरं मम

तस्याहं संयुगे साध्यो येनोपायेन शङ्कर । भवामि न सदा कालं तं वदस्व वरं मम ॥

Verse 15

ईश्वर उवाच । मम संनिहितो यत्र त्वं भविष्यसि दानव । तत्र विष्णुभयं नास्ति वसात्र विगतज्वरः

ईश्वर उवाच । मम संनिहितो यत्र त्वं भविष्यसि दानव । तत्र विष्णुभयं नास्ति वसात्र विगतज्वरः ॥

Verse 16

तस्य देवाधिदेवस्य वेदगर्भस्य संयुगे । शङ्खचक्रधरस्येशा नाहं सर्वे सुरासुराः

तस्य देवाधिदेवस्य वेदगर्भस्य विष्णोः संयुगे शङ्खचक्रधरस्येशस्य नाहं, न च सर्वे सुरासुराः समवेताः, तस्य प्रभवामः।

Verse 17

किं पुनर्यो द्विषत्येनं लोकालोकप्रभुं हरिम् । स सुखी वर्तते कालं न निमेषं मतं मम

किं पुनर्यः लोकालोकप्रभुं हरिं द्विषति? स मतं मम कालं सुखी न वर्तते, निमेषमपि न।

Verse 18

तस्मात्त्वं परया भक्त्या सर्वभूतहिते रतः । वसिष्यसि चिरं कालमित्युक्त्वादर्शनं गतः

तस्मात्त्वं परया भक्त्या सर्वभूतहिते रतः चिरं कालं वसिष्यसीत्युक्त्वा स देवोऽदर्शनं गतः।

Verse 19

गते चादर्शनं देवे तत्र तीर्थे महामतिः । स्थापयामास देवेशं शिवं शान्तमनामयम्

गते चादर्शनं देवे तत्र तीर्थे महामतिः देवेशं शिवं शान्तमनामयं स्थापयामास।

Verse 20

तस्मिंस्तीर्थे महादेवं स्थापयित्वा दिवं गतः । तदाप्रभृति तत्पार्थ कम्बुतीर्थमिति श्रुतम् । विख्यातं सर्वलोकेषु महापातकनाशनम्

तस्मिंस्तीर्थे महादेवं स्थापयित्वा दिवं गतः। तदाप्रभृति तत्पार्थ कम्बुतीर्थमिति श्रुतं, विख्यातं सर्वलोकेषु महापातकनाशनम्।

Verse 21

कम्बुतीर्थे नरः स्नात्वा विधिनाभ्यर्च्य भास्करम् । ऋग्यजुःसाममन्त्रैश्च स्तूयमानो नृपोत्तम

कम्बुतीर्थे नरः स्नात्वा विधिना भास्करं समर्चयेत्। ऋग्यजुःसाममन्त्रैश्च स्तूयमानो नृपोत्तम महत्पुण्यं समश्नुते॥

Verse 22

तस्य पुण्यं समुद्दिष्टं ब्राह्मणैर्वेदपारगैः । तत्सर्वं तु शृणुष्वाद्य ममैव गदतो नृप

तस्य पुण्यं समुद्दिष्टं ब्राह्मणैर्वेदपारगैः। तत्सर्वं शृणु राजेन्द्र अद्य ममैव वचो यथा॥

Verse 23

ऋग्यजुःसामगीतेषु साङ्गोपाङ्गेषु यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति गायत्रीमात्रमन्त्रवित्

ऋग्यजुःसामगीतेषु साङ्गोपाङ्गेषु यत्फलम्। तत्फलं समवाप्नोति गायत्रीमात्रमन्त्रवित्॥

Verse 24

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । पूजयेद्देवमीशानं सोऽग्निष्टोमफलं लभेत्

तत्र तीर्थे यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः। पूजयेद्देवमीशानं सोऽग्निष्टोमफलं लभेत्॥

Verse 25

अकामो वा सकामो वा तत्र तीर्थे कलेवरम् । यस्त्यजेन्नात्र सन्देहो रुद्रलोकं स गच्छति

अकामो वा सकामो वा तत्र तीर्थे कलेवरम्। यस्त्यजेन्नात्र सन्देहो रुद्रलोकं स गच्छति॥

Verse 120

। अध्याय

॥ अध्यायः समाप्तः ॥