Adhyaya 119
मार्कण्डेयः नृपं उपदिशति—रेवायाः उत्तरतीरे स्थितं सर्वपापप्रणाशकं श्रेष्ठं कल्होडीतीर्थं गच्छेत्। तत् तीर्थं प्राचीनैर्मुनिभिः सर्वभूतहिताय प्रतिष्ठापितं, नर्मदामहाजलसम्बन्धेन तपोबलात् महिम्ना समुन्नतमिति वर्ण्यते। अनन्तरं कपिलातीर्थस्य माहात्म्यं प्राधान्येनोच्यते, तथा कपिलागोदानं विधीयते—विशेषतः प्रसूतां शुभलक्षणां कपिलां, उपवासेन, संयतचित्तेन, क्रोधजयेन च समर्पयेत्। भूमिदान-धन-धान्य-गज-अश्व-हिरण्यादिदानेभ्यः कपिलादानं श्रेष्ठतमं इति दानानां तारतम्यं प्रतिपाद्यते। फलश्रुतौ—अस्मिन् तीर्थे दानं कृत्वा दाता वाङ्मनःकायिकपापानि सप्तजन्मसञ्चितानि नाशयति; अप्सरोगीतं विष्णुलोकं प्राप्नोति; गोरोमसंख्याप्रमाणं दीर्घं स्वर्गवासं भुङ्क्ते; ततः पुनर्मनुष्यलोके समृद्धकुले जातः वेदविद्याशास्त्रकौशल-आरोग्य-दीर्घायुषः समन्वितो भवति। अन्ते कल्होडीतीर्थस्य पापमोचनाय अनुपमप्रभावः पुनः प्रतिपाद्यते।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र कह्लोडीतीर्थमुत्तमम् । रेवायाश्चोत्तरे कूले सर्वपापविनाशनम्
श्रीमार्कण्डेय उवाच। ततः गच्छेत् तु राजेन्द्र कह्लोडीतीर्थमुत्तमम्। रेवायाश्चोत्तरे कूले सर्वपापविनाशनम्॥
Verse 2
हितार्थं सर्वभूतानामृषिभिः स्थापितं पुरा । तपसा तु समुद्धृत्य नर्मदायां महाम्भसि
हितार्थं सर्वभूतानामृषिभिः स्थापितं पुरा। तपसा तु समुद्धृत्य नर्मदायां महाम्भसि॥
Verse 3
स्नात्वा तु कपिलातीर्थे कपिलां यः प्रयच्छति । श्रुत्वा चाख्यानकं दिव्यं ब्राह्मणाञ्छृणु यत्फलम्
स्नात्वा तु कपिलातीर्थे कपिलां यः प्रयच्छति। श्रुत्वा चाख्यानकं दिव्यं ब्राह्मणाः शृणुत यत्फलम्॥
Verse 4
सर्वेषामेव दानानां कपिलादानमुत्तमम् । ब्राह्मणान्वेषितं पूर्वमृषिदेवसमागमे
सर्वेषामेव दानानां कपिलादानमुत्तमम्। ब्राह्मणान्वेषितं पूर्वमृषिदेवसमागमे॥
Verse 5
सद्यः प्रसूतां कपिलां शोभनां यः प्रयच्छति । सोपवासो जितक्रोधस्तस्य पुण्यफलं शृणु
सद्यःप्रसूताṃ शोभनां कपिलां यो ददाति, सोपवासो जितक्रोधः; तस्य पुण्यफलं शृणु।
Verse 6
ससमुद्रगुहा तेन सशैलवनकानना । दत्ता चैव महाबाहो पृथिवी नात्र संशयः
तेन ससमुद्रगुहा सशैलवनकानना पृथिवी दत्ता; महाबाहो, नात्र संशयः।
Verse 7
वाचिकं मानसं पापं कर्मणा यत्पुरा कृतम् । नश्यते कपिलां दत्त्वा सप्तजन्मार्जितं नृप
वाचा मनसा कर्मणा वा यत्पुरा कृतं पापं, कपिलां दत्त्वा नश्यति; नृप, सप्तजन्मार्जितमपि।
Verse 8
भूमिदानं धनं धान्यं हस्त्यश्वकनकादिकम् । कपिलादानस्यैकस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्
भूमिदानं धनं धान्यं हस्त्यश्वकनकादिकं च; कपिलादानस्यैकस्य षोडशीं कलामपि न अर्हन्ति।
Verse 9
तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा कपिलां यः प्रयच्छति । मृतो विष्णुपुरं याति गीयमानोऽप्सरोगणैः
तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा कपिलां यः प्रयच्छति; स मृतो विष्णुपुरं याति, अप्सरोगणैः गीयमानः।
Verse 10
यावन्ति तस्या रोमाणि सवत्सायास्तु भारत । तावद्वर्षसहस्राणि स स्वर्गे क्रीडते चिरम्
हे भारत! सवत्साया गोः यावन्ति रोमाणि सन्ति, तावद्वर्षसहस्राणि स चिरं स्वर्गे क्रीडति।
Verse 11
ततोऽवकीर्णकालेन त्विह मानुष्यतां गतः । धनधान्यसमोपेतो जायते विपुले कुले
ततः स कालोऽवकीर्णे सति, इह मानुष्यतां गतः; धनधान्यसमोपेतो विपुले कुले जायते।
Verse 12
वेदविद्या व्रतस्नातः सर्वशास्त्रविशारदः । व्याधिशोकविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदां शतम्
वेदविद्याव्रतस्नातः सर्वशास्त्रविशारदः; व्याधिशोकविनिर्मुक्तः शरदां शतं जीवेत्।
Verse 13
एतत्ते सर्वमाख्यातं कल्होडीतीर्थमुत्तमम् । यत्कृत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः
एतत्ते सर्वमाख्यातं कल्होडीतीर्थमुत्तमम्; यत्कृत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते, नात्र संशयः।
Verse 119
। अध्याय
अध्यायः (इति अध्याय-समाप्तिसूचकः पाठचिह्नः)।