Adhyaya 115
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 115

Adhyaya 115

मार्कण्डेयः राजानं प्रति नर्मदातटे परमं अङ्गारकतीर्थं निर्दिशति, यत् रूपप्रदं लोके प्रसिद्धं च। तत्र भूमिजोऽङ्गारकः दीर्घकालं महतीं तपस्यां चकार। तस्य तपसा प्रसन्नो महादेवः साक्षात् प्रादुर्भूय देवैरपि दुर्लभं वरं दातुं प्राह। अङ्गारकः अविनाशि-स्थैर्यं याचते—ग्रहलोकेषु नित्यं विचरणं, तथा पर्वत-सूर्य-चन्द्र-नदी-सागर-स्थितिपर्यन्तं वरस्य स्थायित्वम्। शिवः वरं दत्त्वा देवासुरैः स्तूयमानः प्रययौ। ततः अङ्गारकः तस्मिन् स्थाने शङ्करं प्रतिष्ठाप्य, अनन्तरं ग्रहक्रमे स्वस्थानं जगाम। विधिः—यः अत्र स्नात्वा परमेेश्वरं पूजयति, जितक्रोधः हवनादि-दानोपहारान् करोति, स अश्वमेधयज्ञफलम् आप्नोति। अङ्गारकचतुर्थ्यां च विधिवत् स्नानं कृत्वा ग्रहपूजनात् शुभफलानि, रूपवृद्धिं च लभते; अत्र मरणं स्वेच्छया वा अनिच्छया वा रुद्रसाहचर्यं ददाति, तस्य सन्निधौ मोदते च।

Shlokas

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज तीर्थमङ्गारकं परम् । रूपदं सर्वलोकानां विश्रुतं नर्मदातटे

श्रीमर्कण्डेय उवाच—ततो हे महाराज, नर्मदातटे विश्रुतं सर्वलोकानां रूपप्रदं परमं अङ्गारकतीर्थं गच्छेत्।

Verse 2

अङ्गारकेण राजेन्द्र पुरा तप्तं तपः किल । अर्बुदं च निखर्वं च प्रयुतं वर्षसंख्यया

हे राजेन्द्र, पुरा अङ्गारकेण तत्र तपः किल तप्तम्—वर्षसंख्यया अर्बुदं च निखर्वं च प्रयुतं च अतिदीर्घकालम्।

Verse 3

ततस्तुष्टो महादेवः परया कृपया नृप । प्रत्यक्षदर्शी भगवानुवाच क्षितिनन्दनम्

ततः परया कृपया तुष्टो महादेवः, हे नृप, प्रत्यक्षदर्शी भगवान् क्षितिनन्दनं प्रति उवाच।

Verse 4

वरदोऽस्मि महाभाग दुर्लभं त्रिदशैरपि । वरं दास्याम्यहं वत्स ब्रूहि यत्ते विवक्षितम्

महाभाग, अहं वरदः अस्मि; त्रिदशैरपि दुर्लभं वरं दास्यामि। वत्स, ब्रूहि यत्ते विवक्षितम्।

Verse 5

अङ्गारक उवाच । तव प्रसादाद्देवेश सर्वलोकमहेश्वर । ग्रहमध्यगतो नित्यं विचरामि नभस्तले

अङ्गारक उवाच—देवेश, सर्वलोकमहेश्वर, तव प्रसादात् अहं ग्रहमध्यगतो नित्यं नभस्तले विचरामि।

Verse 6

यावद्धराधरो लोके यावच्चन्द्रदिवाकरौ । नद्यो नदाः समुद्राश्च वरो मे चाक्षयो भवेत्

यावद्धराधरा लोके तिष्ठन्ति यावच्चन्द्रदिवाकरौ । यावन्नद्यः सरितः सिन्धवश्च सन्ति तावन्ममायं वरः अक्षयो भवेत् ॥

Verse 7

एवमस्त्विति देवेशो दत्त्वा वरमनुत्तमम् । जगामाकाशमाविश्य वन्द्यमानः सुरासुरैः

एवमस्त्विति देवेशो वरमनुत्तमं ददौ । ततः खमाविश्य जगाम सुरासुरैर्वन्द्यमानः ॥

Verse 8

भूमिपुत्रस्ततस्तस्मिन्स्थापयामास शङ्करम् । गतः सुरालये लोके ग्रहभावे निवेशितः

भूमिपुत्रस्ततः तस्मिन्स्थाने शङ्करं न्यवेशयत् । ततः सुरालयं जगाम ग्रहभावे निवेशितः ॥

Verse 9

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । हुतहोमो जितक्रोधः सोऽश्वमेधफलं लभेत्

तत्र तीर्थे यः स्नात्वा परमेश्वरं पूजयेत् । हुतहोमसमायुक्तो जितक्रोधः स अश्वमेधफलं लभेत् ॥

Verse 10

चतुर्थ्यङ्गारके यस्तु स्नात्वा चाभ्यर्चयेद्ग्रहम् । अङ्गारकं विधानेन सप्तजन्मानि भारत

चतुर्थ्यङ्गारके यस्तु स्नात्वा ग्रहं चाभ्यर्चयेत् । अङ्गारकं विधानेन स सप्तजन्मसु शुभं लभेत् भारत ॥

Verse 11

दशयोजनविस्तीर्णे मण्डले रूपवान् भवेत् । तत्रैव ता मृतो जन्तुः कामतोऽकामतोऽपि वा । रुद्रस्यानुचरो भूत्वा तेनैव सह मोदते

दशयोजनविस्तीर्णे मण्डले स्थित्वा जनो रूपसम्पन्नो भवति। तत्रैव यः कश्चिज्जन्तुः कामतोऽकामतो वा म्रियते, स रुद्रस्यानुचरो भूत्वा तेनैव सह हृष्यति।

Verse 115

। अध्याय

अध्यायः। (इति ग्रन्थेऽध्यायसमाप्तिसूचकः कोलोफोन्-चिह्नः।)