Adhyaya 100
अध्यायेऽस्मिन् मārkaṇḍeyo महīpālam् “पāṇḍunandana” इति च सम्बोध्य नर्मदायाः दक्षिणतीरे स्थितं परमप्रशस्तं मārkaṇḍeśa-तीर्थं याथार्थ्येन गन्तुं उपदिशति। तत् तीर्थं देवैरपि पूज्यं, शैवोपासनायाः रहस्यस्थानं च इति वर्ण्यते। स्वयम् अपि तत्र पवित्रं लिङ्गादि प्रतिष्ठापितवान्, शङ्करानुग्रहेण च तस्मै मोक्षप्रदा विद्या प्रादुरभवत् इति साक्ष्यरूपेण निवेदयति। जलप्रवेशसमये जपः कृतः सञ्छितपापक्षयकरः; मनसा वाचा कर्मणा च कृतदोषाः सर्वेऽपि शुद्ध्यन्ते इति निर्दिश्यते। दक्षिणदिशं प्रति स्थित्वा पिण्डिकां धृत्वा, शूलिनः शिवस्य नानारूपेषु एकाग्रभक्तियोगेन पूजनं कर्तव्यम्; देहान्ते स शिवलोकं प्राप्नोति इति फलश्रुतिः। अष्टम्यां रात्रौ घृतदीपप्रदीपनं स्वर्गप्राप्तये, तत्र श्राद्धकर्म च पितॄणां तृप्तये यावत् प्रलयम् इति कथ्यते। इङ्गुद-बदर-बिल्व-अक्षत-तोयादिभिः तर्पणं कुलस्य ‘जन्मफल’प्रदं भवति इति, नर्मदातटस्थस्य अस्य तीर्थस्य नियम-फलसमुच्चयः संक्षेपेण प्रतिपाद्यते।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल तीर्थं परमरोचनम् । मार्कण्डेशमिति ख्यातं नर्मदादक्षिणे तटे
श्रीमर्कण्डेय उवाच— ततः गच्छेन्महीपाल तीर्थं परमरोचनम्। मार्कण्डेशमिति ख्यातं नर्मदादक्षिणे तटे॥
Verse 2
उत्तमं सर्वतीर्थानां गीर्वाणैर्वन्दितं शिवम् । गुह्याद्गुह्यतरं पुत्र नाख्यातं कस्यचिन्मया
उत्तमं सर्वतीर्थानां गीर्वाणैर्वन्दितं शिवम्। गुह्याद्गुह्यतरं पुत्र नाख्यातं कस्यचिन्मया॥
Verse 3
स्थापितं तु मया पूर्वं स्वर्गसोपानसंनिभम् । ज्ञानं तत्रैव मे जातं प्रसादाच्छङ्करस्य च
स्थापितं तु मया पूर्वं स्वर्गसोपानसंनिभम्। ज्ञानं तत्रैव मे जातं प्रसादाच्छङ्करस्य च॥
Verse 4
अन्यस्तत्रैव यो गत्वा द्रुपदामन्तर्जले जपेत् । स पातकैरशेषश्च मुच्यते पाण्डुनन्दन
अन्यस्तत्रैव यो गत्वा द्रुपदामन्तर्जले जपेत्। स पातकैरशेषश्च मुच्यते पाण्डुनन्दन॥
Verse 5
वाचिकैर्मानसैश्च वा कर्मजैरपि पातकैः । पिण्डिकां चाप्यवष्टभ्य याम्यामाशां च संस्थितः
वाचिकैर्मानसैर्वापि कर्मजैः पातकैर्मलिनोऽपि यः। पिण्डिकामवलम्ब्यैव याम्यामाशां समाश्रितः॥
Verse 6
योजयेच्छूलिनं भक्त्या द्वात्रिंशद्बहुरूपिणम् । देहपाते शिवं गच्छेदिति मे निश्चयो नृप
भक्त्या द्वात्रिंशद्रूपं शूलिनं योजयेन्नरः। देहपाते शिवं याति—इति मे निश्चयो नृप॥
Verse 7
आज्येन बोधयेद्दीपमष्टम्यां निशि भारत । स्वर्गलोकमवाप्नोति इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत्
आाज्येन दीपमष्टम्यां निशि बोधयेद्भारत। स्वर्गलोकमवाप्नोति—इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत्॥
Verse 8
श्राद्धं तत्रैव यो भक्त्या कुर्वीत नृपनन्दन । पितरस्तस्य तृप्यन्ति यावदाभूतसम्प्लवम्
श्राद्धं तत्रैव यो भक्त्या कुर्यात् नृपनन्दन। पितरस्तस्य तृप्यन्ति यावदाभूतसम्प्लवम्॥
Verse 9
इङ्गुदैर्बदरैर्बिल्वैरक्षतेन जलेन वा । तर्पयेत्तत्र यो वंश्यानाप्नुयाज्जन्मनः फलम्
इङ्गुदैर्बदरैर्बिल्वैरक्षतेन जलेन वा। तत्र यो वंश्यान् तर्पयेत् स जन्मफलमाप्नुयात्॥
Verse 100
। अध्याय
॥ इति अध्यायः ॥