Adhyaya 10

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । कस्मिन्कल्पे महाभागा नर्मदेयं द्विजोत्तम । विभक्ता ऋषिभिः सर्वैस्तपोयुक्तैर्महात्मभिः

युधिष्ठिर उवाच—हे महाभाग द्विजोत्तम, कस्मिन् कल्पे नर्मदेयं पुण्यप्रदेशं सर्वैस्तपोयुक्तैर्महात्मऋषिभिर्विभक्तं प्रतिष्ठापितं च?

Verse 2

एतद्विस्तरतः सर्वं ब्रूहि मे वदतां वर । कल्पान्ते यद्भवेत्कष्टं लोकानां तत्त्वमेव च

एतत् सर्वं विस्तरतः मे ब्रूहि वदतां वर। कल्पान्ते लोकानां यत् कष्टं भवति, तस्य तत्त्वं च यथार्थतः॥

Verse 3

अतीते तु पुरा कल्पे यथेयं वर्ततेऽनघ । अस्यान्त्यस्य च कल्पस्य व्यवस्थां कथय प्रभो । एवमुक्तः सभामध्ये मार्कण्डो वाक्यमब्रवीत्

अतीते तु पुरा कल्पे यथेयं वर्ततेऽनघ । अस्यान्त्यस्य च कल्पस्य व्यवस्थां कथय प्रभो । एवमुक्तः सभामध्ये मार्कण्डो वाक्यमब्रवीत् ॥

Verse 4

मार्कण्डेय उवाच । वक्ष्येऽहं श्रूयतां सर्वैः कथेयं पूर्वतः श्रुता

मार्कण्डेय उवाच । वक्ष्येऽहं श्रूयतां सर्वैः कथेयं पूर्वतः श्रुता ॥

Verse 5

महत्कथेयं वैशिष्टी कल्पादस्मात्परं तु या । लोकक्षयकरो घोर आसीत्कालः सुदारुणः

महत्कथेयं वैशिष्टी कल्पादस्मात्परं तु या । लोकक्षयकरो घोर आसीत्कालः सुदारुणः ॥

Verse 6

तस्मिन्नपि महाघोरे यथेयं वा मृता सती । परितुष्टैर्विभक्ता च शृणुध्वं तां कथामिमाम्

तस्मिन्नपि महाघोरे यथेयं वा मृता सती । परितुष्टैर्विभक्ता च शृणुध्वं तां कथामिमाम् ॥

Verse 7

युगान्ते समनुप्राप्ते पितामहदिनत्रये । मानसा ब्रह्मणः पुत्राः साक्षाद्ब्रह्मेव सत्तमाः

युगान्ते समनुप्राप्ते पितामहदिनत्रये । मानसा ब्रह्मणः पुत्राः साक्षाद्ब्रह्मेव सत्तमाः ॥

Verse 8

सनकाद्या महात्मानो ये च वैमानिका गणाः । यमेन्द्रवरुणाद्याश्च लोकपाला दिनत्रये

सनकादयः महात्मानः तथा वैमानिकगणाः; यम-इन्द्र-वरुणादयश्च लोकपालाः, तस्मिन् दिनत्रये समुपस्थिताः।

Verse 9

कालापेक्षास्तु तिष्ठन्ति लोकवृत्तान्ततत्पराः । ततः कल्पक्षये प्राप्ते तेषां ज्ञानमनुत्तमम्

कालापेक्षया ते तिष्ठन्ति लोकवृत्तान्तपरायणाः; ततः कल्पक्षये प्राप्ते तेषां ज्ञानमनुत्तमं बभूव।

Verse 10

। अध्याय

अध्यायः। (अध्याय-शीर्षकम्)

Verse 11

स्वर्लोकं च महश्चैव जनश्चैव तपस्तदा । आश्रयं सत्यलोकं च सर्वलोकमनुत्तमम्

स्वर्लोकं महर्लोकं जनलोकं तपोलोकं च; परं सत्यलोकं सर्वलोकानामनुत्तमं परमाश्रयमिति कथ्यते।

Verse 12

कालं युगसहस्रान्तं पुत्रपौत्रसमन्विताः । सत्यलोके च तिष्ठन्ति यावत्संजायते जगत्

युगसहस्रान्तं कालं पुत्रपौत्रसमन्विताः; सत्यलोके तिष्ठन्ति यावज्जगत् पुनः संजायते।

Verse 13

ब्रह्मपुत्राश्च ये केचित्कल्पादौ न भवन्ति ह । त्रैलोक्यं ते परित्यज्य अनाधारं भवन्ति च

ये केचिद् ब्रह्मपुत्राः कल्पादौ न प्रादुर्भवन्ति, ते त्रैलोक्यं परित्यज्य निराधाराः (अनाधाराः) भवन्ति।

Verse 14

तैः सार्धं ये तु ते विप्रा अन्ये चापि तपोधनाः । यक्षरक्षःपिशाचाश्च अन्ये वैमानिका गणाः

तैः सह ये विप्राः, अन्ये च तपोधनाः; यक्षरक्षःपिशाचाश्च, अन्ये च वैमानिकगणाः (दिव्यविमानचारिणः) सन्ति।

Verse 15

ऋषयश्च महाभागा वर्णाश्चान्ये पृथग्विधाः । सीदन्ति भूम्यां सहिता ये चान्ये तलवासिनः

महाभागा ऋषयश्च, वर्णाश्चान्ये पृथग्विधाः; ये चान्ये तलवासिनः, ते सर्वे सहिता भूम्यां सीदन्ति।

Verse 16

अनावृष्टिरभूत्तत्र महती शतवार्षिकी । लोकक्षयकरी रौद्रा वृक्षवीरुद्विनाशिनी

तत्र महती शतवार्षिकी अनावृष्टिः अभवत्—रौद्रा लोकक्षयकरी, वृक्षवीरुद्विनाशिनी।

Verse 17

त्रैलोक्यसंक्षोभकरी सप्तार्णवविशोषणी । ततो लोकाः क्षुधाविष्टा भ्रमन्तीव दिशो दश

त्रैलोक्यसंक्षोभकरी, सप्तार्णवविशोषणी; ततः लोकाः क्षुधाविष्टाः, दिशो दश भ्रमन्तीव।

Verse 18

कंदैर्मूलैः फलैर्वापि वर्तयन्ते सुदुःखिताः । सरितः सागराः कूपाः सेवन्ते पावनानि च

अत्यन्तदुःखिताः कन्दैर्मूलैः फलैर्वापि जीवनं निर्वहन्ति स्म। सरितः सागरान् कूपांश्च सेवन्ते स्म, पावनानि जलानि च अन्विष्य।

Verse 19

तत्रापि सर्वे शुष्यन्ति सरिद्भिः सह सागराः । ततो यान्यल्पसाराणि सत्त्वानि पृथिवीतले

तत्रापि सरिद्भिः सह सर्वे सागराः शुष्यन्ति स्म। ततः पृथिवीतले यानि अल्पसाराणि सत्त्वानि आसन्…

Verse 20

तान्येवाग्रे प्रलीयन्ते भिन्नान्युरुजलेन वै । अथ संक्षीयमाणासु सरित्सु सह सागरैः

तान्येव अग्रे प्रलीयन्ते, उरुजलेन भिन्नानि निमग्नानि च। अथ सरित्सु सह सागरैः संक्षीयमाणासु…

Verse 21

ऋषीणां षष्टिसाहस्रं कुरुक्षेत्रनिवासिनाम् । ये च वैखानसा विप्रा दन्तोलूखलिनस्तथा

कुरुक्षेत्रनिवासिनां ऋषीणां षष्टिसाहस्रं आसीत्। वैखानसा विप्राः, दन्तोलूखलिनस्तथा च तपस्विनः।

Verse 22

हिमाचलगुहागुह्ये ये वसन्ति तपोधनाः । सर्वे ते मामुपागम्य क्षुत्तृषार्तास्तपोधनाः

हिमाचलगुहागुह्ये ये वसन्ति तपोधनाः। सर्वे ते मामुपागम्य क्षुत्तृषार्ताः बभूवुः।

Verse 23

ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे सीदयामो महामुने । सरित्सागरशैलान्तं जगत्संशुष्यते द्विज

ते सर्वे प्राञ्जलय ऊचुः—“सीदयामो महामुने। सरित्सागरशैलान्तं जगत् संशुष्यते, द्विज।”

Verse 24

कुत्र यास्याम सहिता यावत्कालस्य पर्ययः । दीर्घायुरसि विप्रेन्द्र न मृतस्त्वं युगक्षये

“कुत्र यास्याम सहिता यावत्कालस्य पर्ययः। दीर्घायुरसि विप्रेन्द्र, न मृतस्त्वं युगक्षये।”

Verse 25

भूतं भव्यं भविष्यच्च सर्वं तव हृदि स्थितम् । तस्मात्त्वं वेत्सि सर्वं च कथयस्व महाव्रत

“भूतं भव्यं भविष्यच्च सर्वं तव हृदि स्थितम्। तस्मात्त्वं वेत्सि सर्वं च; कथयस्व महाव्रत।”

Verse 26

कीदृक्कालं महाभाग क्षपिष्यामोऽथ सुव्रत । अनावृष्टिहतं सर्वं सीदते सचराचरम्

“कीदृक्कालं महाभाग, क्षपिष्यामोऽथ सुव्रत? अनावृष्टिहतं सर्वं सीदते सचराचरम्।”

Verse 27

परित्राहि महाभाग न यथा याम संक्षयम् । ततः संचिन्त्य मनसा त्वरन्विप्रानथाब्रवम्

“परित्राहि महाभाग, न यथा याम संक्षयम्।” इति। ततः संचिन्त्य मनसा त्वरन् विप्रान् अथाब्रवम्।

Verse 28

कुरुक्षेत्रं त्यजध्वं च पुत्रदारसमन्विताः । त्यक्त्वोदीचीं दिशं सर्वे यामो याम्यामनुत्तमाम्

कुरुक्षेत्रं परित्यज्य पुत्रदारसमन्विताः। उदीचीं दिशं विहाय सर्वे यामो याम्यां दिशमनुत्तमाम्॥

Verse 29

नगरग्रामघोषाढ्यां पुरपत्तनशोभिताम् । गच्छामो नर्मदातीरं बहुसिद्धनिषेवितम्

नगरग्रामघोषाढ्यां पुरपत्तनशोभिताम्। गच्छामो नर्मदातीरं बहुसिद्धनिषेवितम्॥

Verse 30

रुद्राङ्गीं तां महापुण्यां सर्वपापप्रणाशिनीम् । पश्यामस्तां महाभागां न्यग्रोधावारसंकुलाम्

रुद्राङ्गीं तां महापुण्यां सर्वपापप्रणाशिनीम्। पश्यामस्तां महाभागां न्यग्रोधावारसंकुलाम्॥

Verse 31

माहेश्वरैर्भागवतैः सांख्यैः सिद्धैः सुसेविताम् । अनावृष्टिभयाद्भीताः कूलयोरुभयोरपि

माहेश्वरैर्भागवतैः सांख्यैः सिद्धैः सुसेविताम्। अनावृष्टिभयाद्भीताः कूलयोरुभयोरपि॥

Verse 32

आश्रमे ह्याश्रमान्दिव्यान्कारयामो जितव्रताः । एवमुक्तास्तु ते सर्वे समेतानुचरैः सह

आश्रमे ह्याश्रमान्दिव्यान्कारयामो जितव्रताः। एवमुक्तास्तु ते सर्वे समेतानुचरैः सह॥

Verse 33

नर्मदातीरमासाद्य स्थिताः सर्वेऽकुतोभयाः । किंचित्पूर्वमनुस्मृत्य पुरा कल्पादिभिर्भयम्

नर्मदातीरमासाद्य सर्वेऽकुतोभयाः स्थिताः। किंचित्पूर्वं स्मृत्वा कल्पादिविकारजनितं पुरातनं भयमनुस्मरन्॥

Verse 34

प्राप्तास्तु नर्मदातीरमादावेव कलौ युगे । ततो वर्षशतं पूर्णं दिव्यं रेवातटेऽवसन्

कलियुगस्यादावेव नर्मदातीरमागताः। ततः शतं दिव्यवर्षाणां रेवातटेऽवसन् पूर्णम्॥

Verse 35

षड्विंशच्च सहस्राणि वर्षाणां मानुषाणि च । तत्राश्चर्यं मया दृष्टमृषीणां वसतां नृप

षड्विंशत्सहस्राणि मानुषवर्षाणि तदभवत्। तत्र वसतामृषीणामाश्चर्यं मया दृष्टं नृप॥

Verse 36

अनावृष्टिहते लोके संशुष्के स्थावरे चरे । भिन्ने युगादिकलने हाहाभूते विचेतने

अनावृष्टिहते लोके स्थावरजङ्गमे शुष्के। युगादिकलनाभङ्गे हाहाभूते विचेतने॥

Verse 37

चातुर्वर्णे प्रलीने तु नष्टे होमबलिक्रमे । निःस्वाहे निर्वषट्कारे शौचाचारविवर्जिते

चातुर्वर्णे प्रलीने तु नष्टे होमबलिक्रमे। निःस्वाहे निर्वषट्कारे शौचाचारविवर्जिते॥

Verse 38

इयमेका सरिच्छ्रेष्ठा ऋषिकोटिनिषेविता । नान्या काचित्त्रिलोकेऽपि रमणीया नरेश्वर

इयमेका सरितां श्रेष्ठा ऋषिकोटिनिषेविता । त्रिलोकेऽपि नान्या काचिद् रमणीया नरेश्वर ॥

Verse 39

यथेयं पुण्यसलिला इन्द्रस्येवामरावती । देवतायतनैः शुभ्रैराश्रमैश्च सुकल्पितैः

यथेयं पुण्यसलिला इन्द्रस्येवामरावती । देवतायतनैः शुभ्रैराश्रमैश्च सुकल्पितैः ॥

Verse 40

शोभते नर्मदा देवी स्वर्गे मन्दाकिनी यथा । यावद्वृक्षा महाशैला यावत्सागरसंभवा

शोभते नर्मदा देवी स्वर्गे मन्दाकिनी यथा । यावद्वृक्षा महाशैला यावत्सागरसंभवा ॥

Verse 41

उभयोः कूलयोस्तावन्मण्डितायतनैः शुभैः । हूयद्भिरग्निहोत्रैश्च हविर्धूमसमाकुला

उभयोः कूलयोस्तावन्मण्डितायतनैः शुभैः । हूयद्भिरग्निहोत्रैश्च हविर्धूमसमाकुला ॥

Verse 42

बभूव नर्मदा देवी प्रावृट्काल इव शर्वरी । देवतायतनैर्नैकैः पूजासंस्कारशोभिता

बभूव नर्मदा देवी प्रावृट्काल इव शर्वरी । देवतायतनैर्नैकैः पूजासंस्कारशोभिता ॥

Verse 43

सरिद्भिर्भ्राजते श्रेष्ठा पुरी शाक्री च भास्करी । केचित्पञ्चाग्नितपसः केचिदप्यग्निहोत्रिणः

सरिद्भिः शोभिता सा श्रेष्ठा पुरी शाक्रीव भास्करीव च विराजते। केचित् पञ्चाग्नितपसः, केचिदप्यग्निहोत्रिणः सन्ति॥

Verse 44

केचिद्धूमकमश्नन्ति तपस्युग्रे व्यवस्थिताः । आत्मयज्ञरताः केचिदपरे भक्तिभागिनः

केचित् धूमकमश्नन्ति, उग्रे तपसि व्यवस्थिताः। केचिदात्मयज्ञरताः, अपरे भक्तिभागिनः॥

Verse 45

वैष्णवज्ञानमासाद्य केचिच्छैवं व्रतं तथा । एकरात्रं द्विरात्रं च केचित्षष्ठाहभोजनाः

केचित् वैष्णवं ज्ञानमासाद्य, केचिच्छैवं व्रतं तथा। केचिदेकरात्रं द्विरात्रं च, केचित् षष्ठाहभोजनाः॥

Verse 46

चान्द्रायणविधानैश्च कृच्छ्रिणश्चातिकृच्छ्रिणः । एवंविधैस्तपोभिश्च नर्मदातीरशोभितैः

चान्द्रायणविधानैश्च कृच्छ्रिणश्चातिकृच्छ्रिणः। एवंविधैस्तपोभिश्च नर्मदातीरशोभितैः॥

Verse 47

यजद्भिः शंकरं देवं केशवं भाति नित्यदा । एकत्वे च पृथक्त्वे च यजतां च महेश्वरम्

यजद्भिः शंकरं देवं केशवं च विराजते नित्यदा। एकत्वे पृथक्त्वे च महेश्वरं यजतां तत्र शोभा॥

Verse 48

कलौ युगे महाघोरे प्राप्ताः सिद्धिमनुत्तमाम् । यस्य यस्य हि या भक्तिर्विज्ञानं यस्य यादृशम्

कलियुगे महाघोरेऽपि तेऽनुत्तमां सिद्धिं प्राप्नुवन्; यस्य यथा भक्तिः, यस्य च यादृशं विज्ञानं, तदनुसारमेव फलमवापुः।

Verse 49

यस्मिन्यस्मिंश्च देवे तु तांतामीशोऽददात्प्रभुः । स्वभावैकतया भक्त्या तामेत्यान्तः प्रलीयते

यस्मिन्यस्मिंश्च देवे मनः प्रणीयते, तां तां सिद्धिं प्रभुरीशो ददाति; स्वभावैकतया भक्त्या तद्रूपं प्राप्य अन्तः प्रलीयते।

Verse 50

संसारे परिवर्तन्ते ये पृथग्भाजिनो नराः । ये महावृक्षमीशानं त्यक्त्वा शाखावलम्बिनः

संसारे परिवर्तन्ते ये पृथग्भाजिनो नराः; ये महावृक्षमीशानं त्यक्त्वा केवलशाखावलम्बिनो भवन्ति।

Verse 51

पुनरावर्तमानास्ते जायन्ते हि चतुर्युगे । देवान्ते स्थावरान्ते च संसारे चाभ्रमन्क्रमात्

पुनरावर्तमानास्ते चतुर्युगेषु जायन्ते; देवान्ते स्थावरान्ते च क्रमात् संसारेऽभ्रमन्।

Verse 52

पुनर्जन्म पुनः स्वर्गे पुनर्घोरे च रौरवे । ये पुनर्देवमीशानं भवं भक्तिसुसंस्थिताः

पुनर्जन्म पुनः स्वर्गः पुनर्घोरं च रौरवम्—एषा गतिः पुनरावर्तिनाम्; ये तु भक्तिसुसंस्थिता ईशानं भवं देवं शरणं यान्ति, ते परां गतिं विन्दन्ति।

Verse 53

यजन्ति नर्मदातीरे न पुनस्ते भवन्ति च । आ देहपतनात्केचिदुपासन्तः परं गताः

नर्मदातटे ये जनाः पूजनं कुर्वन्ति, ते पुनर्बन्धनं न प्राप्नुवन्ति। केचिद् देहपतनपर्यन्तं निरन्तरोपासकाः सन्तः परां गतिं प्राप्नुवन्ति॥

Verse 54

केचिद्द्वादशभिर्वर्षैः षड्भरन्ये तपोधनाः । त्रिभिः संवत्सरैः केचित्केचित्संवत्सरेण तु

तपोधना केचिद् द्वादशवर्षैः सिद्धिं प्राप्नुवन्ति, अन्ये षड्भिः। केचिद् त्रिभिः संवत्सरैः, केचिद् तु संवत्सरेणैव॥

Verse 55

षड्भिर्मासैस्तु संसिद्धास्त्रिभिर्मासैस्तथापरे । मुनयो देवमाश्रित्य नर्मदां च यशस्विनीम्

केचिद् षड्मासैः संसिद्धाः, अपरे त्रिमासैस्तथैव। ये मुनयो देवं शरणं गत्वा यशस्विनीं नर्मदां चाश्रयन्ति॥

Verse 56

छित्त्वा संसारदोषांश्च अगमन्ब्रह्म शाश्वतम् । एवं कलियुगे घोरे शतशोऽथ सहस्रशः

संसारदोषान् छित्त्वा ते शाश्वतं ब्रह्म जग्मुः। एवं घोरे कलियुगे शतशोऽथ सहस्रशः॥

Verse 57

नर्मदातीरमाश्रित्य मुनयो रुद्रमाविशन्

नर्मदातीरमाश्रित्य मुनयो रुद्रमाविशन्, शिवैक्यं परमं प्रापुः॥

Verse 58

ये नर्मदातीरमुपेत्य विप्राः शैवे व्रते यत्नमुपप्रपन्नाः । त्रिकालमम्भः प्रविगाह्य भक्त्या देवं समभ्यर्च्य शिवं व्रजन्ति

ये विप्राः नर्मदातीरम् उपेत्य शैवे व्रते यत्नेन प्रवर्तन्ते, ते त्रिकालं भक्त्या अम्भः प्रविगाह्य देवं शिवं सम्यगर्चयित्वा शिवलोकं व्रजन्ति।

Verse 59

ध्यानार्चनैर्जाप्यमहाव्रतैश्च नारायणं वा सततं स्मरन्ति । ते धौतपाण्डुरपटा इव राजहंसाः संसारसागरजलस्य तरन्ति पारम्

ध्यानार्चनैर्जाप्यैर्महाव्रतैश्च ते सततं नारायणं स्मरन्ति; धौतपाण्डुरपटाः इव राजहंसाः, ते संसारसागरजलस्य पारं तरन्ति।

Verse 60

सत्यं सत्यं पुनः सत्यमुत्क्षिप्य भुजमुच्यते । इदमेकं सुनिष्पन्नं ध्येयो नारायणः सदा

सत्यं सत्यं पुनः सत्यमिति भुजम् उत्क्षिप्योच्यते; इदमेकं सुनिष्पन्नं—नारायणः सदा ध्येयः।

Verse 61

यो वा हरं पूजयते जितात्मा मासं च पक्षं च वसेन्नरेन्द्र । रेवां समाश्रित्य महानुभावः स देवदेवोऽथ भवेत्पिनाकी

नरेन्द्र, यो जितात्मा हरं पूजयते, रेवां समाश्रित्य मासं च पक्षं च वसति, स महानुभावः देवदेवः पिनाकी एव भवति।

Verse 62

कीटाः पतंगाश्च पिपीलिकाश्च ये वै म्रियन्तेऽम्भसि नर्मदायाः । ते दिव्यरूपास्तु कुलप्रसूताः शतं समा धर्मपरा भवन्ति

कीटाः पतंगाश्च पिपीलिकाश्च ये नर्मदायाः अम्भसि म्रियन्ते, ते दिव्यरूपाः सन्तः कुलप्रसूताः शतं समा धर्मपराः भवन्ति।

Verse 63

कालेन वृक्षाः प्रपतन्ति येऽपि महातरंगौघनिकृत्तमूलाः । ते नर्मदांभोभिरपास्तपापा देदीप्यमानास्त्रिदिवं प्रयान्ति

कालेन येऽपि वृक्षाः महातरङ्गौघनिकृत्तमूलाः प्रपतन्ति, ते नर्मदाम्भोभिरपास्तपापा देदीप्यमानाः त्रिदिवं प्रयान्ति।

Verse 64

अकामकामाश्च तथा सकामा रेवान्तमाश्रित्य म्रियन्ति तीरे । जडान्धमूकास्त्रिदिवं प्रयान्ति किमत्र विप्रा भवभावयुक्ताः

अकामकामाश्च तथा सकामाः रेवान्तमाश्रित्य तीरे म्रियन्ति ये, जडान्धमूकास्तेऽपि त्रिदिवं प्रयान्ति; किमत्र विप्राः भवभावयुक्ताः।

Verse 65

मासोपवासैरपि शोषिताङ्गा न तां गतिं यान्ति विमुक्तदेहाः । म्रियन्ति रेवाजलपूतकायाः शिवार्चने केशवभावयुक्ताः

मासोपवासैः शोषिताङ्गा अपि विमुक्तदेहाः तां गतिं न यान्ति; रेवाजलपूतकायाः शिवार्चने म्रियन्ति ये केशवभावयुक्ताः, ते तां गतिं प्राप्नुवन्ति।

Verse 66

नीवारश्यामाकयवेङ्गुदाद्यैरन्यैर्मुनीन्द्रा इह वर्तयन्ति । आप्रित्य कूलं त्रिदशानुगीतं ते नर्मदाया न विशन्ति मृत्युम्

नीवारश्यामाकयवेङ्गुदाद्यैः अन्यैश्च मुनीन्द्राः इह वर्तयन्ति; त्रिदशानुगीतं कूलमाप्रित्य ते नर्मदायाः मृत्युम् न विशन्ति।

Verse 67

भ्रमन्ति ये तीरमुपेत्य देव्यास्त्रिकालदेवार्चनसत्यपूताः । विण्मूत्रचर्मास्थितिरोपधानाः कुक्षौ युवत्या न वसन्ति भूयः

देव्यास्तीरमुपेत्य ये भ्रमन्ति त्रिकालदेवार्चनसत्यपूताः, विण्मूत्रचर्मास्थितिरोपधानाः; ते भूयः युवत्याः कुक्षौ न वसन्ति।

Verse 68

किं यज्ञदानैर्बहुभिश्च तेषां निषेवितैस्तीर्थवरैः समस्तैः । रेवातटं दक्षिणमुत्तरं वा सेवन्ति ते रुद्रचरानुपूर्वम्

किं यज्ञदानैर्बहुभिश्च तेषां निषेवितैस्तीर्थवरैः समस्तैः । रेवातटं दक्षिणमुत्तरं वा सेवन्ति ते रुद्रचरानुपूर्वम्

Verse 69

ते वञ्चिताः पङ्गुजडान्धभूता लोकेषु मर्त्याः पशुभिश्च तुल्याः । ये नाश्रिता रुद्रशरीरभूतां सोपानपङ्क्तिं त्रिदिवस्य रेवाम्

ते वञ्चिताः पङ्गुजडान्धभूता लोकेषु मर्त्याः पशुभिश्च तुल्याः । ये नाश्रिता रुद्रशरीरभूतां सोपानपङ्क्तिं त्रिदिवस्य रेवाम्

Verse 70

युगं कलिं घोरमिमं य इच्छेद्द्रष्टुं कदाचिन्न पुनर्द्विजेन्द्रः । स नर्मदातीरमुपेत्य सर्वं सम्पूजयेत्सर्वविमुक्तसंगः

युगं कलिं घोरमिमं य इच्छेद्द्रष्टुं कदाचिन्न पुनर्द्विजेन्द्रः । स नर्मदातीरमुपेत्य सर्वं सम्पूजयेत्सर्वविमुक्तसंगः

Verse 71

विघ्नैरनेकैरतियोज्यमाना ये तीरमुझन्ति न नर्मदायाः । ते चैव सर्वस्य हितार्थभूता वन्द्याश्च ते सर्वजनस्य मान्याः

विघ्नैरनेकैरतियोज्यमाना ये तीरमुझन्ति न नर्मदायाः । ते चैव सर्वस्य हितार्थभूता वन्द्याश्च ते सर्वजनस्य मान्याः

Verse 72

भृग्वत्रिगार्गेयवशिष्ठकङ्काः शतैः समेतैर्नियतास्त्वसंख्यैः । सिद्धिं परां ते हि जलप्लुताङ्गाः प्राप्तास्तु लोकान्मरुतां न चान्ये

भृग्वत्रिगार्गेयवशिष्ठकङ्काः शतैः समेतैर्नियतास्त्वसंख्यैः । सिद्धिं परां ते हि जलप्लुताङ्गाः प्राप्तास्तु लोकान्मरुतां न चान्ये

Verse 73

ज्ञानं महत्पुण्यतमं पवित्रं पठन्त्यदो नित्यविशुद्धसत्त्वाः । गतिं परां यान्ति महानुभावा रुद्रस्य वाक्यं हि यथा प्रमाणम्

एतज्ज्ञानं महत् पुण्यतमं परमं पवित्रं च। ये नित्यविशुद्धसत्त्वाः पठन्ति, ते महानुभावा रुद्रवाक्यप्रमाण्येन परां गतिं यान्ति॥