Mantra 27
Rishi: Avabhṛtha liturgical tradition (VS ritual attribution)
Devata: Avabhṛtha (personified bath/waters); associated with Waters and Varuṇa
Chandas: Anuṣṭubh-like with ritual prose-verse features
Samhita Patha (Devanagari)
अव॑भृथ निचुम्पुण निचे॒रुर॑सि निचुम्पु॒णः । अव॑ देवैर्दे॒वकृ॑त॒मेनो॑ऽयासिष॒मव॒ मर्त्यै॒र्मर्त्य॑कृतं पुरु॒राव्णो॑ देव रि॒षस्पा॑हि । दे॒वाना॑ᳪ स॒मिद॑सि
Transliteration
avabhṛ́tha nicumpuṇa nicerúr asi nicumpuṇáḥ | áva deváir deva-kṛ́tam éno ’yāsiṣam áva mártyair mártya-kṛ́taṃ puru-rā́vṇo deva ríṣas pāhi | devā́nāṃ samíd asi ||
Translation
अव॑भृथ, निचुम्पुण, निचे॒रुर॑सि निचुम्पु॒णः। अव॑ देवैर्दे॒वकृ॑त॒मेनो॑ऽयासिषम्; अव॒ मर्त्यै॒र्मर्त्य॑कृतं पुरु॒राव्णो॑ देव रि॒षस्पा॑हि। दे॒वाना॑ᳪ स॒मिद॑सि॥
Padapatha (Word Analysis)
अवभृथ । निचुम्पुण । निचेरुः । असि । निचुम्पुणः । अव । देवैः । देव-कृतम् । एनः । अयासिषम् । अव । मर्त्यैः । मर्त्य-कृतम् । पुरु-राव्णः । देव । रिषस् । पाहि । देवानाम् । समिध् । असि ।
Word by Word
अवभृथthe concluding bath (avabhṛtha)
अवभृथ:
Karma
TypeNoun
Rootअवभृथ (प्रातिपदिक; अव-√भृ ‘to carry off/away’ से निष्पन्न) अथवा अवभृथ- (स्नान/अवभृथ-स्नान) नाम
निचुम्पुणO low-lying/descending one (address)
निचुम्पुण:
Sambodhana
TypeAdjective
Rootनिचुम्पुण (प्रातिपदिक; ‘नीचैः/अधः’ + चुम्पुण/चुम्प्-ध्वन्यात्मक) — वैदिक विशेषण/सम्बोधन
निचेरुःthey have gone down / they descended
निचेरुः:
Kartā
TypeVerb
Rootनि + √चर् (चरति) / वैदिक रूप ‘चेरुः’ (परस्मैपद)
असिyou are
असि:
Kartā
TypeVerb
Root√अस् (अस्ति)
निचुम्पुणः(you are) the niculumppuṇa / the descending one
निचुम्पुणः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootनिचुम्पुण (प्रातिपदिक)
अवdown; away; off
अव:
—
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/अव्यय)
देवैःby the gods
देवैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवकृतम्done by the gods
देवकृतम्:
Karma
TypeAdjective (past participle)
Rootदेवकृत (देव + कृत, कृदन्त ‘made/done by’)
एनःsin; guilt; offense
एनः:
Karma
TypeNoun
Rootएनस् (प्रातिपदिक)
अयासिषम्I have driven away / removed
अयासिषम्:
Kartā
TypeVerb
Rootआ + √यास्/√यस् (वैदिक; ‘to remove/drive away’), caus./desid. भाव
अवaway; down
अव:
—
TypeIndeclinable
Rootअव (अव्यय)
मर्त्यैःby mortals
मर्त्यैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
मर्त्यकृतम्done by mortals
मर्त्यकृतम्:
Karma
TypeAdjective (past participle)
Rootमर्त्यकृत (मर्त्य + कृत, कृदन्त ‘done by mortals’)
पुरुराव्णःof Pururavā (or: of the much-roaring one)
पुरुराव्णः:
Sambandha
TypeNoun (proper/epithet)
Rootपुरुराव्ण (प्रातिपदिक; ‘पुरुरावा’ नाम/विशेषण का वैदिक षष्ठी)
देवO god
देव:
Sambodhana
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
रिषस्from harm / from injury
रिषस्:
Apādāna
TypeNoun
Rootरिषस्/रिष (प्रातिपदिक; ‘harm, injury’)
पाहिprotect!
पाहि:
Kartā
TypeVerb
Root√पा (पिबति/पाति ‘to protect’), परस्मैपद
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
समित्the kindling-stick; fuel
समित्:
Kartā
TypeNoun
Rootसमिध्/समित् (प्रातिपदिक; ‘fuel-stick, kindling’; वैदिक ‘समित्’)
असिyou are
असि:
Kartā
TypeVerb
Root√अस्
Entities Mentioned
A
Avabhṛtha (personified purificatory bath/waters)Ā
Āpaḥ (Waters)V
VaruṇaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes