Mantra 13
Rishi: Vājasaneyin Soma-mantra tradition.
Devata: Śaṇḍa / Śukra (functional potency).
Chandas: Triṣṭubh-like opening with concluding yajus-style identification.
Samhita Patha (Devanagari)
सु॒वीरो॑ वी॒रान् प्र॑ज॒नय॒न् परी॑ह्य॒भि रा॒यस्पोषे॑ण॒ यज॑मानम् । स॒ञ्ज॒ग्मा॒नो दि॒वा पृ॑थि॒व्या शु॒क्रः शु॒क्रशो॑चिषा॒ निर॑स्त॒: शण्ड॑: शु॒क्रस्या॑धि॒ष्ठान॑मसि
Transliteration
suvī́ro vīrā́n prajánayan párīhy abhí rāyáspoṣeṇa yájamānam | sañjagmā́nō divā́ pṛthivyā́ḥ śukráḥ śukráśociṣā nírastaḥ śaṇḍáḥ śukrásyādhiṣṭhā́nam asi
Translation
सुवीरः वीरान् प्रजनयन् रायस्पोषेण यजमानं परीत्याभि रक्ष। दिवा पृथिव्या च सञ्जग्मानः शुक्रम् शुक्रशोचिषा निरस्तः—शण्डः—शुक्रस्याधिष्ठानमसि।
Padapatha (Word Analysis)
सुवीरः । वीरान् । प्रजनयन् । परि । इहि । अभि । रायस्पोषेण । यजमानम् । सञ्जग्मानः । दिवा । पृथिव्याः । शुक्रः । शुक्रशोचिषा । निरस्तः । शण्डः । शुक्रस्य । अधिष्ठानम् । असि ।
Word by Word
सुवीरःhaving good heroes; very heroic
सुवीरः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसु-वीर (प्रातिपदिक) < वीर
वीरान्heroes; brave men
वीरान्:
Karma
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
प्रजनयन्begetting; generating
प्रजनयन्:
Kartā
TypeVerb (participle)
Rootप्र-√जन् (जनयति) धातु
परीहिgo around; encompass
परीहि:
Kriyā
TypeVerb
Rootपरि-√इ (एति) धातु
अभिtowards; over
अभि:
Upapada
TypeIndeclinable
Rootअभि
रायःof wealth
रायः:
Sambandha
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक) = रयि ‘wealth’
पोषेणwith nourishment; with prosperity
पोषेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपोष (प्रातिपदिक)
यजमानम्the sacrificer
यजमानम्:
Karma
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक)
सञ्जग्मानःhaving come together; having approached
सञ्जग्मानः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Rootसम्-√गम् (गच्छति) धातु
दिवाby day; in heaven/light
दिवा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootदिव् (प्रातिपदिक) / अव्यय-रूप
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
Sambandha
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
शुक्रःbright; pure
शुक्रः:
Kartā
TypeAdjective
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
शुक्रशोचिषाwith bright flame/splendour
शुक्रशोचिषा:
Karaṇa
TypeNoun (compound)
Rootशुक्र-शोचिस् (समास) < शोचिस्
निरस्तःcast out; driven away
निरस्तः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Rootनिर्-√अस् (अस्यति) धातु
शण्डःthe bull/strong one (epithet)
शण्डः:
Kartā
TypeNoun
Rootशण्ड (प्रातिपदिक)
शुक्रस्यof the bright one; of Śukra
शुक्रस्य:
Sambandha
TypeNoun/Adjective
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
अधिष्ठानम्seat; foundation; abode
अधिष्ठानम्:
Pradhāna (predicate-nominative)
TypeNoun
Rootअधि-स्थान (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
Kriyā
TypeVerb
Root√अस् (अस्ति) धातु
Entities Mentioned
Ś
ŚaṇḍaŚ
ŚukraD
Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes