Mantra 1
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic school attribution; specific ṛṣi not marked in the provided excerpt).
Devata: Viṣṇu (pervasive recipient), with explicit identifications to Agni, Soma, and the Atithi (Guest).
Chandas: Yajus (prose formula; not a fixed metrical ṛc).
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒ग्नेस्त॒नूर॑सि॒ विष्ण॑वे त्वा॒ सोम॑स्य त॒नूर॑सि॒ विष्ण॑वे॒ त्वा ऽति॑थेराति॒थ्यम॑सि॒ विष्ण॑वे त्वा श्ये॒नाय॑ त्वा सोम॒भृते॒ विष्ण॑वे त्वा॒ऽग्नये॑ त्वा रायस्पोष॒दे विष्ण॑वे त्वा
Transliteration
agnés tanū́r asi víṣṇave tvā | sómasya tanū́r asi víṣṇave tvā | átither ātithyám asi víṣṇave tvā | śyenā́ya tvā somabhṛ́te víṣṇave tvā | agnáye tvā rāyaspoṣadé víṣṇave tvā
Translation
अग्नेस्तनूरसि, विष्णवे त्वा। सोमस्य तनूरसि, विष्णवे त्वा। अतिथेरातिथ्यमसि, विष्णवे त्वा। श्येनाय त्वा, सोमभृते, विष्णवे त्वा। अग्नये त्वा, रायस्पोषदे, विष्णवे त्वा।
Padapatha (Word Analysis)
अग्नेः । तनूः । असि । विष्णवे । त्वा । सोमस्य । तनूः । असि । विष्णवे । त्वा । अतिथेः । आतिथ्यम् । असि । विष्णवे । त्वा । श्येनाय । त्वा । सोम-भृते । विष्णवे । त्वा । अग्नये । त्वा । रायस्-पोष-दे । विष्णवे । त्वा ।
Word by Word
अग्नेःof Agni
अग्नेः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootअग्नि
तनूःbody, form
तनूः:
कर्तृ/विशेष्य (as predicate-nominative)
TypeNoun
Rootतनू
असिyou are
असि:
(copula)
TypeVerb
Rootअस् (अस्ति)
विष्णवेfor Viṣṇu
विष्णवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootविष्णु
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootसोम
तनूःbody, form
तनूः:
कर्तृ/विशेष्य (as predicate-nominative)
TypeNoun
Rootतनू
असिyou are
असि:
(copula)
TypeVerb
Rootअस् (अस्ति)
विष्णवेfor Viṣṇu
विष्णवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootविष्णु
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अतिथेःof the guest
अतिथेः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootअतिथि
आतिथ्यम्hospitality, guest-offering
आतिथ्यम्:
कर्तृ/विशेष्य (as predicate-nominative)
TypeNoun
Rootआतिथ्य
असिyou are
असि:
(copula)
TypeVerb
Rootअस् (अस्ति)
विष्णवेfor Viṣṇu
विष्णवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootविष्णु
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
श्येनायfor the falcon (Śyena)
श्येनाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootश्येन
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
सोमभृतेfor the Soma-bearer
सोमभृते:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective
Rootसोमभृत् (सोम + भृत्)
विष्णवेfor Viṣṇu
विष्णवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootविष्णु
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अग्नयेfor Agni
अग्नये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअग्नि
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
रायस्पोषदेfor the increaser of wealth/prosperity
रायस्पोषदे:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective
Rootरायस्-पोषद (रायस् + पोषद)
विष्णवेfor Viṣṇu
विष्णवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootविष्णु
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Entities Mentioned
V
ViṣṇuA
AgniS
SomaA
Atithi (Guest)Ś
Śyena (Falcon)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes