Mantra 7
Rishi: Ṛgvedic provenance (Brahmaṇaspati hymn tradition) adopted into VS; school attribution via Śukla YV transmission
Devata: Brahmaṇaspati (Br̥haspati), Sūnṛtā, and the Gods collectively as leaders of yajña
Chandas: Tr̥ṣṭubh/Jagati-like RV metre (as transmitted); followed by Yajus refrains
Samhita Patha (Devanagari)
प्रैतु॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॒: प्र दे॒व्ये॒तु सू॒नृता॑ । अच्छा॑ वी॒रं नर्यं॑ प॒ङ्क्तिरा॑धसं दे॒वा य॒ज्ञं न॑यन्तु नः । म॒खाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा शी॒र्ष्णे । म॒खाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा शी॒र्ष्णे । म॒खाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा शी॒र्ष्णे
Transliteration
práitu bráhmaṇaspátiḥ prá devy ètu sū́nṛtā | ácchā vī́raṃ náryaṃ paṅktírādhasaṃ devā́ yajñáṃ nayantu naḥ | makhā́ya tvā makhásya tvā śī́rṣṇe | makhā́ya tvā makhásya tvā śī́rṣṇe | makhā́ya tvā makhásya tvā śī́rṣṇe
Translation
प्रैतु ब्रह्मणस्पतिः, प्र देव्येतु सूनृता। अच्छ वीरं नर्यं पङ्क्तिराधसं देवा यज्ञं नयन्तु नः। मखाय त्वा, मखस्य त्वा शीर्ष्णे। (त्रिः)
Padapatha (Word Analysis)
प्र । एतु । ब्रह्मणः-पतिः । प्र । देवी । एतु । सूनृता । अच्छा । वीरम् । नर्यम् । पङ्क्ति-राधसम् । देवाः । यज्ञम् । नयन्तु । नः । मखाय । त्वा । मखस्य । त्वा । शीर्ष्णे । (इति त्रिः)
Word by Word
प्रforth; forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र
एतुlet (him) go/come forth
एतु:
—
TypeVerb
Rootइ (√इ)
ब्रह्मणस्पतिःBrahmaṇaspati (Lord of prayer)
ब्रह्मणस्पतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootब्रह्मणस्-पति (प्रातिपदिक)
प्रforth
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र
देवीthe goddess
देवी:
Kartā
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
एतुlet (her) go/come forth
एतु:
—
TypeVerb
Rootइ (√इ)
सूनृताgood/true speech; gracious utterance
सूनृता:
Kartā (apposition to देवी)
TypeNoun
Rootसूनृता (प्रातिपदिक)
अच्छाtowards
अच्छा:
—
TypeIndeclinable
Rootअच्छा
वीरम्hero; brave man
वीरम्:
Karma
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
नर्यम्manly; fit for men
नर्यम्:
Karma (qualifier)
TypeAdjective
Rootनर्य (प्रातिपदिक)
पङ्क्तिःthe Paṅkti (metre/chant-group)
पङ्क्तिः:
Kartā
TypeNoun
Rootपङ्क्ति (प्रातिपदिक)
आधसम्bountiful; giving abundance
आधसम्:
Karma (qualifier)
TypeAdjective
Rootआधस (प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
नःof us; for us
नः:
Sampradāna (beneficiary, ‘for us’)
TypePronoun
Rootअस्मद्
नयन्तुlet them lead
नयन्तु:
—
TypeVerb
Rootनी (√नी)
मखायfor the sacrifice/rite (makha)
मखाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootमख (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
मखस्यof the sacrifice/rite
मखस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootमख (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
शीर्ष्णेon/at the head
शीर्ष्णे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootशीर्षन् (प्रातिपदिक)
मखायfor the sacrifice/rite
मखाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootमख (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
मखस्यof the sacrifice/rite
मखस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootमख (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
शीर्ष्णेon/at the head
शीर्ष्णे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootशीर्षन् (प्रातिपदिक)
मखायfor the sacrifice/rite
मखाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootमख (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
मखस्यof the sacrifice/rite
मखस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootमख (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
शीर्ष्णेon/at the head
शीर्ष्णे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootशीर्षन् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
B
Brahmaṇaspati (Bṛhaspati)S
SūnṛtāD
Devāḥ (the Gods collectively)M
MakhaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes