Mantra 48
Rishi: Traditional attribution: Ṛṣi of Marut hymns (RV lineage); VS compilation transmitted under Yājñavalkya’s school
Devata: Maruts
Chandas: Triṣṭubh (by RV-parallel style; confirm by metrical scan in the VS pada tradition)
Samhita Patha (Devanagari)
ए॒ष व॒ स्तोमो॑ मरुत इ॒यं गीर्मा॑न्दा॒र्यस्य॑ मा॒न्यस्य॑ का॒रोः । एषा या॑सीष्ट त॒न्वे॒ व॒यां वि॒द्यामे॒षं वृ॒जनं॑ जी॒रदा॑नुम्
Transliteration
eṣá vaḥ stómo maruta iyáṃ gī́r māndāryásya mānyásya kāróḥ | eṣā́ yāsīṣṭa tanvé vayā́ṃ vidyā́meṣáṃ vṛjánaṃ jī́radānum ||
Translation
एष वः स्तोमो मरुत इयं गीर्मान्दार्यस्य मान्यस्य कारोः। एषा यासीष्ट तन्वे वयां, विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम्।
Padapatha (Word Analysis)
एषः । वः । स्तोमः । मरुतः । इयम् । गीः । मान्दार्यस्य । मान्यस्य । कारोः । एषा । यासीष्ट । तन्वे । वयाम् । विद्याम । एषम् । वृजनम् । जीरदानुम्
Word by Word
एषःthis (is)
एषः:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वःfor you / of you
वः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
स्तोमःhymn of praise
स्तोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
मरुतःO Maruts
मरुतः:
(Address)
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
इयम्this
इयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गीःsong, hymn
गीः:
Kartā
TypeNoun
Rootगीर्/गिर् (प्रातिपदिक)
मान्दार्यस्यof the gladdening/joy-giving one
मान्दार्यस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootमान्दार्य (प्रातिपदिक; विशेषण)
मान्यस्यof the worthy of honor
मान्यस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootमान्य (प्रातिपदिक; विशेषण)
कारोःof the singer/poet
कारोः:
Sambandha
TypeNoun
Rootकारु (प्रातिपदिक)
एषाthis
एषा:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यासीष्टmay you go / you went (injunctive-aorist sense)
यासीष्ट:
(Predicate)
TypeVerb
Rootया (धातु)
तन्वेfor (your) body/self
तन्वे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
वयाम्weavings, works (of weaving/arranging)
वयाम्:
Karma
TypeNoun
Rootवय (प्रातिपदिक)
विद्यामmay we know
विद्याम:
(Predicate)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
एषम्this one / this (object)
एषम्:
Karma
TypeNoun
Rootएष (प्रातिपदिक)
वृजनम्enclosure, community; also struggle/hostile band (contextual)
वृजनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृजन (प्रातिपदिक)
जीरदानुम्having long-flowing/aged streams (epithet)
जीरदानुम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजीरदानु (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-विशेषण)
Entities Mentioned
M
MarutsRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes