Adhyaya 31 Mantra 13 - Shukla Yajurveda | Sanskrit | Vedapath

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 31, Mantra 13

Rishi: Puruṣa-sūkta tradition

Devata: Puruṣa; with implicit Dik-devatās and the three worlds

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

नाभ्या॑ आसीद॒न्तरि॑क्षᳪ शी॒र्ष्णो द्यौ॒: सम॑वर्तत । प॒द्भ्यां भूमि॒र्दिश॒: श्रोत्रा॒त्तथा॑ लो॒काँ२ अ॑कल्पयन्

Transliteration

nā́bhyā āsīd antárikṣaṃ śī́rṣṇo dyáuḥ sám avartata | padbhyā́ṃ bhū́mir díśaḥ śrótrāt tathā́ lokā́n akalpayan ||

Translation

नाभ्या अन्तरिक्षमासीद्, शीर्ष्णो द्यौः समवर्तत। पद्भ्यां भूमिः, श्रोत्राद्दिशः; एवं लोकान् यथावत् अकल्पयन्।

Padapatha (Word Analysis)

नाभ्याः । आसीत् । अन्तरिक्षम् । शीर्ष्णः । द्यौः । सम्-अवर्तत । पद्भ्याम् । भूमिः । दिशः । श्रोत्रात् । तथा । लोकान् । अकल्पयन् ।

Word by Word

नाभ्याःfrom the navel

आसीत्was / came to be

अन्तरिक्षम्the mid-space, atmosphere

शीर्ष्णःfrom the head

द्यौःthe heaven/sky

समवर्ततarose / came into being

पद्भ्याम्by/from the two feet

भूमिःthe earth

दिशःthe directions

श्रोत्रात्from the ear

तथाthus, likewise

लोकान्the worlds

अकल्पयन्they arranged/formed

Entities Mentioned

Puruṣa

Dyauḥ (Heaven)

Antarikṣa (Mid-air)

Bhūmi (Earth)

Dik-devatās (Quarters/Directions)

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes