Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Vāc (Speech) and the gods as recipients of dakṣiṇā-mediated favour
Chandas: Yajus/prose with rhythmic cola

यथे॒मां वाचं॑ कल्या॒णीमा॒वदा॑नि॒ जने॑भ्यः । ब्र॒ह्म॒रा॒ज॒न्या॒भ्याᳪ शू॒द्राय॒ चार्या॑य च॒ स्वाय॒ चार॑णाय च । प्रि॒यो दे॒वानां॒ दक्षि॑णायै दा॒तुरि॒ह भू॑यासम॒यं मे॒ काम॒: समृ॑ध्यता॒मुप॑ मा॒दो न॑मतु

yáthēmā́ṃ vā́caṃ kalyāṇī́m āvadā́ni jánebhyaḥ | brahmarājanyā́bhyāṃ śūdrā́ya cā́ryāya ca svā́ya cā́raṇāya ca | priyó devā́nāṃ dákṣiṇāyai dātúr ihá bhūyāsam ayáṃ me kā́maḥ samṛ́dhyatām úpa mā́do namatu

यथेमां वाचं कल्याणीम् आवदानि जनेभ्यः—ब्राह्मराजन्याभ्यां शूद्राय चार्याय च, स्वाय चारणाय च। प्रियो देवानां दक्षिणायै दातुरिह भूयासम्। अयं मे कामः समृद्ध्यताम्; उप मा दो नमतु।

यथा । इ॒माम् । वाचम् । कल्या॒णीम् । आ॒वदा॑नि । जने॑भ्यः । ब्र॒ह्म॒-रा॒ज॒न्या॒भ्याम् । शू॒द्राय॑ । च॒ । आर्या॑य । च॒ । स्वाय॑ । च॒ । अरणाय॑ । च॒ । प्रि॒यः । दे॒वानाम् । दक्षि॑णायै । दा॒तुः । इ॒ह । भू॑यासम् । अ॒यम् । मे॒ । कामः । समृ॑ध्यताम् । उप॑ । मा॒दः । न॑मतु

यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
इमाम्this (f.)
इमाम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
वाचम्speech
वाचम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक: वाच्/वाक्)
कल्याणीम्auspicious, beautiful
कल्याणीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकल्याणी (प्रातिपदिक)
towards, forth (prefix)
:
TypeIndeclinable
Root
वदानिmay I speak
वदानि:
Kartā
TypeVerb
Root√वद्
जनेभ्यःto the people
जनेभ्यः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
ब्राह्मणाभ्याम्to the brāhmaṇa (and)
ब्राह्मणाभ्याम्:
Sampradāna
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
राजन्याभ्याम्to the rājanya/kṣatriya (and)
राजन्याभ्याम्:
Sampradāna
TypeNoun
Rootराजन्य (प्रातिपदिक)
शूद्रायto the śūdra
शूद्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
आर्यायto the ārya
आर्याय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootआर्य (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
स्वायto one’s own (kinsman)
स्वाय:
Sampradāna
TypeAdjective/Pronoun
Rootस्व (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
अरणायto the stranger/outsider
अरणाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootअरण (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
प्रियःdear, beloved
प्रियः:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
दक्षिणायैfor the dakṣiṇā (priestly fee)
दक्षिणायै:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
दातुःof the giver
दातुः:
TypeNoun
Rootदातृ (प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootइह
भूयासम्may I be
भूयासम्:
Kartā
TypeVerb
Root√भू
अयम्this
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम्
मेmy
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
कामःdesire, wish
कामः:
Kartā
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
समृद्ध्यताम्may (it) prosper / be fulfilled
समृद्ध्यताम्:
Kartā
TypeVerb
Rootसम्-√ऋध्
उपtowards, near
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप
मादःjoy, exhilaration
मादः:
Kartā
TypeNoun
Rootमाद (प्रातिपदिक)
not
:
TypeIndeclinable
Root
नमतुmay (it) bow / incline
नमतु:
Kartā
TypeVerb
Root√नम्
V
Vāc
D
Devas (as a collective)
D
Dakṣiṇā (as sacred gift/principle)