Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Rishi: Yājñavalkya (traditional White Yajurveda attribution for the Saṃhitā corpus)
Devata: Multiple (Indra, Bṛhaspati, Agni, Pūṣan, Aśvins, Rudra; plus creature-classes as bandhu terms)
Chandas: Yajus (prose formula; not metrical in the ṛc-sense)

म॒शका॒न् केशै॒रिन्द्र॒ᳪ स्वप॑सा॒ वहे॑न॒ बृह॒स्पति॑ᳪ शकुनिसा॒देन॑ कू॒र्माञ्छ॒फैरा॒क्रम॑णᳪ स्थू॒राभ्या॑मृ॒क्षला॑भिः क॒पिञ्ज॑लाञ्ज॒वं जङ्घा॑भ्या॒मध्वा॑नं बा॒हुभ्यां॒ जाम्बी॑ले॒नार॑ण्यम॒ग्निम॑ति॒रुग्भ्यां॑ पू॒षणं॑ दो॒र्भ्याम॒श्विना॒वᳪसा॑भ्याᳪ रु॒द्रᳪ रोरा॑भ्याम्

maśakā́n keśaír índraṃ svápasā váhena bṛ́haspátiṃ śakuní-sā́dena kūrmā́ñ chapháir ā́kramaṇaṃ sthūrā́bhyām ṛ́kṣa-lā́bhiḥ kapíñjalāñ jávaṃ jaṅghā́bhyām ádhvānaṃ bāhúbhyāṃ jāmbī́lena áraṇyam agním atír úgbhyāṃ pū́ṣaṇaṃ dórbhyām aśvínāv áṃsā́bhyāṃ rudráṃ rórābhyām

मशकान् केशैः, इन्द्रं स्वपसा, बृहस्पतिं वहनेन, कूर्मान् शकुनिसादेन, आक्रमणं शफैः, ऋक्षलाभं स्थूराभ्याम्, कपिञ्जलान् जवं च जङ्घाभ्याम्, अध्वानं बाहुभ्याम्, अरण्यं जाम्बीलेन, अग्निमतिं उरुग्भ्याम्, पूषणं दोर्भ्याम्, अश्विनौ अंसाभ्याम्, रुद्रं रोराभ्याम् (नियुङ्क्ते)।

मशकान् । केशैः । इन्द्रम् । स्वपसा । वह॑ेन । बृहस्पतिम् । शकुनि-सादेन । कूर्मान् । शफैः । आ-क्रमणम् । स्थूराभ्याम् । ऋक्ष-लाभिः । कपिञ्जलान् । जवम् । जङ्घाभ्याम् । अध्वानम् । बाहुभ्याम् । जाम्बीलेन । अरण्यम् । अग्निम् । अतिः । ऋग्भ्याम् । पूषणम् । दोर्भ्याम् । अश्विनौ । अंसाभ्याम् । रुद्रम् । रोरा॑भ्याम्

मशकान्mosquitoes
मशकान्:
कर्म
TypeNoun
Rootमशक (प्रातिपदिक)
केशैःwith (his) hairs
केशैः:
करण
TypeNoun
Rootकेश (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
स्वपसाby (his) own power/energy
स्वपसा:
करण
TypeNoun
Rootस्वपस् (प्रातिपदिक)
वहेनby carrying/transport
वहेन:
करण
TypeNoun (action-noun)
Rootवह् (धातु) + ल्युट् → वहन (कृदन्त-प्रातिपदिक)
बृहस्पतिम्Bṛhaspati
बृहस्पतिम्:
कर्म
TypeNoun (proper)
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
शकुनिसादेनby the perching/sitting of a bird
शकुनिसादेन:
करण
TypeNoun
Rootशकुनि-साद (समास-प्रातिपदिक)
कूर्मान्tortoises
कूर्मान्:
कर्म
TypeNoun
Rootकूर्म (प्रातिपदिक)
छफैःwith hooves
छफैः:
करण
TypeNoun
Rootछफ (प्रातिपदिक)
आक्रमणम्a stepping/stride
आक्रमणम्:
कर्म
TypeNoun (action-noun)
Rootआ-क्रम् (धातु) + ल्युट् → आक्रमण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
स्थूराभ्याम्with the two thick (ones)
स्थूराभ्याम्:
करण
TypeAdjective
Rootस्थूर (प्रातिपदिक)
ऋक्षलाभिःwith the bear(-like) ones / ṛkṣalā-s
ऋक्षलाभिः:
करण
TypeNoun
Rootऋक्षला (प्रातिपदिक)
कपिञ्जलान्francolins/partridges
कपिञ्जलान्:
कर्म
TypeNoun
Rootकपिञ्जल (प्रातिपदिक)
जवम्speed
जवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजव (प्रातिपदिक)
जङ्घाभ्याम्with the two shanks/legs
जङ्घाभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootजङ्घा (प्रातिपदिक)
अध्वानम्path, journey
अध्वानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअध्वन् (प्रातिपदिक)
बाहुभ्याम्with the two arms
बाहुभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
जाम्बीलेनwith jambul/acid (jāmbīla)
जाम्बीलेन:
करण
TypeNoun
Rootजाम्बील (प्रातिपदिक)
अरण्यम्wilderness/forest
अरण्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअरण्य (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun (proper)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अतिःAti (a being/name)
अतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअति (प्रातिपदिक)
रुग्भ्याम्with the two diseases/ailments
रुग्भ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootरुग् (प्रातिपदिक)
पूषणम्Pūṣan
पूषणम्:
कर्म
TypeNoun (proper)
Rootपूषन् (प्रातिपदिक)
दोर्भ्याम्with the two forearms
दोर्भ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootदोर्/दोस् (प्रातिपदिक)
अश्विनौthe Aśvins
अश्विनौ:
कर्म
TypeNoun (dual proper)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
अंसाभ्याम्with the two shoulders
अंसाभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootअंस (प्रातिपदिक)
रुद्रम्Rudra
रुद्रम्:
कर्म
TypeNoun (proper)
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
रोराभ्याम्with the two ‘rorā’ (crying/howling ones; name of instruments/parts)
रोराभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootरोरा (प्रातिपदिक)
I
Indra
B
Bṛhaspati
A
Agni
P
Pūṣan
A
Aśvins
R
Rudra