Mantra 22
Rishi: Āyuṣya-benediction tradition (not explicitly stated in VS)
Devata: Devas (collective)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
श॒तमिन्नु श॒रदो॒ अन्ति॑ देवा॒ यत्रा॑ नश्च॒क्रा ज॒रसं॑ त॒नूना॑म् । पु॒त्रासो॒ यत्र॑ पि॒तरो॒ भव॑न्ति॒ मा नो॑ म॒ध्या री॑रिष॒तायु॒र्गन्तो॑:
Transliteration
śatám ín nu śarádo ánti devā́ yátrā naś cakrā́ járasaṁ tanū́nām | putrā́so yátra pitaró bhávanti mā́ no madhyā́ rīriṣatā́yur gántoḥ
Translation
हे देवाः, शतम् इन्नु शरदः अस्माकम् अन्ति—यत्र वयं तनूनां जरसं चक्रिम; यत्र पुत्रासः पितरो भवन्ति। आयुर्गन्तोः मध्यायां नः कश्चिद् रीरिषत् मा।
Padapatha (Word Analysis)
श॒तम् । इत् । नु । श॒रदः॑ । अन्ति॑ । दे॒वाः । यत्र॑ । नः॒ । च॒क्राः । ज॒रसम्॑ । त॒नूना॑म् । पु॒त्रासः॑ । यत्र॑ । पि॒तरः॑ । भव॑न्ति । मा । नः॒ । म॒ध्या । री॑रिषत । आयुः॑ । गन्तो॑
Word by Word
शतम्a hundred
शतम्:
कर्म (काल-परिमाणम्) / विशेष्य-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
इम्this
इम्:
कर्म (कालम्—‘this [span]’)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नुindeed/now
नु:
—
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
शरदःautumns/years
शरदः:
कर्म (काल-परिमाणम्)
TypeNoun
Rootशरद् (प्रातिपदिक)
अन्तिnear/at hand
अन्ति:
अधिकारण (सामीप्ये)
TypeIndeclinable
Rootअन्ति (अव्यय; ‘near’)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
नःof us/our
नः:
सम्बन्ध (अस्माकम्)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चक्राःwheels (courses/cycles)
चक्राः:
कर्तृ (उपवाक्ये)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
जरसम्old age/decay
जरसम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजरस् (प्रातिपदिक)
तनूनाम्of the bodies
तनूनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
पुत्रासःsons
पुत्रासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
पितरःfathers/forefathers
पितरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
भवन्तिbecome/are
भवन्ति:
—
TypeVerb
Rootभू (धातु)
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-निपात)
नःus
नः:
कर्म (प्रति-निषेधः)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मध्याin the middle
मध्या:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootमध्य (प्रातिपदिक) / मध्ये (अव्यय-प्रयोग)
रीरिषतharm (you) / injure
रीरिषत:
—
TypeVerb
Rootरिष्/रिष् (धातु; ‘to injure, harm’)
आयुःlife-span
आयुः:
कर्म
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
गन्तोःof the two goers (i.e., the two who proceed on the path of life)
गन्तोः:
सम्बन्ध / अधिकरण (यथासन्दर्भम्)
TypeNoun (agent noun)
Rootगम् (धातु) + तृ (कृदन्त-प्रत्यय) → गन्तृ (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
D
Devas (collective)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes