Mantra 72
Rishi: Vājasaneyin transmission
Devata: Varuṇa; Savitar; Bhaga (with Indra’s indriya as the power sought)
Chandas: Tr̥ṣṭubh-like (to be verified)
Samhita Patha (Devanagari)
वरु॑णः क्ष॒त्रमि॑न्द्रि॒यं भगे॑न सवि॒ता श्रिय॑म् । सु॒त्रामा॒ यश॑सा॒ बलं॒ दधा॑ना य॒ज्ञमा॑शत
Transliteration
váruṇaḥ kṣatrám indríyaṃ bhágena savitā́ śríyam | sutrā́mā yáśasā bálam dádhānā yajñám āśata
Translation
वरुणः क्षत्रमिन्द्रियं भगेन सविता श्रियम् । सुत्रामा यशसा बलं दधाना यज्ञमाशत ॥
Padapatha (Word Analysis)
वरु॑णः । क्ष॒त्रम् । इ॒न्द्रि॒यम् । भगे॑न । स॒वि॒ता । श्रिय॑म् । सु॒त्रामा॑ । यश॑सा । बल॑म् । दधा॑नाः । य॒ज्ञम् । आ॒शत ।
Word by Word
वरुणःVaruṇa (the deity)
वरुणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
क्षत्रम्sovereign power, dominion
क्षत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootक्षत्र (प्रातिपदिक)
इन्द्रियम्vigor, strength, power
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
भगेनby/with Bhaga (the deity of fortune)
भगेन:
करण
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
सविताSavitṛ (the impeller, Sun-deity)
सविता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
श्रियम्splendor, prosperity
श्रियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
सुत्रामाhaving good protection; well-guarding
सुत्रामा:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootसुत्रामन् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहिः/विशेषणम्)
यशसाwith fame, by glory
यशसा:
करण
TypeNoun
Rootयशस् (प्रातिपदिक)
बलम्strength
बलम्:
कर्म
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
दधानाःplacing, bestowing, holding
दधानाः:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Rootधा (धातु) → दधा- (वर्तमानकाले कृदन्तः), शतृ-प्रत्ययान्तः
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
आशतthey attained/reached (came to)
आशत:
क्रिया
TypeVerb
Rootअश् (धातु; ‘व्याप्तौ/प्राप्तौ’), उपसर्गः आ-
Entities Mentioned
V
VaruṇaS
Savitṛ (Savitar)B
BhagaI
Indra (as indriya)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes