Adhyaya 20 Mantra 40 - Shukla Yajurveda | Sanskrit | Vedapath

Various Rishis

←Previous MantraNext Mantra→

Mantra 40

Rishi: Ṛgvedic seer-tradition for Soma morning invitations (Anukramaṇī-based; not uniquely fixed here)

Devata: Indra; also personified Dvāras (Divine Doors)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रं॒ दुर॑ः कव॒ष्यो धाव॑माना॒ वृषा॑णं यन्तु॒ जन॑यः सु॒पत्नी॑ः । द्वारो॑ दे॒वीर॒भितो॒ वि श्र॑यन्ताᳪ सु॒वीरा॑ वी॒रं प्रथ॑माना॒ महो॑भिः

Transliteration

indraṃ dúraḥ kavaṣyó dhāvamānā vṛ́ṣāṇaṃ yantu jánayaḥ supátnīḥ | dvā́ro devī́r abhíto ví śrayantāṃ suvī́rā vīráṃ prathamānā máhobhiḥ ||

Translation

इन्द्रं दुरः कवष्यो धावमाना वृषाणं यन्तु जनयः सुपत्न्यः। द्वारो देवीरभितो वि श्रयन्तां सुवीरा वीरं प्रथमानाः महोभिः॥

Padapatha (Word Analysis)

इन्द्रम् । दुरः । कवष्यः । धावमानाः । वृषाणम् । यन्तु । जनयः । सुपत्न्यः । द्वारः । देवीः । अभितः । वि । श्रयन्ताम् । सुवीराः । वीरम् । प्रथमानाः । महोभिः

Word by Word

इन्द्रम्Indra (as the object of approach/praise)

दुरःdoors, gateways

कवष्यःthe ‘kavaṣyāḥ’ (a class/name of doors; lit. ‘kavaṣya’ doors)

धावमानाःrunning, hastening

वृषाणम्the bull-like one, the mighty one

यन्तुlet (them) go/come

जनयःthe mothers, begetters

सुपत्न्यःgood wives

द्वारःdoors

देवीःdivine (feminine), goddesses

अभितःaround, on all sides

विapart, widely (prefix)

श्रयन्ताम्let them resort/lean/extend themselves

सुवीराःhaving good heroes/strong sons

वीरम्a hero

प्रथमानाःspreading forth, expanding

महःभिःwith great powers/might

Entities Mentioned

Indra

Dvāras (Divine Doors)

Janayaḥ / Mātaraḥ (Mothers, good spouses)

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes