Mantra 32
Rishi: Vājasaneyin ritual tradition (formulaic)
Devata: Cosmic overlord (often Prajāpati/Viṣṇu/Indra by brāhmaṇa interpretation)
Chandas: Mixed (formulaic; not strictly metrical)
Samhita Patha (Devanagari)
यो भू॒ताना॒मधि॑पति॒र्यस्मिँ॑ल्लो॒का अधि॑ श्रि॒ताः । य ईशे॑ मह॒तो म॒हाँस्तेन॑ गृह्णामि॒ त्वाम॒हं मयि॑ गृह्णामि॒ त्वाम॒हम्
Transliteration
yó bhūtā́nām ádhipatir yásmiṃl lokā́ ádhi śritā́ḥ | yá ī́śe maható mahā́ṃs téna gṛhṇāmi tvā́m aháṃ máyī gṛhṇāmi tvā́m ahám ||
Translation
यो भूतानामधिपतिः यस्मिँल्लोका अधिश्रिताः, य ईशे महतो महान्—तेन त्वां गृह्णामि; मयि त्वां गृह्णामि अहम्।
Padapatha (Word Analysis)
यः । भू॒ता॒ना॒म् । अधि॑-पति॑ः । यस्मि॑न् । लो॒काः । अधि॑ । श्रि॒ताः । यः । ईशे॑ । मह॒तः । म॒हान् । तेन॑ । गृह्णामि । त्वाम् । अहम् । मयि॑ । गृह्णामि । त्वाम् । अहम् ।
Word by Word
यःwho
यः:
कर्तृ (सम्बन्ध-उपपद-कर्तृ)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भूतानाम्of beings
भूतानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootभूत (√भू → भूत, क्त-प्रत्ययान्त)
अधिपतिःoverlord, lord
अधिपतिः:
कर्तृ (यः … अधिपतिः)
TypeNoun
Rootअधिपति (प्रातिपदिक)
यस्मिन्in whom
यस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
लोकाःworlds
लोकाः:
कर्तृ (श्रिताः इति)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
अधिupon, in
अधि:
(सप्तमी-संबन्धे) अधिकरण-सम्बन्ध-निर्देशक
TypeIndeclinable
Rootअधि
श्रिताःresting, established
श्रिताः:
(लोकाः) कर्तृ; (यस्मिन्) अधिकरण
TypeVerb-derived adjective/participle
Root√श्रि (श्रयति) → श्रित (क्त)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईशेrules, is lord of
ईशे:
कर्तृ (यः)
TypeVerb
Root√ईश् (ईष्टे/ईशे)
महतःof the great
महतः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
महान्great
महान्:
कर्तृ-विशेषण (यः)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
तेनby/with him (thereby)
तेन:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गृह्णामिI take, I grasp
गृह्णामि:
कर्तृ (अहम्)
TypeVerb
Root√ग्रह् (गृह्णाति)
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मयिin me
मयि:
अधिकरण
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गृह्णामिI take, I hold
गृह्णामि:
कर्तृ (अहम्)
TypeVerb
Root√ग्रह् (गृह्णाति)
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
P
PrajāpatiV
ViṣṇuI
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes