Mantra 27
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic Adhvaryu lineage; specific ṛṣi attribution not explicit in the provided excerpt).
Devata: Agni Gṛhapati (Agni as Lord of the House; specifically the Gārhapatya aspect).
Chandas: Yajus (prose formula with rhythmic cola; not a fixed Ṛgvedic metre).
Samhita Patha (Devanagari)
अग्ने॑ गृहपते सुगृहप॒तिस्त्वया॑ग्ने॒ऽहं गृ॒हप॑तिना भूयासᳪ सुगृहप॒तिस्त्वं मया॑ऽग्ने गृ॒हप॑तिना भूयाः । अ॒स्थू॒रि णौ॒ गार्ह॑पत्यानि सन्तु श॒तᳪ हिमा॒: सूर्य॑स्या॒वृत॒मन्वाव॑र्ते
Transliteration
ágnē gṛhapatē sugṛhapatís tváyāgnē ’háṃ gṛhápatinā bhūyāsaṃ sugṛhapatís tváṃ máyāgnē gṛhápatinā bhūyāḥ | ásthūri nau gārhapatyā́ni santu śatáṃ himā́ḥ sū́ryasyā́vṛtám ánvāvartē
Translation
अग्ने गृहपते! सुगृहपतिस्त्वया, अग्ने, अहं गृहपतिना भूयासम्; सुगृहपतिस्त्वं मया, अग्ने, गृहपतिना भूयाः। अस्थूरि नौ गार्हपतानि सन्तु; शतं हिमाः सूर्यस्यावृतमन्वावर्तते।
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने । गृह-पते । सु-गृह-पतिः । त्वया । अग्ने । अहम् । गृह-पतिना । भूयासम् । सु-गृह-पतिः । त्वम् । मया । अग्ने । गृह-पतिना । भूयाः । अ-स्थूरि । नौ । गार्ह-पत्यानि । सन्तु । शतम् । हिमाः । सूर्यस्य । आवृतम् । अनु-आ-वर्ते
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि
गृहपतेO lord of the house
गृहपते:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootगृहपति
सुगृहपतिःa good house-lord
सुगृहपतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसु-गृहपति
त्वयाby you / with you
त्वया:
करण
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद्
गृहपतिनाas/with (the status of) house-lord
गृहपतिना:
करण
TypeNoun
Rootगृहपति
भूयासम्may I become
भूयासम्:
—
TypeVerb
Rootभू
सुगृहपतिःa good house-lord
सुगृहपतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसु-गृहपति
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
मयाby me / with me
मया:
करण
TypePronoun
Rootअस्मद्
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि
गृहपतिनाas/with (the status of) house-lord
गृहपतिना:
करण
TypeNoun
Rootगृहपति
भूयाःmay you become
भूयाः:
—
TypeVerb
Rootभू
अस्थूरि(let there be) an unbroken/firm foundation (lit. a firm spreading/bed)
अस्थूरि:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअस्थूरि (प्रातिपदिक; वैदिक-विशेष) अथवा √स्थृ (स्तरणे) से निष्पन्न रूप
नौfor us two / of us two
नौ:
सम्प्रदान/सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
गार्हपतानि(things) belonging to the Gārhapatya (household fire)
गार्हपतानि:
कर्तृ
TypeAdjective (substantivized)
Rootगार्हपत्य (अग्नि/सम्बद्ध-वस्तु)
सन्तुlet them be
सन्तु:
—
TypeVerb
Rootअस्
शतम्a hundred
शतम्:
विशेषण/परिमाण
TypeNumeral (Noun)
Rootशत
हिमाःwinters / years
हिमाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहिम
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसूर्य
आवृतम्the turning/returning (course); the circuit
आवृतम्:
कर्म/विधेय
TypeParticiple
Rootआ-√वृ (वरणे/आवरणे) → आवृत (कृदन्त)
अनुalong; after
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु
आवर्ततेturns/returns; revolves
आवर्तते:
—
TypeVerb
Rootआ-√वृत् (आवर्तने)
Entities Mentioned
A
Agni Gṛhapati (Gārhapatya Agni)S
Sūrya (Sun)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes